FASTag નો નવો કડક નિયમ કે મોટો ફાયદો? ૧ નવેમ્બરથી આ લોકોને મળશે વાર્ષિક સસ્તો લોકલ પાસ!
નેશનલ હાઈવે (National Highway) પર નિયમિતપણે મુસાફરી કરતા અને ટોલ પ્લાઝા નજીક વસવાટ કરતા લોકો માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતકારી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. જો તમે ટોલ પ્લાઝાથી ૨૦ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં રહો છો, તો હવે તમારે દર વખતે પસાર થતી વખતે ભારે ટોલ ટેક્સ ચૂકવવો નહીં પડે. સરકાર દ્વારા ખાસ બિન-વ્યાપારી (Non-commercial) વાહનો ધરાવતા સ્થાનિક રહીશો માટે નવી સસ્તી વાર્ષિક લોકલ પાસ યોજના શરુ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ એવા સ્થાનિક નાગરિકોને આર્થિક રાહત આપવાનો છે, જેમને રોજિંદા કામકાજ, નોકરી કે વ્યવસાય અર્થે દિવસમાં અનેક વખત ટોલ પ્લાઝા પરથી પસાર થવું પડે છે. આ સુવિધા શરુ થવાથી લોકોના સમય અને નાણાં બંનેની બચત થશે.
વાર્ષિક લોકલ FASTag પાસ માટે કેટલો દર (ચાર્જ) ચૂકવવો પડશે?
નવા નિયમો મુજબ, સરકારે ટોલ પ્લાઝાના ભૌગોલિક સ્થાન આધારીત બે અલગ-અલગ વાર્ષિક પાસ દર નક્કી કર્યા છે:
રૂપિયા ૧,૫૦૦ પ્રતિ વર્ષ: જો ટોલ પ્લાઝા નગરપાલિકા કે સ્થાનિક શહેરની સીમાઓ (Municipal Limits) ની બહાર આવેલો હશે, તો તેના માટે વાર્ષિક દર ₹૧,૫૦૦ રહેશે.
રૂપિયા ૩,૦૦૦ પ્રતિ વર્ષ: જો ટોલ પ્લાઝા નગરપાલિકા અથવા સ્થાનિક શહેરની હદની અંદર આવેલો હશે, તો તેના માટે વાર્ષિક દર ₹૩,૦૦૦ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.
આ વાર્ષિક પાસ ચોક્કસ ટોલ પ્લાઝા સાથે લિંક થયેલો રહેશે અને તેની માન્યતા (Validity) દરમિયાન સ્થાનિક વાહનચાલક એ નિર્ધારિત પ્લાઝા પરથી અનિર્ણિત કે નિયમિતપણે અડચણ વગર મુસાફરી કરી શકશે.
કયા વાહનચાલકો આ રિયાયતી લોકલ પાસનો લાભ મેળવી શકશે?
આ નવી યોજના ખાસ કરીને ટોલ પ્લાઝાની આસપાસ રહેતા સ્થાનિક રહેવાસીઓને ધ્યાનમાં રાખીને બનાવવામાં આવી છે. આ પાસ મેળવવા માટે વાહનમાલિકે નીચે મુજબની શરતો પૂર્ણ કરવાની રહેશે:
૧. રહેઠાણનું અંતર: વાહનમાલિકનું કાયમી કે રહેણાંક સરનામું સંબંધિત ટોલ પ્લાઝાથી ૨૦ કિલોમીટરના ઘેરાવામાં (ત્રિજ્યામાં) હોવું ફરજિયાત છે.
૨. વાહનનો પ્રકાર: આ સુવિધા માત્ર અંગત અથવા બિન-વ્યાપારી (નૉન-કોમર્શિયલ) ચાર પૈડાંવાળા કે નાના વાહનો માટે જ ઉપલબ્ધ રહેશે.
૩. સક્રિય FASTag: વાહન પર સક્રિય અને યોગ્ય રીતે કાર્ય કરતું FASTag લગાવાયેલું હોવું જોઈએ.
૪. દસ્તાવેજી ચકાસણી: અરજદારે પોતાના આધાર કાર્ડ, ઘરના સરનામાના પુરાવા અને વાહનના આર્સી બુક (RC Book) ની ચકાસણી કરાવવી પડશે.
નોંધનીય છે કે આ પાસ ચોક્કસ એક જ ટોલ પ્લાઝા માટે માન્ય ગણાશે. તેને અન્ય કોઈ ટોલ પ્લાઝા પર ટ્રાન્સફર કરી શકાશે નહીં કે વાપરી શકાશે નહીં.
શું આ લોકલ પાસ દેશના તમામ ટોલ પ્લાઝા પર ચાલશે? (મહત્વપૂર્ણ મર્યાદાઓ)
ના, આ લોકલ પાસ યોજના દેશના તમામ હાઈવે કે ટોલ પ્લાઝા પર એકસરખી રીતે લાગુ થશે નહીં. સરકારે તેમાં કેટલીક સ્પષ્ટ મર્યાદાઓ અને નિયમો રાખ્યા છે:
ક્લોઝ્ડ યુઝર-ફી સિસ્ટમ: જે નેશનલ હાઈવે કે એક્સપ્રેસવે પર બંધ ટોલિંગ સિસ્ટમ (Closed User-Fee System – જ્યાં એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ મુજબ અંતરના આધારે ટોલ કપાય છે) હોય, ત્યાં આ વાર્ષિક પાસ સુવિધા મળશે નહીં.
સર્વિસ રોડની ઉપલબ્ધતા: જ્યાં વાહનચાલકો માટે વૈકલ્પિક રસ્તો અથવા સર્વિસ રોડ મફત મુસાફરી માટે ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યો હોય, તેવા ટોલ પ્લાઝા પર પણ આ લોકલ પાસ આપવામાં આવશે નહીં.
આથી, અરજી કરતા પહેલા સ્થાનિક રહીશોએ ચકાસી લેવું જરૂરી છે કે તેમનો નજીકનો ટોલ પ્લાઝા આ યોજના માટે લાયક છે કે નહીં.
નવો વાર્ષિક FASTag લોકલ પાસ કેવી રીતે અને ક્યારથી મેળવવો?
સરકાર દ્વારા આ નવી વ્યવસ્થાને બે તબક્કામાં નાગરિકો સુધી પહોંચાડવાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે:
૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ થી: લાયક વાહનચાલકો પોતાના નજીકના સંબંધિત ટોલ પ્લાઝા પર આવેલા કાઉન્ટર પર જઈને સીધો વાર્ષિક પાસ મેળવી શકશે.
૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ થી: આ સુવિધાને ડિજિટલ બનાવીને ‘રાજમાર્ગયાત્રા’ (Rajmargyatra) મોબાઈલ એપ્લિકેશન પર પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જેથી લોકો ઘરે બેઠા ઓનલાઈન અરજી કરી શકે.
અરજી કરતી વખતે વાહનમાલિકે પોતાનું વાહન રજીસ્ટ્રેશન સર્ટીફીકેટ (RC), FASTag ની વિગતો અને સ્થાનિક રહેઠાણનો પુરાવો (જેમ કે આધાર કાર્ડ અથવા વીજળી બિલ) સાથે રાખવા જરૂરી છે.
હયાત માસિક પાસ અને નવા વાર્ષિક પાસ વચ્ચે શું તફાવત છે?
અત્યાર સુધી લાગુ રહેલી વ્યવસ્થામાં સ્થાનિક commuters માટે દર મહિને માસિક પાસ (Monthly Pass) રિન્યૂ કરાવવાની જોગવાઈ હતી. પરંતુ નવી નીતિ મુજબ હવે વાર્ષિક ધોરણે એકમુશ્ત રકમ ચૂકવીને આખા વર્ષ માટેનો પાસ મેળવવાનો વિકલ્પ પણ ઉમેરવામાં આવ્યો છે.
હવે સ્થાનિક નાગરિકો પોતાની મુસાફરીની આવૃત્તિ, આર્થિક અનુકૂળતા અને દરોની સરખામણી કરીને મહિનાવાર પાસ અથવા નવા રિયાયતી વાર્ષિક પાસમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી શકશે. જે લોકો દિવસમાં બે કે તેથી વધુ વખત હાઈવે પરથી પસાર થાય છે, તેમના માટે આ વાર્ષિક પાસ સમય અને નાણાં બંને દ્રષ્ટિએ વધુ ફાયદાકારક અને સુવિધાદાયક સાબિત થશે.
આ નવો નિયમ ક્યારથી અને કયા કાયદા હેઠળ અમલમાં આવશે?
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા નેશનલ હાઈવે ફી (દરોનું નિર્ધારણ અને સંગ્રહ) (પાંચમો સુધારો) નિયમો, ૨૦૨૬ અંતર્ગત આ સુધારો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે, જે મૂળ નેશનલ હાઈવે એક્ટ, ૧૯૫૬ હેઠળ બનાવવામાં આવ્યો છે.
આ સુધારેલા નિયમો મુજબ, ૧ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ થી ટોલ પ્લાઝા ખાતેથી આ પાસ મળવાના શરુ થશે અને ૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ થી રાજમાર્ગયાત્રા એપ દ્વારા ઓનલાઈન મેળવી શકાશે. હાઈવે નજીક રહેતા હજારો સ્થાનિક પરિવારો માટે આ નિર્ણય આર્થિક બોજ ઘટાડવા માટેનો એક મોટો અને આવકારદાયક પગલું છે.
