ફોનમાંથી SIM કાર્ડ કાઢ્યું તો બંધ થઈ જશે WhatsApp! જાણો DoT ના નવા નિયમો અને તેની સીધી અસર!
ભારતમાં ડિજિટલ ફ્રોડ, સાયબર ક્રાઈમ, ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’, ફિશિંગ અને નકલી કૉલ્સ જેવી છેતરપિંડીની ઘટનાઓ પર લગામ કસવા માટે કેન્દ્ર સરકાર અને ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા અત્યંત કડક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ જ દિશામાં ટેલિકોમ સાયબર સિક્યોરિટી (TCS) રૂલ્સ, 2024 હેઠળ એક મોટો આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ નિયમ હેઠળ ભારતીય મોબાઈલ નંબરનો ઉપયોગ કરતી એપ-બેઝ્ડ કમ્યુનિકેશન સર્વિસિસ માટે ‘સિમ બાઇન્ડિંગ’ (SIM Binding) ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
સત્તાવાર જાહેરાત મુજબ, ભારતમાં આ સિમ-બાઇન્ડિંગ નિયમો સત્તાવાર રીતે ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭થી લાગુ થઈ જશે, જ્યારે તમામ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ્સે ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધીમાં તેનું સંપૂર્ણ પાલન કરવાનું રહેશે. જો કે, કોઈપણ પ્રકારની અસુવિધાથી બચવા માટે કેટલાક મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ્સે ૩૦ નવેમ્બર ૨૦૨६ પહેલાં જ સિમ વેરિફિકેશન પૂરું કરી લેવાની સલાહ આપી છે.
સિમ બાઇન્ડિંગ એટલે શું અને તે શા માટે જરૂરી છે?
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, સિમ બાઇન્ડિંગ તમારા મેસેજિંગ એપ અકાઉન્ટને તમારા રજિસ્ટર્ડ મોબાઈલ નંબરના ફિઝિકલ સિમ કાર્ડ અથવા ઈ-સિમ (eSIM) સાથે સીધી રીતે જોડી દે છે. જો તમે તમારા ફોનમાંથી સિમ કાર્ડ કાઢી નાખો છો અથવા બદલી નાખો છો, તો જ્યાં સુધી તમે ફરીથી વેરિફિકેશન પ્રક્રિયા પૂરી નહીં કરો, ત્યાં સુધી તમારું અકાઉન્ટ કોઈ નવો મેસેજ કે કૉલ મોકલી કે મેળવી શકશે નહીં.
આ સુરક્ષા કવચ ખાસ કરીને ઓનલાઈન છેતરપિંડી કરનારાઓ સામે રક્ષણ આપવા માટે છે, જેથી કોઈ અન્ય વ્યક્તિ તમારા નંબરનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ ન કરી શકે.
આ નિયમ કયા પ્લેટફોર્મ્સ અને નંબરો પર લાગુ થશે?
આ નવો નિયમ ફક્ત તે જ મેસેજિંગ અકાઉન્ટ્સ પર લાગુ થશે જે ભારતીય (+91) મોબાઈલ નંબરથી રજિસ્ટર્ડ છે.
કઈ એપ્સ પર લાગુ થશે: WhatsApp, Telegram, Snapchat, Arattai, ShareChat, Josh, JioChat અને Signal જેવી લોકપ્રિય એપ્સ પર આ નિયમ લાગુ થશે.
વિદેશી નંબરો માટે: જો કોઈ અકાઉન્ટ વિદેશી દેશના નંબરથી રજિસ્ટર્ડ છે, તો તે પહેલાની જેમ જ સ્ટાન્ડર્ડ SMS OTP વેરિફિકેશન દ્વારા સાઇન-ઇન ચાલુ રાખી શકશે.
‘પ્રાયમરી ડિવાઈસ’ (Primary Device) નો અર્થ શું છે?
નવા નિયમ મુજબ, તમારું પ્રાયમરી ડિવાઈસ એ ફોન બનશે જ્યાં:
તમારું રજિસ્ટર્ડ સિમ કાર્ડ ફીટ હોય અથવા સક્રિય ઈ-સિમ ઉપલબ્ધ હોય.
સિમ વેરિફિકેશનની પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂરી થઈ ચૂકી હોય.
તમારી પાસે માત્ર એક જ પ્રાયમરી ડિવાઈસ હોઈ શકે છે અને તે સ્માર્ટફોન જ હોવો જરૂરી છે.
કેટલીક મહત્ત્વપૂર્ણ સેટિંગ્સ માત્ર પ્રાયમરી ડિવાઈસ દ્વારા જ થઈ શકશે, જેમ કે તમારો ફોન નંબર બદલવો, અકાઉન્ટ ડિલીટ કરવું, અન્ય સેશન્સ બંધ કરવા, કે નવા ડિવાઈસ લિંક કરવા.
‘કમ્પેનિયન ડિવાઈસ’ (Companion Devices) શું છે?
કમ્પેનિયન ડિવાઈસ એ વધારાના ઉપકરણો છે જ્યાં તમે તમારા પ્રાયમરી ડિવાઈસ સાથે લિંક કર્યા પછી મેસેજિંગ એપ વાપરો છો; જેમ કે:
વેબ એપ (Web App)
ટીવી એપ (TV App)
બીજો કોઈ ફોન અથવા ટેબ્લેટ
આવા ડિવાઈસમાં અલગથી સિમ કાર્ડની જરૂર હોતી નથી અને તે વેરિફિકેશન માટે સંપૂર્ણપણે તમારા પ્રાયમરી ફોન પર જ નિર્ભર રહે છે.
સિમ વેરિફિકેશન કેવી રીતે કરવું?
સિમ વેરિફિકેશન માટે તમારા રજિસ્ટર્ડ સિમમાંથી એક ઓટોમેટિક ટેક્સ્ટ મેસેજ (SMS) મોકલવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા પૂરી કરવા માટે નીચેના સ્ટેપ્સ અનુસરો:
તમારો +91 મોબાઈલ નંબર એન્ટર કરો.
સ્ક્રીન પર દેખાતી સૂચનાઓ વાંચો.
Android યુઝર્સ: તમારું ડિફોલ્ટ મેસેજિંગ એપ પહેલાથી લખેલા ટેક્સ્ટ મેસેજ સાથે ખુલશે. ‘Send’ પર ટેપ કરો અને ફરીથી મેસેજિંગ એપમાં પાછા જાઓ.
iOS યુઝર્સ: એપની અંદર જ મેસેજ કંપોઝર ખુલશે, જ્યાંથી ‘Send’ પર ટેપ કરવાનું રહેશે.
પ્લેટફોર્મ તમારા નંબરની પુષ્ટિ કરે ત્યાં સુધી થોડી મિનિટો રાહ જુઓ.
વેરિફિકેશન પૂરું થતાં જ તે ડિવાઈસ તમારું ‘પ્રાયમરી ડિવાઈસ’ બની જશે અને જૂના તમામ સેશન લોગઆઉટ થઈ જશે.
વેરિફિકેશન ફેઈલ થાય અથવા ડેડલાઇન ચૂકી જવાય તો શું થશે?
વેરિફિકેશન ફેઈલ થવાના કારણો: જો તમારા ફોનમાં સિમ સક્રિય ન હોય, SMS મોકલવાની સુવિધા ન હોય, નેરોવર્ક કવરેજ ન હોય અથવા ડ્યુઅલ સિમમાં ખોટો સિમ સિલેક્ટ થયો હોય તો મુશ્કેલી આવી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તમે ‘Report issue’ પર જઈને સપોર્ટનો સંપર્ક કરી શકો છો.
સિમ ન મળે અથવા કાઢી નાખવામાં આવે તો: જો તમે પ્રાયમરી સિમ કાઢી નાખો છો, તો અકાઉન્ટ ‘રી-ઓથોન્ટિકેશન’ મોડમાં વચ્યું જશે. જ્યાં સુધી તમે ફરી વેરિફાઈ નહીં કરો, ત્યાં સુધી નવા મેસેજ કે કૉલ્સ નહીં આવે. પ્રાયમરી ફોન ‘રીડ ઓનલાઈન’ મોડમાં રહેશે જ્યારે વેબ અને ટીવી સેશન સંપૂર્ણ લૉક થઈ જશે.
ડેડલાઇન સુધી વેરિફાય ન કરવા પર: જો તમે ૩૦ નવેમ્બર ૨૦૨૬ (અથવા નિર્ધારિત તારીખ) સુધી વેરિફિકેશન નહીં કરો, તો એપ પર વારંવાર ફૂલ-સ્ક્રીન રિમાઇન્ડર દેખાશે, વેબ વર્ઝનમાંથી ઓટોમેટિક લોગઆઉਟ થઈ જશે અને ચેટ લિસ્ટમાં સતત ચેતવણી બેનર દેખાતું રહેશે.
