ઇંજેક્શનના દુખાવામાંથી મુક્તિ! હવે માત્ર ૧ ગોળીથી ‘બેડ’ કોલેસ્ટ્રોલ ૬૦% ઘટશે
હૃદયરોગના દર્દીઓ અને હાઇ કોલેસ્ટ્રોલથી પીડાતા લાખો લોકો માટે એક ખૂબ જ આશાસ્પદ સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાની ‘ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન’ (FDA) એ ‘લિપફેન્ડ્રા’ (Lipfendra) નામની એક નવી દવાને મંજૂરી આપી છે. આ વિશ્વની પહેલી એવી મોં દ્વારા લેવાતી (Oral) ‘PCSK9 ઇનહિબિટર’ દવા છે, જે દરરોજ માત્ર એક ગોળી લેવાથી શરીરમાં રહેલા ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ એટલે કે LDL ના સ્તરમાં લગભગ ૬૦ ટકા જેટલો મસમોટો ઘટાડો કરી શકે છે. અત્યાર સુધી આટલું સચોટ પરિણામ મેળવવા માટે દર્દીઓએ મોંઘા અને અગવડભર્યા ઇંજેક્શનો પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું, પરંતુ આ નવી દવાથી હવે સારવાર ખૂબ સરળ બની જશે.
આ મંજૂરી એવા પુખ્ત વયના દર્દીઓ માટે સંજીવની સમાન સાબિત થશે, જેમના શરીરમાં સ્ટેટિન (Statin) દવાઓના ઊંચા ડોઝ લેવા છતાં પણ કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ ખતરનાક રીતે ઊંચું રહે છે. ભારતના અગ્રણી કાર્ડિયોલોજિસ્ટ્સનું કહેવું છે કે ભલે આ દવા તાત્કાલિક ધોરણે ભારતીય બજારમાં ઉપલબ્ધ ન થાય, પરંતુ ભવિષ્યમાં તે ભારતના હૃદયરોગના હાઇ-રિસ્ક દર્દીઓ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિકલ્પ બની રહેશે.
શું છે લિપફેન્ડ્રા અને તે શરીરમાં કેવી રીતે કામ કરે છે?
સામાન્ય ભાષામાં સમજીએ તો, લિપફેન્ડ્રા ‘PCSK9 ઇનહિબિટર’ નામના દવાઓના ચોક્કસ વર્ગમાં આવે છે. આ દવાનું મુખ્ય કામ લીવર (યકૃત) ની ક્ષમતા વધારવાનું છે, જેથી તે લોહીમાંથી વધુને વધુ ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ને શોષીને બહાર ફેંકી શકે. અત્યાર સુધી બજારમાં ઉપલબ્ધ PCSK9 દવાઓ માત્ર ઇંજેક્શન સ્વરૂપે જ મળતી હતી, જેને દર્દીઓએ દર અઠવાડિયે કે દર મહિને લેવી પડતી હતી. લિપફેન્ડ્રા દરરોજ લેવાતી એક સામાન્ય ગોળી હોવાને કારણે તે એવા દર્દીઓ માટે આશીર્વાદરૂપ છે જેઓ ઇંજેક્શનના દાસીય ડરથી પીડાય છે અથવા લાંબા સમય સુધી ઇંજેક્શનની સારવાર ચાલુ રાખી શકતા નથી.
FDA એ આ દવાને પ્રાથમિક હાઇપરલિપિડેમિયા (Primary Hyperlipidemia) થી પીડાતા દર્દીઓ માટે મંજૂર કરી છે. આમાં ‘હેટેરોઝાયગસ ફેમિલિયલ હાઇપરકોલેસ્ટ્રોલેમિયા’ (HeFH) જેવા વારસાગત રોગોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ એક એવી આનુવંશિક સ્થિતિ છે જેમાં નાની ઉંમરથી જ શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ અત્યંત વધી જાય છે, જેના કારણે ખૂબ નાની વયે હાર્ટ અટેક આવવાનું જોખમ રહે છે.
ક્લિનિકલ ટ્રાયલના આશ્ચર્યજનક પરિણામો
લિપફેન્ડ્રાને મંજૂરી આપતા પહેલાં વૈજ્ઞાનિકોએ ૩,૨૦૭ પુખ્ત દર્દીઓ પર વ્યાપક સંશોધન અને ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ હાથ ધર્યા હતા. આ સંશોધનમાં એવા દર્દીઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા જેમનું LDL કોલેસ્ટ્રોલ સ્ટેટિનના મહત્તમ ડોઝ લેવા છતાં નિયંત્રણમાં આવી રહ્યું નહોતું.
૨૪ અઠવાડિયા સુધી ચાલેલા આ પ્રયોગોમાં સંશોધકોએ નોંધ્યું કે જે દર્દીઓએ લિપફેન્ડ્રા ગોળી લીધી હતી, તેમના ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલમાં સરેરાશ ૫૬ થી ૫૯ ટકા સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ પરિણામો અત્યાર સુધી વપરાતા ઇંજેક્શનો જેટલા જ શક્તિશાળી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નવો વિકલ્પ એવા લોકો માટે આશાનું નવું કિરણ છે જેમના માટે પરંપરાગત દવાઓ નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહી હતી.
સ્ટેટિન ગોળીઓનો વિકલ્પ નથી, પણ પૂરક સારવાર છે
આ નવી શોધથી વૈજ્ઞાનિક જગતમાં ભારે ઉત્સાહ છે, છતાં પણ હૃદયરોગના નિષ્ણાતો સ્પષ્ટતા કરે છે કે લિપફેન્ડ્રા એ સ્ટેટિન (Statin) દવાઓનું સ્થાન પૂરેપૂરું નહીં લઈ લે. દાયકાઓથી ચાલતી સ્ટેટિન દવાઓ આજે પણ કોલેસ્ટ્રોલ સારવારનો મુખ્ય પાયો છે, કારણ કે તે ખૂબ સસ્તી છે, વ્યાપકપણે ઉપલબ્ધ છે અને હાર્ટ અટેક તથા સ્ટ્રોકથી બચાવવામાં તેનો દાયકાઓનો સચોટ ટ્રેક રેકોર્ડ છે.
તબીબોના મતે, આ નવી ગોળી મુખ્યત્વે એવા દર્દીઓ માટે સૂચવવામાં આવશે જેઓ સ્ટેટિન લેવા છતાં પણ હૃદયરોગના ભારે જોખમ હેઠળ છે, અથવા જે દર્દીઓ ઇંજેક્શન લેવામાં અસમર્થ છે. તેથી તેને મુખ્ય સારવારના એક શક્તિશાળી ‘સહાયક’ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
ભારતમાં આ દવા ક્યારે ઉપલબ્ધ થશે?
અમેરિકામાં FDA ની મંજૂરી મળવી એ વૈશ્વિક તબીબી ક્ષેત્રે એક મોટો માઇલસ્ટોન છે, પરંતુ ભારતીય દર્દીઓએ આ દવા મેળવવા માટે થોડી રાહ જોવી પડશે.
ભારતીય નિયમો અનુસાર, વિદેશમાં મંજૂર થયેલી કોઈપણ દવાને ભારતમાં સીધી વેચવાની મંજૂરી મળતી નથી. લિપફેન્ડ્રાને ભારતીય બજારમાં લાવવા માટે સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (CDSCO) ની પરવાનગી લેવી પડશે. આ ઉપરાંત, ભારતીય દર્દીઓના શરીર પર આ દવાની સુરક્ષા અને અસરો ચકાસવા માટે અહીં સ્થાનિક સ્તરે વધારાના ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સ પણ કરવા પડી શકે છે. આરોગ્ય ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું અનુમાન છે કે આ તમામ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થઈને દવા ભારતના મેડિકલ સ્ટોર્સ સુધી પહોંચવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે.
LDL કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવું શા માટે અનિવાર્ય છે?
શરીરમાં વધેલું LDL અથવા ‘બેડ’ કોલેસ્ટ્રોલ એ હૃદયરોગ, હાર્ટ અટેક અને મગજના સ્ટ્રોક માટેનું સૌથી મોટું કારણ છે. તેને અવારનવાર “સાયલન્ટ કિલર” પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે ધમનીઓમાં લોહીનો પ્રવાહ રોકાઈ જાય કે હૃદયને નુકસાન પહોંચે ત્યાં સુધી શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ વધવાના કોઈ સીધા લક્ષણો દેખાતા નથી.
ડોક્ટરો સલાહ આપે છે કે ૪૦ વર્ષથી વધુ વયના લોકો, ખાસ કરીને ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, સ્થૂળતા ધરાવતા લોકો અથવા જેમના પરિવારમાં હૃદયરોગનો ઇતિહાસ હોય, તેમણે નિયમિતપણે લિપિડ પ્રોફાઇલ (કોલેસ્ટ્રોલ) ની તપાસ કરાવવી જોઈએ.
છેલ્લે, લિપફેન્ડ્રા જેવી આધુનિક દવાઓ ચોક્કસપણે એક નવો આશાવાદ જગાવે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે કોઈ પણ ગોળી સંપૂર્ણ સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો વિકલ્પ બની શકતી નથી. હૃદયને હંમેશા ધબકતું અને તંદુરસ્ત રાખવા માટે સંતુલિત આહાર, દરરોજ હળવી કસરત, વજન પર નિયંત્રણ, ધૂમ્રપાનથી અંતર અને સમયસર દવાઓ લેવી એ જ સાચો અને કાયમી માર્ગ છે.
