બિટકોઈન $૭૫,૦૦૦ ની નીચે ગબડશે? જાણો કેવિન વોર્શના વ્યાજદર વધારાથી ક્રિપ્ટો માર્કેટમાં કેમ મચી સળવળાટ!
અમેરિકાની મધ્યસ્થ બેંક ‘ફેડરલ રિઝર્વ’ દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૩ પછી પ્રથમ વખત વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬માં યોજાયેલી ફેડરલ ઓપન માર્કેટ કમિટી (FOMC) ની બેઠકમાં ફેડરલ ફંડ્સ રેટને ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટ્સ વધારીને ૩.૭૫% થી ૪% ના સ્તરે પહોંચાડવામાં આવ્યો છે. જોકે, ક્રિપ્ટોકરન્સી અને વૈશ્વિક નાણાકીય બજારો માટે વ્યાજદરનો આ વધારો એટલો આશ્ચર્યજનક નહોતો, કારણ કે રોકાણકારો આ નિર્ણયની અગાઉથી જ અપેક્ષા રાખીને બેઠા હતા.
બજાર માટે ખરી ચોંકાવનારી બાબત ફેડરલ રિઝર્વના નવા ચેરમેન કેવિન વોર્શનું કડક અને આક્રમક વલણ (Hawkish Tone) હતું. તેમણે ભવિષ્યમાં પણ વ્યાજદરોમાં વધુ વધારો કરવાના સ્પષ્ટ સંકેતો આપ્યા છે. ક્રિપ્ટો બજાર માટે આ એક મોટા પરિવર્તનનો સંકેત છે. વિતેલા વર્ષો દરમિયાન બિટકોઈન અને ડિજિટલ એસેટ્સને વિપુલ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ લિક્વિડિટી (સરળ ભંડોળ) અને ઓછા વ્યાજદરોનો ભરપૂર લાભ મળ્યો હતો. પરંતુ હવે લાંબા સમય સુધી વ્યાજદરો ઊંચા રહેવાની શક્યતાને કારણે ક્રિપ્ટો બજાર માટે સસ્તી મૂડી મેળવવી અને તેજી જાળવી રાખવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
બિટકોઈન અને ઈિથરિયમ પર ઊંચા વ્યાજદરની સીધી અસર
ફેડના આ નિર્ણય બાદ બિટકોઈન (BTC) અને ઈિથરિયમ (ETH) ના ભાવોમાં તુરંત જ બહુ મોટો ધડાકો જોવા મળ્યો નહોતો, પરંતુ બજારમાં ભારે અસ્થિરતા નોંધાઈ હતી. બિટકોઈનની કિંમત $૭૫,૦૦૦ થી $૭૬,૫૦૦ ની વચ્ચે અથડાયા બાદ આશરે $૭૬,૦૦૦ ના સ્તરે સ્થિર થઈ હતી. તેવી જ રીતે, બીજા ક્રમની સૌથી મોટી ક્રિપ્ટોકરન્સી Ether ની કિંમત પણ $૨,૩૭૦ થી $૨,૪૩૦ ની વચ્ચે રમીને અંતે $૨,૪૦૦ ની નીચે બંધ રહી હતી.
આ શાંત પ્રતિક્રિયાનો અર્થ એવો બિલકુલ નથી કે ક્રિપ્ટો બજારે ફેડની નીતિઓને નકારી કાઢી છે. વાસ્તવમાં, ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો બજારે પહેલેથી જ પચાવી લીધો હતો. રોકાણકારો માટે સૌથી મોટો ચિંતાનો વિષય એ છે કે શું વ્યાજદરો ધારણા કરતાં વધુ સમય માટે ઊંચા સ્તરે રહેશે. ફેડરલ રિઝર્વના ૧૮ માંથી ૧૬ પોલિસીમેકર્સે એવા સંકેતો આપ્યા છે કે આ જ વર્ષે હજુ એક વધારાનો વ્યાજદર વધારો કરવો યોગ્ય બની શકે છે. આ સંકેતે રોકાણકારોને ક્રિપ્ટો જેવા જોખમી એસેટ્સ (Risk Assets) માંથી પોતાના નાણાં પાછા ખેંચવા કે પુનઃવિચાર કરવા મજબૂર કર્યા છે.
બિટકોઈન ETF માંથી જંગી ભંડોળ પાછું ખેંચાયું (Outflows)
હાલના સખત વાતાવરણનો બીજો સ્પષ્ટ સંકેત સ્પોટ બિટકોઈન અને ઈિથરિયમ ઈટીએફ (ETFs) માંથી બહાર નીકળી રહેલા નાણાંમાંથી મળે છે. ડેટા દર્શાવે છે કે ફેડના નિર્ણયના બરાબર એક દિવસ પહેલાં જ યુ.એસ. સ્પોટ બિટકોઈન ઈટીએફમાંથી આશરે $૪૫૦.૩ મિલિયનનું નેટ આઉટફ્લો (નાણાંનો ઉપાડ) નોંધાયું હતું, જ્યારે ઈિથરિયમ ઈટીએફમાંથી પણ $૧૪૧ મિલિયન બહાર ખેંચાયા હતા.
જો થોડા પાછળના આંકડા જોઈએ તો, ૮ સપ્ટેમ્બરથી ૧૫ સપ્ટેમ્બરની વચ્ચે બિટકોઈન ઈટીએફમાંથી કુલ $૭૫૩.૨ મિલિયન પાછા ખેંચાયા હતા. આ ઉપાડે સપ્ટેમ્બરના પ્રથમ સપ્તાહમાં (૧ થી ૪ સપ્ટેમ્બર) આવેલા $૭૭૦ મિલિયનના ઈનફ્લો (રોકાણ) ની મોટાભાગની તેજીને ધોઈ નાખી હતી. આ સમયગાળો ખૂબ મહત્વનો છે; કારણ કે ફેડની સત્તાવાર જાહેરાત પહેલા જ મોટા ક્રિપ્ટો રોકાણકારોએ પોતાનું જોખમ ઘટાડવાનું શરૂ કરી દીધું હતું, જે દર્શાવે છે કે નાણાકીય સ્થિતિ કડક થવાની ભીતિ બજારમાં પહેલેથી જ વ્યાપી ગઈ હતી.
૧૦-વર્ષની ટ્રેઝરી યીલ્ડ (Treasury Yield) કેમ મહત્વની છે?
ક્રિપ્ટો રોકાણકારો માટે માત્ર ફેડરલ ફંડ્સ રેટ જાણવો પૂરતો નથી, પરંતુ અમેરિકાની ૧૦-વર્ષની ટ્રેઝરી બોન્ડ યીલ્ડ પર નજર રાખવી પણ અનિવાર્ય બની ગઈ છે. ફેડની બેઠક પહેલા ટ્રેઝરી યીલ્ડ ૫.૦૪% ની ઊંચાઈએ પહોંચી ગઈ હતી, જે વર્ષ ૨૦૦૭ પછીનું સૌથી ઊંચું સ્તર છે.
ટ્રેઝરી યીલ્ડ વધવાનો સીધો અર્થ એ છે કે બિટકોઈન જેવા એસેટ્સ, જે કોઈ પરંપરાગત વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ (કેશ ફ્લો) આપતા નથી, તેને પકડી રાખવાનું જોખમ અને ખર્ચ (Opportunity Cost) વધી જાય છે. જ્યારે રોકાણકારોને અમેરિકી સરકારના સુરક્ષિત બોન્ડ્સમાંથી જ ૫% જેટલું વ્યાજ મળી જતું હોય, ત્યારે તેઓ બિટકોઈન કે ઈિથરિયમ જેવા જોખમી અને અસ્થિર એસેટ્સ તરફ ત્યારે જ આકર્ષાય જો તેમાં ખૂબ ઊંચા વળતરની ખાતરી હોય. આ સ્થિતિ ટ્રેડર્સ અને ઈન્સ્ટીટ્યુશનલ રોકાણકારોને ડિજિટલ એસેટ્સમાંથી મૂડી પાછી ખેંચીને સુરક્ષિત બોન્ડ્સ તરફ વાળવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
ફુગાવો (મોંઘવારી) હજુ પણ મોટો પડકાર
ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકામાં અંકુશ બહાર જઈ રહેલા મોંઘવારીના દરને ડામવાનો છે. ઓગસ્ટ મહિનામાં અમેરિકાનો ગ્રાહક ભાવાંક (CPI) વાર્ષિક ધોરણે ૩.૪% ના દરે વધ્યો હતો. આ સાથે જ ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલ-ડીઝલના વધતા ભાવે ફુગાવાના દબાણમાં વધુ ઉમેરો કર્યો છે.
ક્રિપ્ટો બજાર માટે સમસ્યા એ છે કે જો ફુગાવો લાંબા સમય સુધી ઊંચો રહેશે, તો ફેડરલ રિઝર્વ પાસે નજીકના ભવિષ્યમાં વ્યાજદરો ઘટાડવાની કે નાણાકીય નીતિ હળવી કરવાની કોઈ તક નહીં રહે. પરિણામે, ધિરાણ ખર્ચ અને બોન્ડ યીલ્ડ લાંબા સમય સુધી ઊંચા સ્તરે રહેશે, જે બિટકોઈન અને અન્ય અલ્ટકોઈન્સના ભાવમાં મોટા ઉછાળા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ બનવા દેશે નહીં.
બિટકોઈન માટે આગળનો માર્ગ શું હોઈ શકે?
હાલના તબક્કે બિટકોઈને $૭૫,૦૦૦ ના ટેકા (Support Level) ને જાળવી રાખ્યો છે, પરંતુ બજાર વિશ્લેષકો હવે ટેકનિકલ ચાર્ટ અને બજારની લિક્વિડિટી બંને પર ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યા છે.
પ્રતિકારક સ્તર (Resistance Zone): બિટકોઈન માટે $૭૬,૫૦૦ થી $૭૮,૦૦૦ ની સપાટી એક મજબૂત અવરોધ તરીકે કામ કરી રહી છે. તેજી લાવવા માટે આ સ્તર તોડવું જરૂરી છે.
મહત્વનો ટેકો (Support Zone): $૭૫,૦૦૦ ની સપાટી અત્યંત નિર્ણાયક છે. જો બિટકોઈન આ સપાટીથી નીચે સરકે છે, તો ભાવ ઝડપથી $૭૧,૩૦૦ થી $૭૨,૦૦૦ ની રેન્જ સુધી ગબડી શકે છે.
કેવિન વોર્શના પ્રથમ વ્યાજદર વધારાએ ક્રિપ્ટો જગતને એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપી દીધો છે: “સરળ અને સસ્તા નાણાંનો યુગ” હાલ પૂરતો સમાપ્ત થયો છે. હવે ડિજિટલ એસેટ્સ અને ક્રિપ્ટો બજારે એક એવા નવા આર્થિક વાતાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધવું પડશે જ્યાં વ્યાજદરો અને બોન્ડ યીલ્ડ અગાઉના ક્રિપ્ટો બુલ-રન કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઊંચા રહેવાના છે.
