ફ્લિપકાર્ટમાં ફરી ગાજ્યું છટણીનું સંકટ: પર્ફોર્મન્સ રિવ્યુ બાદ ૩૦૦ કર્મચારીઓને બતાવાયો બહારનો રસ્તો
ભારતીય ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની ફ્લિપકાર્ટ (Flipkart) ફરી એકવાર કર્મચારીઓની છટણીને કારણે ચર્ચામાં આવી છે. વોલમાર્ટની માલિકી ધરાવતી આ કંપનીએ તાજેતરમાં તેના વાર્ષિક પર્ફોર્મન્સ રિવ્યુ બાદ લગભગ ૩૦૦ કર્મચારીઓને નોકરીમાંથી મુક્ત કરી દીધા છે. ૬ અને ૭ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલા આ રિવ્યુ સાયકલ બાદ આ આકરો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. આ નવી છટણીને કારણે ફ્લિપકાર્ટના કુલ વર્કફોર્સના આશરે ૧.૫ ટકા કર્મચારીઓ પર સીધી અસર પડી છે. કંપનીનું કહેવું છે કે આ તેમના વાર્ષિક સંચાલન પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે, પરંતુ સતત થઈ રહેલી છટણીને કારણે ટેક અને ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્રમાં કામ કરતા વ્યાવસાયિકોમાં ચિંતાનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.
કયા વિભાગો પર પડી અસર અને અગાઉની છટણીનો ઇતિહાસ
ફ્લિપકાર્ટ દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય કોઈ એક વિભાગ પૂરતો મર્યાદિત નથી. આ છટણીમાં એન્જિનિયરિંગ, ઓપરેશન્સ અને માર્કેટિંગ જેવા વિવિધ વિભાગોના કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે. કંપનીનું માનવું છે કે જે કર્મચારીઓનું પ્રદર્શન અપેક્ષા મુજબનું નથી, તેમને આ પ્રક્રિયા હેઠળ કંપની છોડવા માટે કહેવામાં આવે છે. જોકે, આ પહેલીવાર નથી જ્યારે ફ્લિપકાર્ટે આટલા મોટા પાયે છટણી કરી હોય. ૨૦૨૪ની શરૂઆતમાં જ કંપનીએ તેના કુલ વર્કફોર્સના ૫ ટકા એટલે કે આશરે ૧૦૦૦ કર્મચારીઓને છૂટા કર્યા હતા.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ફ્લિપકાર્ટ ‘ઓપરેશનલ એફિશિયન્સી’ (કાર્યક્ષમતા) અને ‘કોસ્ટ ડિસિપ્લિન’ (ખર્ચ નિયંત્રણ) પર વધુ ભાર આપી રહી છે. વિશ્વભરની મોટી ટેક કંપનીઓની જેમ ફ્લિપકાર્ટ પણ હવે વધુ પડતી હાયરિંગને બદલે ઓછા કર્મચારીઓ સાથે વધુ સારું પરિણામ મેળવવા તરફ આગળ વધી રહી છે. આ વ્યૂહરચના પાછળનું મુખ્ય કારણ નફાકારકતા વધારવાનું છે.
IPO ની તૈયારી અને ખર્ચ ઘટાડવાની વ્યૂહરચના
ફ્લિપકાર્ટની આ છટણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે કંપની ભારતમાં તેના પબ્લિક લિસ્ટિંગ એટલે કે આઈપીઓ (IPO) લાવવાની જોરશોરથી તૈયારી કરી રહી છે. કંપનીએ ગોલ્ડમેન સેક્સ, મોર્ગન સ્ટેનલી, જેપી મોર્ગન અને કોટક મહિન્દ્રા કેપિટલ જેવી મોટી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકો સાથે આ બાબતે ચર્ચા પણ શરૂ કરી દીધી છે. શેરબજારમાં લિસ્ટ થતા પહેલા કોઈપણ કંપની પોતાની આર્થિક સ્થિતિને મજબૂત બતાવવા માંગતી હોય છે. રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે કંપનીએ બતાવવું પડે છે કે તેઓ ખર્ચ પર નિયંત્રણ ધરાવે છે અને કંપની નફા તરફ આગળ વધી રહી છે.
આઈપીઓ લાવતા પહેલા ખર્ચમાં કાપ મૂકવો એ કોર્પોરેટ જગતની જૂની રીત છે. ફ્લિપકાર્ટ અત્યારે એ જ માર્ગે ચાલી રહી હોય તેમ જણાય છે. કંપની પોતાની કાર્યક્ષમતા વધારીને ઓપરેટિંગ ખર્ચને ન્યૂનતમ સ્તરે લઈ જવા માંગે છે, જેથી શેરબજારમાં તેની વેલ્યુએશન વધુ સારી મળી શકે.
આવક વધી પણ નફો ક્યાં? છટણીના અન્ય મુખ્ય કારણો
જો આપણે ફ્લિપકાર્ટના નાણાકીય પાસાઓ પર નજર કરીએ, તો નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫માં કંપનીની આવકમાં ૧૪ ટકાનો વધારો થયો છે, જે એક હકારાત્મક સંકેત છે. પરંતુ સિક્કાની બીજી બાજુ એ છે કે કંપની હજુ પણ નુકસાન (Loss) માં ચાલી રહી છે. રેવન્યુ વધવા છતાં નેટ પ્રોફિટ ન મળવાને કારણે કંપની પર ખર્ચ ઘટાડવાનું ભારે દબાણ છે. આ જ કારણ છે કે ફ્લિપકાર્ટે છેલ્લા એક વર્ષથી નવી હાયરિંગ (Hiring) પર પણ અઘોષિત પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે.
આ ઉપરાંત, ફ્લિપકાર્ટ અત્યારે મોટા માળખાકીય ફેરફારોમાંથી પસાર થઈ રહી છે. કંપની તેનો બેઝ સિંગાપોરથી ભારત શિફ્ટ કરી રહી છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન સિનિયર લીડરશૂપમાં પણ અનેક બદલાવ જોવા મળ્યા છે. જ્યારે કંપની તેનું મુખ્ય મથક કે રજિસ્ટર્ડ ઓફિસ બદલે છે, ત્યારે સંસાધનોનું પુનઃસંગઠન (Restructuring) કરવું અનિવાર્ય બને છે, જેમાં ઘણીવાર કર્મચારીઓની સંખ્યામાં કાપ મૂકવો પડે છે. ટેકનોલોજીના ઝડપી ફેરફારો અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના વધતા ઉપયોગને કારણે પણ ઘણી પરંપરાગત ભૂમિકાઓ હવે બિનજરૂરી બની રહી છે.
