શેરબજારમાં તેજીનું સપનું થયું ચકનાચૂર? FIIs ની તોફાની વેચવાલી અને વધતા ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ બન્યા મુસીબત!
વર્ષ 2026 માં અત્યાર સુધીના 96 ટ્રેડિંગ સત્રોમાં FIIs એ દર કલાકે 400 કરોડ રૂપિયાથી વધુના શેર વેચ્યા છે. આ ગતિ 2025 ના સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન જોવા મળેલી 161 કરોડ રૂપિયા પ્રતિ કલાકની વેચવાલી કરતા બમણી છે. કુલ મળીને, 2026 ના પ્રથમ થોડા મહિનાઓમાં જ FIIs એ ભારતીય સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી 2.54 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુની મૂડી પાછી ખેંચી લીધી છે, જે 2025 ના આખા વર્ષના 2.4 લાખ કરોડ રૂપિયાના કુલ વેચાણનો આંકડો વટાવી ગયો છે. નેશનલ સિક્યોરિટીઝ ડિપોઝિટરી લિમિટેડ (NSDL) ના ડેટા મુજબ, માર્ચ મહિનામાં લગભગ 1.27 લાખ કરોડ, એપ્રિલમાં 50,800 કરોડ અને મે મહિનામાં 54,000 કરોડ રૂપિયાનું વેચાણ થયું છે.
વેચવાલી પાછળના મુખ્ય કારણો: ભૌગોલિક તણાવ અને તેલના ભાવ
આ આક્રમક વેચવાલી પાછળ અનેક વૈશ્વિક પરિબળો જવાબદાર છે:
-
ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે, જેના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની સપાટીને વટાવી ગયા છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર હોવાથી, તેલના વધતા ભાવ સીધા ફુગાવા અને વેપાર ખાધને અસર કરે છે.
-
AI તરફ વધતું આકર્ષણ: ગ્લોબલ ફંડ્સ હવે અમેરિકા, તાઈવાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોમાં AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) આધારિત ટેક કંપનીઓમાં રોકાણ કરવાને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે. ભારતની AI ક્ષેત્રમાં મર્યાદિત હાજરી હોવાથી રોકાણકારો ત્યાંથી પૈસા પાછા ખેંચીને ટેક-હેવી માર્કેટ્સમાં લગાવી રહ્યા છે.
-
MSCI ઈન્ડેક્સમાં વજન: MSCI ઈન્ડેક્સમાં ભારતનું વજન ઘટવાથી પણ પેસિવ ફંડ્સ તરફથી વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળ્યું છે.
2025 વિરુદ્ધ 2026: રોકાણના વલણમાં પરિવર્તન
સાથે જોડાયેલા ડેટા ટેબલ પર નજર કરીએ તો 2025 અને 2026 ના રોકાણના વલણમાં સ્પષ્ટ તફાવત દેખાય છે. 2025 માં ઇક્વિટીમાં કુલ વેચવાલી લગભગ 1.66 લાખ કરોડ હતી, જ્યારે 2026 ના માત્ર પ્રથમ ભાગમાં જ ઇક્વિટીમાં વેચવાલીનો આંકડો 2.50 લાખ કરોડ રૂપિયાને આંબી ગયો છે આ દર્શાવે છે કે 2026 માં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધુ ઝડપથી ડગ્યો છે. જોકે, પ્રાઈમરી માર્કેટ (IPO) માં રોકાણનું પ્રમાણ 2025 ના 73,914 કરોડ રૂપિયાની સરખામણીએ 2026 માં 15,473 કરોડ રૂપિયા પર ઘણું ઓછું રહ્યું છે. ઘણી કંપનીઓએ બજારની નબળી સ્થિતિને જોતા પોતાના IPO લોન્ચ કરવામાં વિલંબ કર્યો છે.
આગળનો રસ્તો: પડકારો અને આશાઓ
ઈન્ડિપેન્ડન્ટ માર્કેટ એનાલિસ્ટ અંબરીશ બાલિગાના મતે, રૂપિયાના મૂલ્યમાં થયેલો ઘટાડો વિદેશી રોકાણકારો માટે વળતરનું પ્રમાણ ઘટાડે છે, જેનાથી તેઓ અન્ય આકર્ષક બજારો તરફ વળે છે. આગામી મહિનાઓ પણ પડકારજનક રહી શકે છે કારણ કે મે થી ઓગસ્ટ દરમિયાન ઘણી નવી લિસ્ટેડ કંપનીઓનો ‘પ્રી-લિસ્ટિંગ લોક-ઈન પિરિયડ’ પૂરો થઈ રહ્યો છે. આશરે 2.3 લાખ કરોડ રૂપિયાના શેર બજારમાં વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ થતા, બજાર પર વધુ દબાણ આવી શકે છે.
