શું તમે ધોરણ 11 કે 12માં છો? તો NCERTની આ ફ્રી સુવિધા મિસ ન કરતા, મળશે સર્ટિફિકેટ પણ
આજના યુગમાં શિક્ષણનું સ્વરૂપ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. હવે અભ્યાસ માત્ર શાળાની ચાર દીવાલો અને ભારેખમ પુસ્તકો પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી. વિદ્યાર્થીઓની આ જરૂરિયાતને સમજીને રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ (NCERT) એ એક ખૂબ જ શાનદાર અને ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. NCERT એ ધોરણ 11 અને 12 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે મફત ઓનલાઇન કોર્સ શરૂ કર્યા છે.
આ પહેલ ખાસ કરીને એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે આશીર્વાદરૂપ છે જેઓ કોચિંગની મોંઘી ફી ભરી શકતા નથી અથવા જેમને શાળા પછી વિષયો સમજવામાં વધારાની મદદની જરૂર હોય છે. આ તમામ કોર્સ ભારત સરકારના SWAYAM (Study Webs of Active-Learning for Young Aspiring Minds) પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ પ્રોગ્રામ શું છે અને તમે તેનો લાભ કેવી રીતે લઈ શકો છો.
ડિજિટલ શિક્ષણની દિશામાં એક મજબૂત કદમ
NCERT નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શિક્ષણને ‘સરળ, સુલભ અને મફત’ બનાવવાનો છે. અવારનવાર 11મા અને 12મા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ બોર્ડની પરીક્ષાઓ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના દબાણમાં હોય છે. આવા સમયે ડિજિટલ માધ્યમથી ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પૂરું પાડવું એ સમયની માંગ છે.
SWAYAM પ્લેટફોર્મ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓ માત્ર પોતાની સુવિધા મુજબ અભ્યાસ જ નથી કરી શકતા, પરંતુ તેઓ દેશના શ્રેષ્ઠ શિક્ષકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલ અભ્યાસ સામગ્રીનો ઉપયોગ પણ કરી શકે છે. આ પહેલ વિદ્યાર્થીઓને આત્મનિર્ભર બનાવવા અને તેમને ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ના સપના સાથે જોડવાની એક અસરકારક રીત છે.
કયા વિષયોની કરી શકાશે તૈયારી?
NCERT એ આ ઓનલાઇન પ્રોગ્રામમાં એવા તમામ મુખ્ય વિષયોનો સમાવેશ કર્યો છે, જેને વિદ્યાર્થીઓ ઘણીવાર અઘરા માને છે. આ લિસ્ટમાં કુલ 11 વિષયો સામેલ છે:
-
વિજ્ઞાન પ્રવાહ: ફિઝિક્સ (ભૌતિક વિજ્ઞાન), કેમિસ્ટ્રી (રસાયણ વિજ્ઞાન), બાયોલોજી (જીવ વિજ્ઞાન) અને મેથેમેટિક્સ (ગણિત).
-
કોમર્સ પ્રવાહ: એકાઉન્ટન્સી અને બિઝનેસ સ્ટડીઝ.
-
આર્ટસ પ્રવાહ: ઈકોનોમિક્સ (અર્થશાસ્ત્ર), જિયોગ્રાફી (ભૂગોળ), સાયકોલોજી (મનોવિજ્ઞાન) અને સોશિયોલોજી (સમાજશાસ્ત્ર).
-
ભાષા: ઇંગ્લિશ (અંગ્રેજી).
દરેક કોર્સને 21 અઠવાડિયાના સમયગાળા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યો છે. આ સમયમર્યાદા એટલા માટે રાખવામાં આવી છે જેથી વિદ્યાર્થીઓ કોઈપણ માનસિક દબાણ વગર, પોતાની શીખવાની ક્ષમતા મુજબ ધીમે-ધીમે વિષયોને ઊંડાણપૂર્વક સમજી શકે.
શીખવાની રીત: માત્ર વીડિયો જ નહીં, ઘણું બધું છે ખાસ
આ કોઈ સામાન્ય ઓનલાઇન ક્લાસ નથી જ્યાં માત્ર વીડિયો ચલાવીને છોડી દેવામાં આવે છે. તેને ખૂબ જ ઇન્ટરેક્ટિવ બનાવવામાં આવ્યો છે:
-
વીડિયો લેક્ચર્સ: નિષ્ણાતો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા વીડિયો, જે અઘરા કોન્સેપ્ટ્સને સરળતાથી સમજાવે છે.
-
ચર્ચા મંચ (Discussion Forum): જો તમને ભણતી વખતે કોઈ ડાઉટ થાય, તો તમે ચર્ચા મંચ પર તમારો પ્રશ્ન પૂછી શકો છો. વિષય નિષ્ણાતો અને અન્ય વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં તમારી મદદ કરશે.
-
ક્વિઝ અને ટેસ્ટ: પોતાની તૈયારીનું જાતે આકલન કરવા માટે સમયાંતરે ક્વિઝ અને પ્રેક્ટિસ ટેસ્ટ યોજવામાં આવે છે.
-
સર્ટિફિકેશન: કોર્સ પૂરો થયા પછી એક અંતિમ પરીક્ષા લેવાશે. જે વિદ્યાર્થીઓ તેને પાસ કરશે, તેમને સત્તાવાર પ્રમાણપત્ર (Certificate) પણ આપવામાં આવશે, જે ભવિષ્યમાં તેમની કારકિર્દી માટે ખૂબ કામ લાગશે.
અભ્યાસની સુગમતા: ગમે ત્યાં, ગમે ત્યારે
આ પહેલની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની ‘સુગમતા’ છે. ઘણીવાર વિદ્યાર્થીઓ શાળા કે ટ્યુશનને કારણે નિશ્ચિત સમયે ભણી શકતા નથી. SWAYAM પોર્ટલ પર વિદ્યાર્થી દિવસ હોય કે રાત, પોતાના મનપસંદ સમયે લોગ-ઇન કરી અભ્યાસ કરી શકે છે. ભલે તમે બસમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ કે ઘરે આરામ કરી રહ્યા હોવ, શિક્ષણ હવે તમારી આંગળીના ટેરવે છે.
મહત્વની તારીખો: ડાયરીમાં નોંધી લો
જો તમે આ કોર્સનો ભાગ બનવા માંગતા હોવ, તો આ તારીખોનું ખાસ ધ્યાન રાખશો:
-
રજિસ્ટ્રેશનની છેલ્લી તારીખ: 1 સપ્ટેમ્બર.
-
મૂલ્યાંકન/પરીક્ષા માટે અરજી: 7 થી 9 સપ્ટેમ્બરની વચ્ચે.
-
અંતિમ પરીક્ષાઓ: 10 થી 15 સપ્ટેમ્બર સુધી.
-
કોર્સની સમાપ્તિ: 15 સપ્ટેમ્બર.
કેવી રીતે અરજી કરવી?
આ કોર્સ સાથે જોડાવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ સરળ છે:
-
SWAYAM પોર્ટલ પર જાઓ: સૌથી પહેલા SWAYAM ની સત્તાવાર વેબસાઇટ (swayam.gov.in) પર જાઓ અને તમારું રજિસ્ટ્રેશન કરો.
-
કોર્સ પસંદ કરો: સર્ચ બારમાં જઈને તમારા ધોરણ (11મા કે 12મા) અને તમારા મનપસંદ વિષયને શોધો.
-
એનરોલમેન્ટ (Enrollment): ‘Join’ બટન પર ક્લિક કરીને કોર્સમાં સામેલ થાઓ. ત્યારપછી તમે સ્ટડી મટિરિયલ એક્સેસ કરી શકશો.
-
પ્રવૃત્તિઓ પૂર્ણ કરો: તમામ વીડિયો જુઓ, અસાઇનમેન્ટ જમા કરો અને ક્વિઝમાં ભાગ લો.
-
પરીક્ષા આપો: કોર્સના અંતે સર્ટિફિકેટ મેળવવા માટે અંતિમ પરીક્ષામાં જરૂર બેસો.
આ ઉપરાંત, વિદ્યાર્થીઓ NCERTની સત્તાવાર વેબસાઇટ દ્વારા પણ સીધી માહિતી મેળવીને અરજી કરી શકે છે.
NCERT ની આ પહેલ 11મા અને 12માના વિદ્યાર્થીઓ માટે ‘ગેમ ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે. આ માત્ર વિષયોની પાયાની સમજ જ મજબૂત નહીં કરે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓમાં સ્વ-અભ્યાસ (Self-study) ની આદત પણ વિકસાવશે. તો મોડું શેનું? 1 સપ્ટેમ્બર પહેલા તમારું રજિસ્ટ્રેશન કરાવો અને ઘરે બેઠા દેશના સૌથી શ્રેષ્ઠ શિક્ષકો પાસેથી શીખવાની તક મેળવો!

શીખવાની રીત: માત્ર વીડિયો જ નહીં, ઘણું બધું છે ખાસ