ક્લાયમેટ ચેન્જના યુગમાં એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયર્સની ભારે ડિમાન્ડ, જાણો લાખોના પેકેજવાળી આ નોકરી વિશે
આજના યુગમાં જ્યારે પણ કોઈ વિદ્યાર્થી એન્જિનિયરિંગ વિશે વિચારે છે, ત્યારે તેના મગજમાં સૌથી પહેલા કોમ્પ્યુટર સાયન્સ (CS) નું નામ આવે છે. દરેક વ્યક્તિ કોડિંગ, એપ ડેવલપમેન્ટ અને AIની દુનિયામાં જવા માંગે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જ્યારે આખી દુનિયા એક જ દિશામાં દોડી રહી હોય, ત્યારે ત્યાં સ્પર્ધા કેટલી કઠિન બની જાય છે?
જો તમે ટેક્નોલોજીની દુનિયાથી થોડું હટીને કંઈક એવું કરવા માંગો છો જેની સીધી અસર આપણી ધરતી અને આવનારી પેઢીઓ પર પડે, તો એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયરિંગ (Environmental Engineering) તમારા માટે સૌથી સુરક્ષિત અને શ્રેષ્ઠ કરિયર સાબિત થઈ શકે છે. આજના સમયમાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ અને પ્રદૂષણ જેટલી મોટી સમસ્યા છે, એટલી જ મોટી જરૂરિયાત આ ફિલ્ડના એન્જિનિયર્સની છે. ચાલો જાણીએ કે કેમ આ બ્રાન્ચ ભવિષ્યની પહેલી પસંદ બની રહી છે.
આખરે શું છે એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયરિંગ?
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયરિંગ એ વિજ્ઞાન અને એન્જિનિયરિંગનો એવો સંગમ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય પર્યાવરણની રક્ષા કરવાનો અને પ્રદૂષણને ઓછું કરવાનો છે. આમાં વિદ્યાર્થીઓ શીખે છે કે કેવી રીતે હવા, પાણી અને જમીનને પ્રદૂષિત થતા બચાવવા.
આ કોર્સમાં તમને નીચેના વિષયો પર નિપુણતા મેળવવાની તક મળે છે:
-
વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ: કચરાનો યોગ્ય નિકાલ અને રિસાયક્લિંગ.
-
વોટર રિસોર્સ મેનેજમેન્ટ: ગંદા પાણીને શુદ્ધ કરવું અને જળ સંરક્ષણ.
-
પોલ્યુશન કંટ્રોલ: હવામાં વધતા ઝેરી કણોને ઘટાડવાની ટેકનિક.
-
સસ્ટેનેબલ એનર્જી: સૌર અને પવન ઉર્જા જેવા વિકલ્પોનો વિકાસ.
આ કોમ્પ્યુટર સાયન્સથી અલગ અને ‘Safe’ કેમ છે?
કોમ્પ્યુટર સાયન્સનું ક્ષેત્ર ખૂબ જ ઝડપથી બદલાય છે. આજે જે ટેકનિક નવી છે, તે બે વર્ષ પછી જૂની થઈ શકે છે. પરંતુ એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયરિંગ એક એવું ફિલ્ડ છે જેની જરૂરિયાત ક્યારેય ખતમ નહીં થાય. જ્યાં સુધી માણસ પૃથ્વી પર છે, ત્યાં સુધી તેને શુદ્ધ પાણી, શુદ્ધ હવા અને કચરામુક્ત વાતાવરણ જોઈશે જ.
સરકારી નીતિઓ હોય કે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ, હવે દરેક કંપનીએ ‘ગ્રીન’ બનવું પડી રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે આ ક્ષેત્રમાં મંદી (Recession) ની અસર ખૂબ જ ઓછી જોવા મળે છે.
કરિયર અને નોકરીની શ્રેષ્ઠ તકો
એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયર્સની માંગ આજે દરેક સેક્ટરમાં છે:
-
સરકારી ક્ષેત્ર (Government Jobs): ભારત સરકારના સ્વચ્છ ભારત મિશન, નમામિ ગંગે અને સ્માર્ટ સિટી જેવા પ્રોજેક્ટ્સ સંપૂર્ણપણે એન્વાયરમેન્ટ એન્જિનિયર્સ પર નિર્ભર છે. તમે પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ, નગરપાલિકા અને જળ બોર્ડમાં ક્લાસ-1 અધિકારી તરીકે કામ કરી શકો છો.
-
પ્રાઈવેટ સેક્ટર અને કન્સલ્ટન્સી: મોટી મોટી કંપનીઓ જેવી કે રિલાયન્સ, ટાટા અને અદાણી હવે તેમની ફેક્ટરીઓમાંથી નીકળતા ધુમાડા અને કચરાને મેનેજ કરવા માટે એક્સપર્ટ્સને લાખોનું પેકેજ આપે છે. આ ઉપરાંત, તમે તમારી પોતાની એન્વાયરમેન્ટલ કન્સલ્ટન્સી ફર્મ પણ શરૂ કરી શકો છો.
-
વિદેશમાં સુવર્ણ તક: વિકસિત દેશોમાં (જેમ કે જર્મની, કેનેડા અને અમેરિકા) પર્યાવરણના કાયદા ખૂબ જ કડક છે. ત્યાં એન્વાયરમેન્ટલ એન્જિનિયર્સને ડોક્ટર કે સોફ્ટવેર એન્જિનિયર્સ જેટલું જ સન્માન અને સેલરી મળે છે.
સેલરી અને ગ્રોથ: તમે કેટલું કમાઈ શકો છો?
આ ફિલ્ડમાં શરૂઆત પણ સારી થાય છે અને ભવિષ્ય પણ ઉજ્જવળ છે:
-
શરૂઆતી સેલરી: ભારતમાં એક ફ્રેશર એન્જિનિયર વાર્ષિક 3 થી 6 લાખ રૂપિયા આરામથી કમાઈ શકે છે.
-
અનુભવ સાથે: 5-7 વર્ષના અનુભવ પછી તમારી સેલરી વાર્ષિક 10 થી 18 લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે.
-
સ્પેશિયલાઇઝેશન: જો તમે એન્વાયરમેન્ટલ લો અથવા સસ્ટેનેબલ ડિઝાઇનમાં માસ્ટર્સ કરો છો, તો વિદેશી કંપનીઓમાં પેકેજ કરોડોમાં પણ હોઈ શકે છે.
ભારતના ટોપ કોલેજ અને એડમિશન પ્રક્રિયા
જો તમે આ ક્ષેત્રમાં ડગ માંડવા માંગતા હોવ, તો ભારતના આ સંસ્થાનોને પ્રાથમિકતા આપો:
-
IIT બોમ્બે અને IIT દિલ્હી: અહીંના એન્વાયરમેન્ટ વિભાગ દુનિયાભરમાં પ્રખ્યાત છે.
-
IIT મદ્રાસ અને કાનપુર: રિસર્ચ માટે શ્રેષ્ઠ સુવિધાઓ.
-
DTU (દિલ્હી ટેકનોલોજિકલ યુનિવર્સિટી): પ્રેક્ટિકલ નોલેજ માટે બેસ્ટ.
-
NIT ત્રિચી: પ્લેસમેન્ટની બાબતમાં અવ્વલ.
આ કોલેજોમાં એડમિશન મેળવવા માટે તમારે JEE Main અને JEE Advanced ની પરીક્ષા પાસ કરવી પડશે.
શું તમારે આ પસંદ કરવું જોઈએ?
જો તમે ફક્ત એક ‘કોડ લખનારા’ એન્જિનિયર નથી બનવા માંગતા, પરંતુ સમાજમાં મોટો બદલાવ લાવવા માંગો છો, તો આ બ્રાન્ચ તમારા માટે જ બની છે. આમાં તમને ફક્ત સારી સેલરીવાળી નોકરી જ નહીં મળે, પરંતુ તમને એ વાતનો સંતોષ પણ થશે કે તમે તમારી ધરતીને બચાવવામાં યોગદાન આપી રહ્યા છો.
