નેશનલ હેરાલ્ડ કેસ: દિલ્હી હાઈકોર્ટે સોનિયા અને રાહુલ ગાંધીને નોટિસ ફટકારી; EDની અરજીથી કાનૂની લડાઈ તેજ બની
નેશનલ હેરાલ્ડ કેસમાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર, દિલ્હી હાઈકોર્ટે સોમવારે કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધી અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીને નોટિસ જારી કરી છે. એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) દ્વારા નીચલી અદાલતના એ આદેશને પડકારતી અરજી પર આ નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે, જેમાં તેમની ચાર્જશીટ પર સંજ્ઞાન લેવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હતો.
હાઈકોર્ટમાં EDની દલીલો
જસ્ટિસ રવિન્દર દુડેજાની બેન્ચ સમક્ષ ED તરફથી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ દલીલ કરી હતી કે, નીચલી અદાલતે એવું માનીને ભૂલ કરી છે કે મની લોન્ડરિંગનો કેસ માત્ર FIR ના આધારે જ આગળ વધી શકે છે. તેમણે તર્ક આપ્યો હતો કે ડો. સુબ્રમણ્યમ સ્વામીની ખાનગી ફરિયાદ પર લેવામાં આવેલું સંજ્ઞાન એક મજબૂત કાનૂની આધાર ધરાવે છે, જેને હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટે પણ અગાઉ માન્ય રાખ્યું છે. અદાલતે હવે આ મામલે આગામી સુનાવણી 12 માર્ચ, 2026 ના રોજ નક્કી કરી છે.
નીચલી અદાલતે કેમ આપી હતી રાહત?
અગાઉ, 16 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટના સ્પેશિયલ જજ વિશાલ ગોનેએ EDની ચાર્જશીટ પર સંજ્ઞાન લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અદાલતે જણાવ્યું હતું કે આ તપાસ કોઈ FIR પર નહીં, પરંતુ એક વ્યક્તિની ખાનગી ફરિયાદ પર આધારિત છે. અદાલતના જણાવ્યા મુજબ, પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ (PMLA) હેઠળ કાર્યવાહી માટે ‘પ્રેડિકેટ ઓફેન્સ’ (આધારભૂત ગુનો) હોવો અનિવાર્ય છે, જેની તપાસ એજન્સીએ અવગણના કરી હતી. જોકે, અદાલતે EDને આગળની તપાસ ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપી હતી.
મુખ્ય આરોપો શું છે?
નેશનલ હેરાલ્ડ કેસનું કેન્દ્ર યંગ ઇન્ડિયન લિમિટેડ (YIL) દ્વારા એસોસિએટેડ જર્નલ્સ લિમિટેડ (AJL) નું સંપાદન છે. EDનો આરોપ છે કે:
- ગાંધી પરિવાર અને અન્ય કોંગ્રેસ નેતાઓએ ગુનાહિત કાવતરું રચીને ₹2,000 કરોડથી વધુની મિલકત હડપી લીધી છે.
- યંગ ઇન્ડિયન, જેમાં સોનિયા અને રાહુલ ગાંધીનો 76% હિસ્સો છે, તેણે માત્ર ₹50 લાખ આપીને AJL ના ₹90 કરોડના દેવાને વસૂલવાનો અધિકાર મેળવી લીધો હતો.
- આ પ્રક્રિયામાં કોંગ્રેસ પક્ષના જાહેર ફંડ અને AJL ની કિંમતી રિયલ એસ્ટેટ મિલકતોનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
રાજકીય ઘમાસાણ
કાનૂની કાર્યવાહીની વચ્ચે રાજકીય નિવેદનબાજી પણ તેજ થઈ છે. કોંગ્રેસે નીચલી અદાલતના અગાઉના ચુકાદાને પોતાની જીત ગણાવતા કહ્યું કે સત્યની જીત થઈ છે અને આ સરકાર દ્વારા રાજકીય બદલાની કાર્યવાહી હતી. બીજી તરફ, ભાજપે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ રાહત માત્ર ટેકનિકલ આધાર પર છે અને તેને ‘ક્લીન ચીટ’ માનવી જોઈએ નહીં.
ભવિષ્યની કાર્યવાહી: કાનૂની લડાઈ હવે હાઈકોર્ટમાં પહોંચી છે ત્યારે દિલ્હી પોલીસની આર્થિક ગુના શાખા (EOW) એ પણ ઓક્ટોબરમાં નવી FIR નોંધવી છે, જે ભવિષ્યમાં EDની તપાસ માટે પાયાનું કામ કરી શકે છે.
આ કાનૂની સ્થિતિને એક ઝાડ અને તેના મૂળના ઉદાહરણથી સમજી શકાય છે. નીચલી અદાલતનું માનવું હતું કે PMLA (ઝાડ) ને ખીલવા માટે FIR (મૂળ) ની જરૂર છે, જ્યારે હાઈકોર્ટ હવે એ નક્કી કરશે કે શું સુબ્રમણ્યમ સ્વામીની ફરિયાદ જેવી ‘વૈકલ્પિક મૂળ’ પણ આ કાનૂની ઝાડને ટેકો આપવા માટે પૂરતી છે કે નહીં.
