શું છે અદાણીની ‘રિટર્ન ગિફ્ટ’? માત્ર થોડા કલાકોમાં કમાયા 33,000 કરોડ, અંબાણી રહી ગયા પાછળ!
એશિયાઈ વ્યાપારી જગતમાં વર્ચસ્વની જંગ હંમેશા રોમાંચક રહી છે. તાજેતરમાં બ્લૂમબર્ગ બિલિયોનેર્સ ઇન્ડેક્સ (Bloomberg Billionaires Index) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજા આંકડાઓએ ફરી એકવાર ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. અદાણી ગ્રુપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણીએ રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના વડા મુકેશ અંબાણીને પાછળ છોડીને ફરીથી એશિયાના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ બનવાનું ગૌરવ પ્રાપ્ત કર્યું છે. આ ફેરફાર માત્ર ભારતીય બજાર જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્રની બદલાતી દિશા પણ દર્શાવે છે.
આંકડાઓની રમત: કોણ ક્યાં ઊભું છે?
બ્લૂમબર્ગના રિપોર્ટ અનુસાર, ગૌતમ અદાણીની નેટવર્થમાં જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ચાલો બંને દિગ્ગજોની વર્તમાન નાણાકીય સ્થિતિ પર એક નજર કરીએ:
| વિગત | ગૌતમ અદાણી | મુકેશ અંબાણી |
| નેટવર્થ (ડોલરમાં) | $92.6$ અબજ ડોલર | $90.8$ અબજ ડોલર |
| નેટવર્થ (રૂપિયામાં) | ~₹8.97 લાખ કરોડ | ~₹8.43 લાખ કરોડ |
| ગ્લોબલ રેન્કિંગ | 19મા સ્થાને | 20મા સ્થાને |
| સંપત્તિનો તફાવત | – | ~₹54,000 કરોડ |
આ તફાવતે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે બજારમાં અદાણી ગ્રુપની શાખ ફરી એકવાર ઝડપથી પુનઃસ્થાપિત થઈ છે. જ્યાં અંબાણી લાંબા સમયથી આ સ્થાને બિરાજમાન હતા, ત્યાં અદાણીએ શાનદાર વાપસી કરી છે.
કમાણીનો ટ્રેન્ડ: એકની વૃદ્ધિ, બીજાનો ઘટાડો
વર્ષ 2024 અને 2025ના શરૂઆતના ગાળામાં બંને દિગ્ગજોની કમાણીની વાર્તા તદ્દન વિપરીત રહી છે. આ તફાવત તેમના સંબંધિત બિઝનેસ સેક્ટરના પ્રદર્શન અને શેરબજારના મિજાજ પર આધારિત છે.
-
ગૌતમ અદાણીની ઉડાન: આ વર્ષે અદાણી ગ્રુપના શેરોએ રોકાણકારોને માલામાલ કર્યા છે. અદાણીની કુલ સંપત્તિમાં આ વર્ષે 8.1 અબજ ડોલરનો વધારો થયો છે. ખાસ કરીને પાવર, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ગ્રીન એનર્જી સેક્ટરમાં તેમના ગ્રુપના મજબૂત પ્રદર્શને તેમની સંપત્તિને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડી છે.
-
મુકેશ અંબાણીનો સંઘર્ષ: તેનાથી વિપરીત, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના શેરોમાં અપેક્ષિત તેજી જોવા મળી નથી. તાજા આંકડા મુજબ, આ વર્ષે અંબાણીની નેટવર્થમાં 16.9 અબજ ડોલરનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. જોકે રિલાયન્સનો રિટેલ અને જીઓ બિઝનેસ મજબૂત છે, પરંતુ રિફાઇનિંગ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ માર્જિનમાં ઉતાર-ચઢાવે તેમની કુલ સંપત્તિ પર દબાણ વધાર્યું છે.
માત્ર ગણતરીના કલાકોમાં મોટો ઉલટફેર
શેરબજારની અનિશ્ચિતતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે માત્ર એક ટ્રેડિંગ સત્ર (ગુરુવાર) એ રેન્કિંગનું પાસું પલટી નાખ્યું. તે દિવસે શેરબજારનો સૂચકાંક (સેન્સેક્સ) ભલે 123 પોઈન્ટ ઘટીને બંધ રહ્યો, પરંતુ અદાણી ગ્રુપની કંપનીઓમાં ખરીદીનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો.
માત્ર તે એક દિવસમાં ગૌતમ અદાણીની સંપત્તિમાં 3.56 અબજ ડોલર (લગભગ 33 હજાર કરોડ રૂપિયા) ઉમેરાયા. બીજી તરફ, મુકેશ અંબાણીની સંપત્તિમાં માત્ર 7.67 કરોડ ડોલરનો મામૂલી વધારો થયો. આ જ તે ક્ષણ હતી જ્યારે અદાણીએ સરસાઈ મેળવીને અંબાણીને પછાડી દીધા.
બ્લૂમબર્ગ વિરુદ્ધ ફોર્બ્સ: આંકડાઓનો વિરોધાભાસ
અવારનવાર લોકો આ બાબતે મૂંઝવણમાં હોય છે કે અલગ-અલગ રિપોર્ટ્સમાં આંકડા અલગ કેમ હોય છે? અહીં પણ આવી જ સ્થિતિ છે:
-
બ્લૂમબર્ગ (Bloomberg): આ ઇન્ડેક્સ રિયલ-ટાઇમ ડેટા પર આધારિત હોય છે અને દરરોજ શેરબજાર બંધ થયા પછી અપડેટ કરવામાં આવે છે. તેમના મતે અદાણી નંબર-1 છે.
-
ફોર્બ્સ (Forbes): ફોર્બ્સના આંકડા અલગ વાર્તા કહે છે. તેમના મતે મુકેશ અંબાણીની નેટવર્થ 93.9 અબજ ડોલર છે, જ્યારે અદાણી 71.3 અબજ ડોલર પર છે.
આ તફાવત કેમ છે?
મુખ્ય કારણ ગણતરીની પદ્ધતિ (Methodology) છે. બ્લૂમબર્ગ બજારના દૈનિક ઉતાર-ચઢાવને તરત જ સામેલ કરે છે, જ્યારે ફોર્બ્સ ઘણીવાર અમુક સમયના અંતરાલ પછી અથવા અલગ-અલગ માપદંડો પર પોતાની યાદી અપડેટ કરે છે. તેથી, વર્તમાન બજારના વલણને સમજવા માટે બ્લૂમબર્ગના આંકડા વધુ સચોટ માનવામાં આવે છે.
