યુરોપથી ભારત સુધી ધરતી બની ભઠ્ઠી! અચાનક કેમ તૂટી રહ્યા છે ગરમીના તમામ રેકોર્ડ? લંડનને લઈને વૈજ્ઞાનિકોની મોટી ચેતવણી

યુરોપથી ભારત સુધી ઉકળતી ધરતી: અચાનક કેમ તૂટી રહ્યા છે ગરમીના તમામ રેકોર્ડ? લંડનને લઈને વૈજ્ઞાનિકોની મોટી ચેતવણી

સમગ્ર વિશ્વમાં અત્યારે હવામાનનો મિજાજ પલટાયો છે. ભારતથી લઈને યુરોપ સુધી ધરતી જાણે ભઠ્ઠીની જેમ ઉકળી રહી છે. સામાન્ય રીતે જે દેશોમાં બારેમાસ ઠંડક રહેતી હતી અને જ્યાં લોકો ગરમ કપડાં પહેરીને ફરતા હતા, તેવા પશ્ચિમી દેશો આજે અસહ્ય ગરમીથી હાહાકાર પોકારી રહ્યા છે. માત્ર ભારત જ પ્રચંડ ગરમીનો સામનો નથી કરી રહ્યું, પરંતુ ઠંડા આબોહવાવાળા યુરોપિયન દેશો પણ જીવલેણ હીટવેવ (લૂ) નો ભોગ બન્યા છે.

દિલ્હી-એનસીઆર જેવા કોંક્રીટના જંગલોની વાત તો બાજુ પર રહી, લંડન જેવા ઠંડા શહેરમાં પણ છેલ્લા ૧૪ વર્ષની સૌથી ગરમ રાત નોંધાઈ છે, જ્યાં તાપમાન ૩૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર પહોંચી ગયું હતું. આ ઘટના કોઈ સામાન્ય મોસમી ફેરફાર નથી, પરંતુ એક એવા ભયાનક ભવિષ્ય તરફ ઈશારો કરે છે જે માનવજાત માટે અત્યંત ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.

એશિયા અને યુરોપના આધુનિક શહેરોની નબળાઈ થઈ ઉજાગર

સમગ્ર એશિયા અને યુરોપમાં વહેલી ગરમીમાં જ શરૂ થયેલી આ ભીષણ લૂએ આપણા આધુનિક શહેરોની પોલ ખોલી દીધી છે. કાળઝાળ ગરમીને કારણે શહેરોનું નબળું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ત્યાં વસતા લાખો લોકોની લાચારી સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. ઉનાળાની શરૂઆતમાં જ ગરમીની આટલી તીવ્રતા જોઈને હવામાન વૈજ્ઞાનિકો અને સામાન્ય નાગરિકો બંને ચિંતામાં મુકાયા છે.

“જો હું ન હોત તો તું જેલમાં હોત…” – ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલી પીએમ નેતન્યાહૂને કેમ આપવી પડી આવી કડક ચેતવણી?

મધ્ય-પૂર્વમાં ફરી યુદ્ધના ભણકારા: બૈરૂત પર હુમલો થયો તો ઈરાન નહીં બેસે ચૂપ

હાલમાં ભારતનો ઉત્તર ભાગ ‘નવતપા’ (ઉનાળાના સૌથી ગરમ ૯ દિવસો) માં શેકાઈ રહ્યો છે. પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ અને રાજસ્થાન જેવા રાજ્યોમાં પારો ૪૦ થી ૪૬ ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે પહોંચી ગયો છે, અને કેટલાક અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં તો તાપમાન ૪૮ ડિગ્રી સુધી પહોંચવાની પણ આશંકા સેવાઈ રહી છે.

ગરમીની ભયાનકતા: વિશ્વના ટોચના ૫૦ સૌથી ગરમ શહેરો માત્ર ભારતમાં!

ચાલુ સીઝનમાં એક દિવસ એવો પણ આવ્યો જ્યારે દુનિયાના સૌથી ગરમ ૫૦ શહેરોની યાદી બહાર પાડવામાં આવી, અને આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ તમામ ૫૦ શહેરો માત્ર ભારતના જ હતા! આ આંકડો ગરમીની ગંભીરતા દર્શાવવા માટે પૂરતો છે.

બીજી તરફ, પશ્ચિમ યુરોપ પણ આવી જ અભૂતપૂર્વ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) એ મે મહિનામાં સતત બે દિવસ સુધી પોતાના ઈતિહાસના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા છે. દક્ષિણ-પશ્ચિમ લંડનના પ્રખ્યાત ‘ક્યુ ગાર્ડન્સ’ માં તાપમાન ૩૫.૧ ડિગ્રી સેલ્સિયસ નોંધાયું હતું, જેણે ૧૯headline૪૪ થી ચાલ્યા આવતા રેકોર્ડને પણ ધ્વસ્ત કરી દીધો છે.

ફ્રાન્સની સ્થિતિ પણ જુદી નથી. ત્યાંની હવામાન એજન્સીઓએ ચેતવણી આપી છે કે આ હીટવેવ આખું અઠવાડિયું ચાલુ રહી શકે છે, જેના કારણે તાપમાન ૩૯ ડિગ્રી સુધી પહોંચી શકે છે. ફ્રાન્સમાં તાપમાનના આ અચાનક વધારાને કારણે અત્યાર સુધીમાં કેટલાય લોકોના મોત પણ નીપજ્યા છે. એક સમય હતો જ્યારે યુરોપના લોકો ઉનાળામાં ઠંડક માણતા હતા, પરંતુ હવે સ્થિતિ એટલી બદલાઈ ગઈ છે કે યુરોપના ઘરોમાં પણ એર કંડિશનર (AC) લગાવવાની ફરજ પડી રહી છે.

યુરોપમાં આટલી વહેલી અને ભીષણ ગરમી પડવાનું સાચું કારણ શું?

હવામાન વૈજ્ઞાનિકોના મતે યુરોપમાં આટલી વહેલી અને તીવ્ર ગરમી પડવા પાછળ એક વિશાળ ‘હાઈ-પ્રેશર સિસ્ટમ’ (High-Pressure System) જવાબદાર છે. આ સિસ્ટમ ઉત્તરી આફ્રિકા તરફથી આવતી ગરમ હવાને યુરોપ તરફ ખેંચી રહી છે અને તેને ત્યાં જ રોકી રાખે છે.

અમેરિકા હવે રાષ્ટ્રપતિની મરજીથી હુમલો નહીં કરી શકે, સંસદની મંજૂરી બની અનિવાર્ય

ટ્રમ્પને જેનો ડર હતો તે જ થયું: સ્પીકરના તમામ અવરોધો છતાં યુએસ સંસદમાં રાષ્ટ્રપતિ વિરુદ્ધ ઐતિહાસિક ઠરાવ પસાર

આ હાઈ-પ્રેશર સિસ્ટમ પશ્ચિમ યુરોપની ઉપર એક મોટા ‘ઢાંકણ’ (Heat Dome) ની જેમ કામ કરી રહી છે, જેના કારણે બહારથી આવતી ઠંડી હવાનો પ્રવાહ સંપૂર્ણપણે અટકી ગયો છે. ઠંડી હવા ન મળવાને લીધે સમગ્ર વિસ્તારનું તાપમાન સતત વધી રહ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ કોઈ અસ્થાયી ફેરફાર નથી પરંતુ આબોહવા પરિવર્તન (Climate Change) નો એક મોટો સંકેત છે. આગામી થોડા જ વર્ષોમાં ઉનાળા દરમિયાન લંડનનું તાપમાન ૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ રહેવું એ બહુ સામાન્ય બાબત બની જશે.

૧૯૯૦ પછી યુરોપ સૌથી ઝડપથી ગરમ થતો ખંડ બન્યો

અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા US નેશનલ ઓશનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA) ના ડેટા અનુસાર, ૧૯૯૦ ના દાયકા પછી યુરોપ વિશ્વનો સૌથી ઝડપથી ગરમ થતો ખંડ બની ગયો છે, અને એશિયા ખંડ પણ આ રેસમાં તેનાથી બહુ પાછળ નથી.

વધતા જતા સરેરાશ તાપમાનને કારણે હવે એવા શહેરો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે મોટો પડકાર ઊભો થયો છે, જેમને વર્ષો પહેલાં ઠંડા કે સામાન્ય હવામાનને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઈન કરવામાં આવ્યા હતા. ‘લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સ’ ના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઉત્તર યુરોપના ઘણા ભાગોમાં હવે ભૂમધ્ય સમુદ્ર (Mediterranean) ના વિસ્તારો જેવી આકરી ગરમી પડવા લાગી છે. મુશ્કેલી એ છે કે ત્યાંના ઘરો, ઓફિસો અને સરકારી ઈમારતો આટલી પ્રચંડ અને લાંબો સમય ચાલતી ગરમીને સહન કરવા માટે ક્યારેય બનાવવામાં જ નહોતી આવી. ત્યાં સેન્ટ્રલ હીટિંગની વ્યવસ્થા છે, પણ કૂલિંગ સિસ્ટમનો અભાવ છે.