શું હવે સોનું ₹2 લાખને પાર જશે? ઇતિહાસમાં પહેલીવાર સોના-ચાંદીના ભાવમાં આટલો મોટો ઝટકો!
ભારતીય અર્થતંત્ર અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે સોનું માત્ર એક ધાતુ નથી, પણ મુશ્કેલીના સમયની મૂડી અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠાનું પ્રતીક છે. પરંતુ છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં ભારતીય બજારમાં જે રીતે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થયો છે, તેણે સૌના હોશ ઉડાવી દીધા છે. એક તરફ સરકારના આકરા નિર્ણયો અને બીજી તરફ વૈશ્વિક બજારની અસ્થિરતા વચ્ચે સોનું હવે સામાન્ય માનવીની પહોંચથી જોજનો દૂર જતું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
PM ની અપીલ અને સરકારનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: ભાવ વધારા પાછળનું ગણિત
તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને સોનાની ખરીદી ઘટાડવા માટે જે અપીલ કરી છે, તેની પાછળ દેશના અર્થતંત્રને મજબૂત કરવાનો ઈરાદો હોવાનું માનવામાં આવે છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું સોનું વિદેશથી આયાત કરે છે, જેના કારણે દેશનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Foreign Exchange Reserves) ખર્ચાય છે.
સરકારે આ આયાતને અંકુશમાં લેવા માટે સોના પરની ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી (આયાત વેરો) અને સેસમાં જંગી વધારો કરી દીધો છે. આ એક એવો દાવ છે જેણે ઘરેલું બજારમાં સોનાની કિંમતોમાં વીજળીની ગતિએ ઉછાળો આણ્યો છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારોને સોનાના બદલે અન્ય નાણાકીય સાધનો તરફ વાળવાનો છે, પરંતુ તેની સીધી અસર લગ્નસરાની મોસમમાં ખરીદી કરનારા પરિવારો પર પડી છે.
આંકડા જે હૃદયના ધબકારા વધારી દે: સોના-ચાંદીના નવા દર
બુલિયન માર્કેટના આજના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો તે ખરેખર ડરામણા છે. જે સોનું થોડા સમય પહેલા હજારોમાં રમાતું હતું, તે હવે લાખોની સપાટી પાર કરી ગયું છે:
-
સોનાની કિંમત: ભારતમાં આજે ૧૦ ગ્રામ સોનાનો ભાવ આશરે ₹૧,૬૩,૨૭૦ પર પહોંચી ગયો છે. માત્ર એક જ દિવસમાં તેમાં ₹૯,૨૬૦ થી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
-
ચાંદીની કિંમત: ચાંદીમાં પણ આ જ સ્થિતિ છે. એક કિલો ચાંદીનો ભાવ હવે ₹૨,૯૬,૨૭૦ ની સપાટીએ પહોંચી ગયો છે, જેમાં એક જ દિવસમાં ₹૧૬,૭૦૦ જેવો તોતિંગ વધારો નોંધાયો છે.
વાયદા બજાર (MCX) માં પણ ભારે અફરાતફરીનો માહોલ છે. વેપારીઓ અને રોકાણકારો મૂંઝવણમાં છે કે આ તેજી ક્યાં જઈને અટકશે.
વૈશ્વિક બજાર વિરુદ્ધ ભારતીય બજાર: એક વિરોધાભાસ
સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે જ્યારે ભારતમાં સોનું આસમાને પહોંચ્યું છે, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ચિત્ર કંઈક અલગ છે. વૈશ્વિક સ્તરે સોનાના ભાવમાં મામૂલી ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું આશરે $૪,૭૦૪ પ્રતિ ઔંસ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે.
સામાન્ય રીતે જ્યારે વૈશ્વિક ભાવ ઘટે ત્યારે ભારતમાં પણ ભાવ ઘટતા હોય છે, પરંતુ આ વખતે સરકારની ટેક્સ નીતિ અને ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં કરાયેલા ફેરફાર એટલા પ્રભાવી રહ્યા છે કે વૈશ્વિક ઘટાડાની ભારત પર કોઈ હકારાત્મક અસર થઈ નથી. ઊલટું, ભારતીય ગ્રાહકોએ હવે વિદેશી ગ્રાહકો કરતા ઘણું મોંઘું સોનું ખરીદવું પડી રહ્યું છે.
સામાન્ય માણસ અને રોકાણકારો પર અસર
સોનાના આ ભાવ વધારાની અસર બહુઆયામી છે:
૧. લગ્નસરાનું બજેટ ખોરવાયું: ભારતીય લગ્નોમાં સોનું અનિવાર્ય ગણાય છે. મધ્યમ વર્ગના પરિવારો જેઓએ લગ્ન માટે બચત કરી હતી, તેમનું બજેટ હવે રાતોરાત વધી ગયું છે. લોકો હવે દાગીના બનાવવાના બદલે જૂના સોનાને ઓગાળીને કામ ચલાવવાનું વિચારી રહ્યા છે.
૨. રોકાણકારોમાં ડર: જે લોકોએ સોનામાં રોકાણ કર્યું છે તેમને ફાયદો તો દેખાઈ રહ્યો છે, પરંતુ નવી ખરીદી કરતા દરેક રોકાણકાર ગભરાઈ રહ્યો છે. શું આ કિંમતો લાંબો સમય ટકશે? કે પછી આ એક પરપોટો છે જે ગમે ત્યારે ફૂટી શકે છે?
૩. ઝવેરીઓનો વ્યવસાય: બજારમાં ગ્રાહકોની અવરજવર ઘટી છે. ભાવમાં આટલી મોટી અસ્થિરતાને કારણે ઝવેરીઓ પણ નવો સ્ટોક લેતા અચકાઈ રહ્યા છે.
