સોનામાં રોકાણ કરવાનો આ છે ગોલ્ડન ટાઈમ! જાણો કેમ ચાંદી કરતાં સોનું બન્યું છે નિષ્ણાતોની પહેલી પસંદ.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સોના અને ચાંદી બંને કિંમતી ધાતુઓએ રોકાણકારોને જોરદાર વળતર (Returns) આપ્યું છે. પરંતુ, હવે સમય બદલાયો છે અને આગામી સમય માટે આ બંનેના રોકાણના અંદાજો (Investment Outlook) એકબીજાથી તદ્દન અલગ પડી રહ્યા છે.
મિરે એસેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Mirae Asset Mutual Fund) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સોના અને ચાંદીના બજારના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, અત્યારના સમયમાં ચાંદી કરતાં સોનામાં રોકાણ કરવું વધુ સુરક્ષિત અને ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, સોનામાં જોખમની સામે વળતર પ્રોફાઇલ (Risk-Reward Profile) ઘણો સારો છે, જેને સેન્ટ્રલ બેંકોની મજબૂત ખરીદી અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે રોકાણકારોના ભરોસાનું પીઠબળ મળ્યું છે. બીજી તરફ, ઔદ્યોગિક માંગ અને અછત હોવા છતાં ચાંદીના ભાવમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ (Volatility) જોવા મળી શકે છે.
મિરે એસેટ શા માટે સોના પર વધુ ભરોસો મૂકી રહ્યું છે?
ફંડ હાઉસના જણાવ્યા અનુસાર, સોનાના ભાવને મધ્યમ ગાળામાં મજબૂત રાખવા માટે ઘણા પાયાના અને માળખાકીય પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે. સોનાની તેજી પાછળનું સૌથી મોટું કારણ દુનિયાભરની સેન્ટ્રલ બેંકો (મધ્યસ્થ બેંકો) દ્વારા કરવામાં આવી રહેલી રેકોર્ડબ્રેક ખરીદી છે.
વર્ષ 2026 ના બીજા ક્વાર્ટર (એપ્રિલ-જૂન) દરમિયાન, વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકોએ કુલ 289 ટન સોનાની ખરીદી કરી છે, જે ગયા વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીએ 62% નો મોટો વધારો દર્શાવે છે. સોનું ખરીદનારા અગ્રણી દેશોમાં પોલેન્ડ, ચીન અને ચેક રિપબ્લિક સામેલ છે. આપણી રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ પણ આ ગાળામાં પોતાના સોનાના ભંડારમાં મોટો ઉમેરો કર્યો છે.
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) ના તાજેતરના સર્વેક્ષણ મુજબ, દુનિયાના 89% રિઝર્વ મેનેજરોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે સોનાનો ભંડાર હજુ વધશે, જ્યારે 45% મેનેજરો આગામી 12 મહિનામાં પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં વધુ સોનું ઉમેરવાનું આયોજન કરી રહ્યા છે. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સોના પ્રત્યે વૈશ્વિક સ્તરે આકર્ષણ ખૂબ મજબૂત છે.
ભારતીય રોકાણકારોનો સોના પ્રત્યેનો અખંડ પ્રેમ
વૈશ્વિક સ્તરે જ્યારે સોનાના ભાવ ઓલ-ટાઇમ હાઈ પરથી થોડા નીચે આવ્યા, ત્યારે ઘણા વિદેશી રોકાણકારોએ પ્રોફિટ બુકિંગ (નફો વસૂલવાનું) શરૂ કર્યું અને શેરબજાર જેવા જોખમી સાધનો તરફ વળ્યા. આના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ગોલ્ડ ઈટીએફ (Gold ETFs) માંથી એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં અંદાજે 45 ટન સોનાનો આઉટફ્લો (નિકાસ/વેચાણ) જોવા મળ્યો હતો.
પરંતુ, ભારતીય રોકાણકારોએ આ વૈશ્વિક ટ્રેન્ડથી તદ્દન ઉલટો આશાસ્પદ અભિગમ અપનાવ્યો છે. ભારતમાં લોકોએ સોનામાં પોતાનું રોકાણ વધારવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના ડેટા અનુસાર, સમીક્ષા હેઠળના ક્વાર્ટરમાં ભારતીય ગોલ્ડ ઈટીએફમાં 4.2 ટનનો નેટ ઇનફ્લો (નવું રોકાણ) નોંધાયો હતો. આટલું જ નહીં, ભારતમાં સોનાના રોકાણનું મૂલ્ય વાર્ષિક ધોરણે બમણું થઈને આશરે ₹6,300 કરોડ પર પહોંચી ગયું છે. આનાથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતીય રોકાણકારો સોનાને મુશ્કેલ સમયના સાથી અને પોર્ટફોલિયોને સંતુલિત રાખવાના એક મજબૂત માધ્યમ તરીકે જુએ છે.
ચાંદીની સ્થિતિ: માંગ મજબૂત, પણ જોખમ વધુ
ચાંદીના પાયાના પરિબળો (Fundamentals) પણ મજબૂત છે, પરંતુ તેના કારણો સોના કરતાં સાવ અલગ છે. ચાંદી એ માત્ર એક કિંમતી ધાતુ નથી, પરંતુ એક ઔદ્યોગિક ધાતુ પણ છે.
અહીં એક મહત્વની વાત એ છે કે દુનિયામાં ઉત્પાદિત થતી કુલ ચાંદીમાંથી લગભગ 70 થી 75 ટકા ચાંદી અન્ય ધાતુઓ જેમ કે તાંબુ (Copper), જસત (Zinc), સીસું (Lead) અને સોનાની ખાણકામ પ્રક્રિયા દરમિયાન આડપેદાશ (By-product) તરીકે મળે છે. આનો અર્થ એ થાય કે જો બજારમાં ચાંદીના ભાવ અચાનક વધી જાય, તો પણ માઇનિંગ કંપનીઓ રાતોરાત તેનું ઉત્પાદન વધારી શકતી નથી.
સિલ્વર ઇન્સ્ટિટ્યૂટના અહેવાલ મુજબ, વર્ષ 2026 માં સતત છઠ્ઠા વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે ચાંદીની ભારે અછત (Supply Deficit) રહેવાનો અંદાજ છે. આ વર્ષે બજારમાં અંદાજે 46.3 મિલિયન ઔંસ ચાંદીની ઘટ પડવાની શક્યતા છે.
ભારતીય બજારમાં ચાંદીની તંગી અને પ્રીમિયમમાં ઉછાળો
વૈશ્વિક અછતની અસર ભારતીય બજાર પર પણ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. સરકારે તાજેતરમાં લીધેલા આયાત નિયંત્રણોના પગલાં બાદ સ્થાનિક બજારમાં ચાંદીની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત બની છે. પરિણામે, ભારતમાં ચાંદીનું પ્રીમિયમ (વધારાની કિંમત) અગાઉના માત્ર 25-50 સેન્ટ્સ પ્રતિ ઔંસથી વધીને અત્યારે 3 થી 4 ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર પહોંચી ગયું છે. આ દર્શાવે છે કે સ્થાનિક સ્તરે ચાંદીની માંગ બહુ ઊંચી છે પરંતુ સપ્લાય ઓછી છે.
તેમ છતાં, નિષ્ણાતો માને છે કે ચાંદીના ભાવમાં સ્થિરતા ઓછી હોય છે. આર્થિક મંદી કે ઔદ્યોગિક વપરાશમાં ફેરફાર થતાં જ તેના ભાવમાં મોટી વધ-ઘટ આવી શકે છે, જે નાના રોકાણકારો માટે જોખમી બની શકે છે.
સોનાના ભાવોનો તાજેતરનો ટ્રેન્ડ
જો છેલ્લા કેટલાક દિવસોના બજારના વલણ પર નજર કરીએ તો, સોનાના ભાવમાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી છે, પરંતુ તાજેતરના સત્રોમાં તેમાં જોરદાર રિકવરી અને તેજી આવી છે. ઉદાહરણ તરીકે, 28 જુલાઈના રોજ સોનાનો ભાવ પ્રતિ ગ્રામ અંદાજે ₹12,380 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો, જે ગણતરીના દિવસોમાં એટલે કે 7 ઓગસ્ટ સુધીમાં વધીને ₹13,287.28 પ્રતિ ગ્રામની સપાટીએ પહોંચી ગયો હતો. વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geopolitical uncertainty) અને સેન્ટ્રલ બેંકોની સતત ખરીદીને કારણે સોનામાં રોકાણકારોનો ભરોસો ફરી મજબૂત થયો છે.
