ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે વરદાન છે સૂર્યપ્રકાશ: નવા સંશોધનમાં થયો મોટો ખુલાસો
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, સૂર્યપ્રકાશમાં (Natural Daylight) સમય વિતાવવો એ માત્ર તમારા મૂડને જ સારો નથી બનાવતો, પરંતુ તે બ્લડ શુગરને નિયંત્રિત કરવાની એક અસરકારક અને કુદરતી રીત પણ છે. તાજેતરના સંશોધન દ્વારા જાણવા મળ્યું છે કે કુદરતી પ્રકાશ શરીરમાં ગ્લુકોઝના સ્તરને સંતુલિત રાખવામાં ‘ગેમચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે અને ટાઈપ 2 ડાયાબિટીસના જોખમને ઘટાડી શકે છે.
મુખ્ય તારણો: કુદરતી પ્રકાશ વિરુદ્ધ આર્ટિફિશિયલ લાઈટ
સંશોધકોએ નોંધ્યું છે કે આધુનિક જીવનશૈલીમાં લોકો પોતાનો 80 થી 90 ટકા સમય કૃત્રિમ (Artificial) પ્રકાશમાં વિતાવે છે, જે શરીરની આંતરિક ઘડિયાળ માટે પૂરતો નથી. ‘સેલ મેટાબોલિઝમ’ જર્નલના અભ્યાસ મુજબ, જે દર્દીઓ કુદરતી પ્રકાશમાં વધુ સમય વિતાવે છે, તેમનું બ્લડ શુગર લેવલ આર્ટિફિશિયલ લાઈટમાં રહેતા લોકોની સરખામણીએ વધુ સમય સુધી ‘નોર્મલ રેન્જ’માં રહે છે. સૂર્યપ્રકાશમાં શરીરનું મેટાબોલિઝમ બદલાય છે, જેનાથી શરીર ઊર્જા માટે કાર્બોહાઈડ્રેટને બદલે ફેટ (Fat) ને વધુ બાળવા લાગે છે. આ ઉપરાંત, તડકો શરીરમાં વિટામિન ડીના નિર્માણને ઉત્તેજિત કરે છે, જે ઇન્સ્યુલિનની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરી ડાયાબિટીસના જોખમને 30% સુધી ઘટાડી શકે છે.
શરીરની આંતરિક ઘડિયાળ (Circadian Rhythm) નું મહત્વ
આપણું શરીર 24 કલાકની એક આંતરિક ઘડિયાળ પર કામ કરે છે, જેને ‘સર્કિડિયન રિધમ’ કહેવામાં આવે છે. આ ઘડિયાળ પ્રકાશ સાથે તાલમેલ બેસાડે છે અને આપણા પાચન, શરીરના તાપમાન અને હોર્મોન્સને નિયંત્રિત કરે છે. કુદરતી પ્રકાશનો અભાવ આ ઘડિયાળને ખોરવે છે, જેનાથી મેટાબોલિક રોગો અને ટાઈપ 2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી જાય છે. સંશોધનમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે સૂર્યપ્રકાશ સ્નાયુઓને પોષક તત્વોના વધુ સારા શોષણ માટે સંકેત આપે છે.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સન-સેફ્ટી ટિપ્સ
સૂર્યપ્રકાશ ફાયદાકારક છે, પરંતુ ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ અતિશય ગરમી અને યુવી કિરણોથી બચવા માટે કેટલીક સાવચેતી રાખવી જોઈએ:
- યોગ્ય સમય: મેટાબોલિઝમ સુધારવા માટે સવારનો તડકો (સવારે 6:00 થી 9:00 વચ્ચે) શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. બપોરે 10:00 થી 4:00 વચ્ચેના તેજ તડકાથી બચવું જોઈએ.
- હાઇડ્રેશન: ગરમી અને તડકાથી ડિહાઇડ્રેશન થઈ શકે છે, જે બ્લડ શુગર લેવલ વધારી શકે છે, તેથી પૂરતું પાણી પીવું.
- દવાઓનું સ્ટોરેજ: ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકોઝ મોનિટરિંગ ઉપકરણોને સીધા તડકામાં ન રાખવા. 30°C થી વધુ તાપમાન ઇન્સ્યુલિનની અસરકારકતા ઘટાડી શકે છે.
- પગની સુરક્ષા: ડાયાબિટીસને કારણે પગની સંવેદનશીલતા ઓછી થઈ શકે છે, તેથી ગરમ ફ્લોર કે રેતી પર ઉઘાડા પગે ન ચાલવું.
- શુગર મોનિટરિંગ: તડકામાં રહેતી વખતે વારંવાર શુગર લેવલ ચેક કરવું જરૂરી છે.
જોકે આ સંશોધન નાના સ્તરે થયું છે, પરંતુ તેના પરિણામો દર્શાવે છે કે તબીબી સારવારની સાથે કુદરતી પ્રકાશનો ઉપયોગ શુગર મેનેજ કરવાની સૌથી સરળ અને કુદરતી રીત હોઈ શકે છે.

