ખેડૂતો માટે ખુશખબર: વૈશ્વિક યુદ્ધ વચ્ચે પણ ભારતમાં નહીં સર્જાય ખાતરની અછત!

DAPના સ્ટોકમાં ૧૦૦% વધારો, જાણો કેવી રીતે સરકારે ખેડૂતોનો ડર દૂર કર્યો

ભારત એક કૃષિપ્રધાન દેશ છે, જ્યાં અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ આપણા ખેડૂતો છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક સ્તરે જે રીતે ભૌગોલિક રાજકીય તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ સર્જાઈ છે, તેણે સમગ્ર વિશ્વની સપ્લાય ચેઈનને હચમચાવી દીધી છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં બગડતી પરિસ્થિતિએ ખાતરની ઉપલબ્ધતા અંગે મોટો પ્રશ્ન ઊભો કર્યો હતો. ખેડૂતોના મનમાં ડર હતો કે શું આગામી ખરીફ સીઝનમાં તેમને સમયસર ખાતર મળી રહેશે?

આ અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત સરકારે સક્રિય અભિગમ અપનાવીને એવા બે મક્કમ પગલાં લીધાં છે, જેણે માત્ર ખાતરની અછતના ડરને જ ખતમ નથી કર્યો, પરંતુ દેશને આત્મનિર્ભરતા તરફ એક ડગલું આગળ વધાર્યો છે. સરકારે સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં વિક્રમી વધારો અને વ્યૂહાત્મક વૈશ્વિક ખરીદી (Global Tendering) દ્વારા ખાતરના મોરચે પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી છે.

1. સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં ઐતિહાસિક ઉછાળો: ગેસનો પુરવઠો બન્યો ગેમ-ચેન્જર

ખાતર, ખાસ કરીને યુરિયાના ઉત્પાદનમાં ‘કુદરતી ગેસ’ (Natural Gas) ની ભૂમિકા સૌથી મહત્વની હોય છે. વૈશ્વિક સ્તરે ગેસના ભાવમાં વધઘટ અને યુદ્ધને કારણે પેદા થયેલા અવરોધો છતાં, ભારતે તેની ‘એમ્પાવર્ડ પૂલ મેનેજમેન્ટ કમિટી’ (EPMC) દ્વારા અત્યંત ચતુરાઈભર્યો નિર્ણય લીધો છે.

સરકારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી ‘સ્પોટ ખરીદી’ દ્વારા 7.31 MMSCMD (મિલિયન મેટ્રિક સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર પ્રતિ દિવસ) વધારાનો કુદરતી ગેસ મેળવ્યો છે. આ એક પગલાએ દેશના યુરિયા પ્લાન્ટ્સનું ચિત્ર બદલી નાખ્યું છે:

અત્યાધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર ભારત: 20,000 કરોડના સ્વદેશી ડ્રોનથી સજ્જ થશે સેના

કેરળમાં આજથી ચોમાસાનું સત્તાવાર આગમન, દેશના ૧૨ રાજ્યોમાં ભારે વરસાદની આશંકા

• ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધારો: વધારાનો ગેસ મળવાને કારણે ભારતમાં યુરિયાના ઉત્પાદનમાં આશરે 23 ટકા જેટલો મોટો વધારો નોંધાયો છે.

• દૈનિક ઉત્પાદનનો આંકડો: અગાઉ જ્યાં સ્થાનિક યુરિયા ઉત્પાદન 54,500 મેટ્રિક ટન પ્રતિ દિવસ હતું, તે હવે વધીને 67,000 મેટ્રિક ટન પ્રતિ દિવસ થઈ ગયું છે.

• સપ્લાય દરમાં સુધારો: યુરિયા પ્લાન્ટ્સને થતા ગેસ સપ્લાયનો દર, જે પહેલા 62 ટકા હતો, તે હવે વધીને 76 ટકાથી વધુ થઈ ગયો છે.

આ આંકડા દર્શાવે છે કે ભારત હવે માત્ર વિદેશથી આવતા ખાતર પર નિર્ભર નથી, પરંતુ પોતાની ફેક્ટરીઓને વધુ ઝડપે ચલાવવા માટે સજ્જ થઈ ગયું છે.

2. સમયસર ગ્લોબલ ટેન્ડર અને વ્યૂહાત્મક સ્ટોક

સરકારની બીજી મોટી જીત તેની ‘એડવાન્સ પ્લાનિંગ’માં છુપાયેલી છે. ખરીફ સીઝન શરૂ થાય તે પહેલા જ ખાતર વિભાગે ગ્લોબલ ટેન્ડર બહાર પાડ્યા હતા. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસ્વાલના જણાવ્યા અનુસાર, આંતરરાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે સમયસર પગલાં લીધાં, જેના પરિણામે માર્ચના અંત સુધીમાં ખાતરનો મોટો જથ્થો ભારત પહોંચવાની અપેક્ષા છે.

જો આપણે ગયા વર્ષના સ્ટોક સાથે સરખામણી કરીએ, તો આ વર્ષનું ચિત્ર ઘણું સંતોષકારક અને સુરક્ષિત જણાય છે:

વિશેષ કરીને ડીએપી (DAP) ના સ્ટોકમાં બમણો વધારો થવો એ ભારતીય ખેડૂતો માટે આશીર્વાદ સમાન છે, કારણ કે વાવણી સમયે તેની માંગ સૌથી વધુ હોય છે.

ખેડૂતો માટે આના શું અર્થ છે?

અવારનવાર જોવામાં આવે છે કે જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે યુદ્ધ (જેમ કે રશિયા-યુક્રેન અથવા પશ્ચિમ એશિયાનો તણાવ) થાય છે, ત્યારે સંગ્રહખોરો સક્રિય થઈ જાય છે અને ખાતરની કૃત્રિમ અછત ઊભી કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ વખતે સરકારે ડેટા જાહેર કરીને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ગોદામો ભરેલા છે.

હવે 10 વર્ષથી વધુ સમય નહીં મળે! જાણી લો MBBS પાસ કરવાનો નવો સરકારી નિયમ

કર્ણાટકના નવા મુખ્યમંત્રી બન્યા ડી.કે. શિવકુમાર: રાહુલ ગાંધી અને ખડગેની હાજરીમાં લીધા શપથ

આનો સીધો લાભ ખેડૂતોને ત્રણ રીતે મળશે:

1. અછતનો ડર ખતમ: ખેડૂતોએ ખાતર માટે લાંબી લાઈનોમાં ઊભા રહેવાની કે બ્લેક માર્કેટનો સહારો લેવાની જરૂર નહીં પડે.

2. સ્થિર ભાવ: જ્યારે પુરવઠો પૂરતો હોય, ત્યારે ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવવાની શક્યતા ઘટી જાય છે. સરકાર સબસિડી દ્વારા ભાવને નિયંત્રિત રાખવામાં સફળ રહેશે.

3. સમયસર વાવણી: ખરીફ પાકો (ડાંગર, મકાઈ, સોયાબીન વગેરે) માટે યોગ્ય સમયે ખાતર મળવું એ ઉત્પાદન વધારવા માટે અનિવાર્ય છે.

એક માનવીય અભિગમ: સંકટમાં તક

એક સામાન્ય નાગરિક અને ખેડૂતના દૃષ્ટિકોણથી જોઈએ તો, આ માત્ર સરકારી આંકડા નથી, પરંતુ એક ‘સુરક્ષા કવચ’ છે. જ્યારે દુનિયા યુદ્ધની ભયાનકતા અને આર્થિક મંદીના ભયથી ફફડી રહી છે, ત્યારે ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો અને ખાદ્ય સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપે છે તે એક પરિપક્વ રાષ્ટ્રની નિશાની છે.

સરકારની આ વ્યૂહરચનાએ સાબિત કરી દીધું છે કે ‘ડિપ્લોમસી’ માત્ર કાગળો પર નથી હોતી, પરંતુ તેની અસર સીધી ખેડૂતના ખેતર સુધી પહોંચવી જોઈએ.

અંતે, એ કહેવું ખોટું નહીં હોય કે ભારતે ‘ખાતર મુત્સદ્દીગીરી’ (Fertilizer Diplomacy) દ્વારા એક મોટું યુદ્ધ જીતી લીધું છે. જ્યાં વિશ્વના ઘણા દેશો પોતાની ખાતરની જરૂરિયાતો માટે બીજા દેશો સામે હાથ ફેલાવી રહ્યા છે, ત્યાં ભારતે પોતાના સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં 23% વધારો કરીને અને સ્ટોકને 30% સુધી સુરક્ષિત કરીને એક ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. હવે ભારતીય ખેડૂતોના ખભા મજબૂત છે અને તેઓ નિશ્ચિંત થઈને માટીમાંથી સોનું ઉગાડવાની તૈયારી કરી શકે છે.