B.Tech કે B.E. પછી પ્રાઈવેટ કંપનીઓ છોડો, આ સરકારી વિભાગોમાં ક્લાસ-1 અધિકારી બનવાની મોટી તક
આજના સમયમાં એન્જિનિયરિંગ (B.Tech અથવા B.E.)ની ડિગ્રી પૂરી કર્યા પછી મોટાભાગના યુવાનોનું વલણ કોર્પોરેટ લાઈફ એટલે કે પ્રાઈવેટ કંપનીઓ તરફ હોય છે. મલ્ટિનેશનલ કંપનીઓનું શાનદાર વર્ક કલ્ચર અને શરૂઆતી પેકેજ ચોક્કસપણે આકર્ષક હોય છે, પરંતુ દેશમાં આજે પણ એક બહુ મોટો વર્ગ એવો છે જે એન્જિનિયરિંગ પછી સરકારી નોકરી (Sarkari Naukri) ને પ્રથમ પસંદગી આપે છે.
શાનદાર સેલરી, સમાજમાં ઊંચું માન-સન્માન, ભથ્થાં અને સૌથી વધીને ‘જોબ સિક્યોરિટી’ એટલે કે નોકરીની સુરક્ષાના કારણે લાખો એન્જિનિયર્સ દર વર્ષે સરકારી પરીક્ષાઓની તૈયારીમાં લાગી જાય છે. જો તમે પણ બી.ટેક કરી ચૂક્યા છો અથવા ફાઇનલ યરમાં છો અને એ મૂંઝવણમાં છો કે તમારા માટે સરકારી ક્ષેત્રમાં ક્યાં-ક્યાં રસ્તા ખુલ્લા છે, તો આ લેખ તમારા ખૂબ કામમાં આવવાનો છે. ચાલો વાત કરીએ એવા 6 શ્રેષ્ઠ સેક્ટર્સની, જ્યાં એન્જિનિયર્સ માટે શાનદાર તકો રહેલી છે.
1. પીએસયુ (PSUs): શાનદાર સેલરી અને કોર્પોરેટ જેવું વાતાવરણ
એન્જિનિયરિંગના વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે પીએસયુ એટલે કે ‘પબ્લિક સેક્ટર અંડરટેકિંગ્સ’ની નોકરીઓ સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. આમાં ભેલ (BHEL), ગેલ (GAIL), ઓએનજીસી (ONGC), આઈઓસીએલ (IOCL) અને એનટીપીસી (NTPC) જેવી દેશની મહારત્ન અને નવરત્ન સરકારી કંપનીઓ સામેલ છે.
-
કેવી રીતે મળે છે નોકરી: આ કંપનીઓમાં સીધા ઓફિસર (Management Trainee) ના પદ પર ભરતી માટે મુખ્યત્વે GATE (Graduate Aptitude Test in Engineering) પરીક્ષાનો સ્કોર જોવામાં આવે છે.
-
ફાયદા: પીએસયુમાં કામ કરવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે અહીં તમને સરકારી સુરક્ષાની સાથે-સાથે પ્રાઇવેટ સેક્ટર જેવું આધુનિક વર્ક કલ્ચર અને ખૂબ જ શાનદાર સેલરી પેકેજ મળે છે. આ સિવાય રહેવા માટે ક્વાર્ટર, મેડિકલ અને અન્ય કેટલીય સુવિધાઓ મફત મળે છે.
2. યુપીએસસી ઈએસઈ (UPSC ESE): ક્લાસ-1 અધિકારી બનવાનું સપનું
જો તમે દેશની વહીવટી વ્યવસ્થાનો ભાગ બનવા માંગો છો અને સીધા ‘ક્લાસ-1 ગેઝેટેડ ઓફિસર’ (Class-1 Gazetted Officer) તરીકે કરિયર શરૂ કરવા માંગો છો, તો સંઘ લોક સેવા આયોગ (UPSC) ની એન્જિનિયરિંગ સર્વિસીસ એક્ઝામિનેશન (ESE) તમારા માટે સૌથી મોટું માધ્યમ છે. આને સામાન્ય રીતે IES (Indian Engineering Services) પણ કહેવામાં આવે છે.
-
કયા વિભાગો મળે છે: આ અઘરી પરીક્ષા પાસ કરનારા એન્જિનિયર્સને ભારતીય રેલવે, કેન્દ્રીય લોક નિર્માણ વિભાગ (CPWD), મિલિટરી એન્જિનિયરિંગ સર્વિસીસ (MES) અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ જેવા મોટા સરકારી વિભાગોમાં ટોચના ટેકનિકલ પદો પર નિયુક્ત કરવામાં આવે છે.
3. ભારતીય રેલવે (Indian Railway): દેશના સૌથી મોટા નેટવર્કનો હિસ્સો બનો
ભારતીય રેલવે દુનિયાના સૌથી મોટા એમ્પ્લોયર્સમાંથી એક છે અને અહીં ટેકનિકલ માઇન્ડ એટલે કે એન્જિનિયર્સની ચોવીસે કલાક જરૂર રહે છે. રેલવે ભરતી બોર્ડ (RRB) સમયસમય પર એન્જિનિયર્સ માટે બમ્પર વેકેન્સી બહાર પાડે છે.
-
મુખ્ય પદો: આમાં મુખ્યત્વે RRB JE (Junior Engineer) અને RRB SSE (Senior Section Engineer) ના પદો પર ભરતી થાય છે. સિવિલ, મિકેનિકલ, ઇલેક્ટ્રિકલ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયરિંગ બેકગ્રાઉન્ડના વિદ્યાર્થીઓ માટે રેલવે એક સ્થિર અને સુવિધાઓથી ભરેલો કરિયર ઓપ્શન પૂરો પાડે છે.
4. ઇસરો અને ડીઆરડીઓ (ISRO & DRDO): દેશ સેવા અને રિસર્ચની તક
જો તમારી રુચિ કોડિંગ કે રૂટિન ડેસ્ક જોબથી અલગ કંઈક નવું શોધવામાં, સ્પેસ ટેકનોલોજી કે દેશની સુરક્ષા પ્રણાલીઓ પર કામ કરવામાં છે, તો ભારતના આ બે ટોચના સંસ્થાનો તમારા સપનાને સાકાર કરી શકે છે.
-
ઇસરો (ISRO): અહીં સાયન્ટિસ્ટ/એન્જિનિયર (Scientist/Engineer) ના પદ પર કામ કરતા તમે દેશના અંતરિક્ષ મિશનોનો હિસ્સો બની શકો છો.
-
ડીઆરડીઓ (DRDO): ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશનમાં એન્જિનિયર્સ મિસાઈલ ટેકનોલોજી, રડાર અને આધુનિક હથિયારો પર રિસર્ચ કરે છે. આ બંને સંસ્થાઓમાં જવા માટે GATE સ્કોર ઉપરાંત તેમની પોતાની લેખિત પરીક્ષાઓ અને ખૂબ જ અઘરા ઇન્ટરવ્યુ રાઉન્ડમાંથી પસાર થવું પડે છે.
5. એસએસસી અને બેંકિંગ સેક્ટર: નોન-ટેકનિકલ ફિલ્ડમાં પણ જલવો
જરૂરી નથી કે એન્જિનિયરિંગ કર્યા પછી તમે ટેકનિકલ ફિલ્ડમાં જ રહો. આજના સમયમાં મોટી સંખ્યામાં એન્જિનિયર્સ વહીવટી અને નાણાકીય ક્ષેત્રો તરફ વળી રહ્યા છે.
-
એસએસસી સીજીએલ (SSC CGL): આના દ્વારા તમે ઇન્કમ ટેક્સ ઇન્સ્પેક્ટર, કસ્ટમ્સ ઓફિસર કે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) જેવા વગદાર પદો પર જઈ શકો છો.
-
બેંક પીઓ (Bank PO): સરકારી બેંકોમાં પ્રોબેશનરી ઓફિસરની નોકરી પણ એન્જિનિયર્સને ખૂબ રાસ આવી રહી છે. ખરેખર તો, એન્જિનિયરિંગ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓનું મેથ્સ (Analytical Skill) અને રીઝનિંગ ખૂબ મજબૂત થઈ જાય છે, જેનો સીધો ફાયદો તેમને આ પરીક્ષાઓના એપ્ટિટ્યુડ ટેસ્ટને પાસ કરવામાં મળે છે.
6. રાજ્ય સરકારના વિભાગો (State Govt Jobs)
કેન્દ્રીય નોકરીઓ ઉપરાંત દરેક રાજ્યનું પોતાનું લોક સેવા આયોગ (જેમ કે GPSC, UPPSC, BPSC વગેરે) હોય છે, જે રાજ્યના વિકાસ માટે એન્જિનિયર્સની ભરતી કરે છે. રાજ્યના વીજળી બોર્ડ, સિંચાઈ વિભાગ, મહાનગરપાલિકા અને માર્ગ-મકાન વિભાગ (PWD) માં આસિસ્ટન્ટ એન્જિનિયર (AE) અને જુનિયર એન્જિનિયર (JE) ના પદો પર દર વર્ષે હજારો નોકરીઓ બહાર પડે છે. પોતાના ગૃહ રાજ્યમાં રહીને કામ કરવા ઈચ્છતા યુવાનો માટે આ સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
સફળતાનો મૂળમંત્ર: તૈયારી કેવી રીતે શરૂ કરવી?
ડિગ્રી હાથમાં આવતા જ સીધા પરીક્ષામાં બેસી જવું પૂરતું નથી, સરકારી નોકરી મેળવવા માટે એક વિચારેલી રણનીતિની જરૂર હોય છે:
-
લક્ષ્ય નક્કી કરો: સૌથી પહેલા એ સ્પષ્ટ કરો કે તમારે ટેકનિકલ ફિલ્ડ (જેમ કે GATE, IES) માં જવું છે કે નોન-ટેકનિકલ (જેમ કે SSC, Bank) માં. બંનેના રસ્તા તદ્દન અલગ છે.
-
સિલેબસને સમજો: તમે જે પણ પરીક્ષા પસંદ કરી છે, તેના છેલ્લા 5 વર્ષના પેપર્સ જુઓ અને સિલેબસનો ઝીણવટપૂર્વક અભ્યાસ કરો.
-
કોન્સેપ્ટ્સ મજબૂત કરો: એન્જિનિયરિંગના બેઝિક સબ્જેક્ટ્સ (કોર પેપર્સ) પર પોતાની પકડ મજબૂત રાખો, કારણ કે ઇન્ટરવ્યુમાં મોટાભાગના પ્રશ્નો ત્યાંથી જ પૂછવામાં આવે છે.
-
ટાઇમ મેનેજમેન્ટ અને કન્સીસ્ટન્સી: સરકારી પરીક્ષાઓમાં કોમ્પિટિશન બહુ વધારે છે, તેથી રોજ 6-7 કલાકનું નિયમિત વાંચન અને મોક ટેસ્ટ આપવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
મહેનત અને સાચી દિશાની સાથે જો તમે કદમ આગળ વધારશો, તો એન્જિનિયરિંગની આ ડિગ્રી તમને સરકારી ક્ષેત્રમાં એક ખૂબ જ શાનદાર અને સુરક્ષિત ભવિષ્ય અપાવી શકે છે!

4. ઇસરો અને ડીઆરડીઓ (ISRO & DRDO): દેશ સેવા અને રિસર્ચની તક