એપ્રિલ ૨૦૨૬માં GST વસૂલાતનો નવો ઇતિહાસ, જાણો આ તેજી પાછળનું અસલી કારણ.
૧ મે, ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર થયેલા સત્તાવાર આંકડા મુજબ, ભારતની અર્થવ્યવસ્થાએ વસ્તુ અને સેવા કર (GST) ના ક્ષેત્રમાં એક નવો સીમાચિહ્ન સ્થાપિત કર્યો છે. એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના મહિનામાં કુલ GST કલેક્શન ₹૨,૪૩,૦૦૦ કરોડ (₹૨.૪૩ લાખ કરોડ) નોંધાયું છે. GST ના અમલીકરણ પછી અત્યાર સુધીનો આ સૌથી મોટો માસિક આંકડો છે, જે ભારતની વધતી જતી આર્થિક શક્તિનો પુરાવો આપે છે.
વૃદ્ધિના આંકડા પર એક નજર
માર્ચ ૨૦૨૬ માં GST કલેક્શન ₹૨ લાખ કરોડ રહ્યું હતું, જેની સરખામણીમાં એપ્રિલમાં સીધો ₹૪૩,૦૦૦ કરોડનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ગત વર્ષના સમાન ગાળાની વાત કરીએ તો એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં ₹૨.૨૩ લાખ કરોડની વસૂલાત થઈ હતી. આમ, વાર્ષિક ધોરણે ૮.૭% ની મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે. રીફંડની ચુકવણી બાદ નેટ GST રેવન્યુ ₹૨.૧૧ લાખ કરોડ રહી છે, જે ગત વર્ષ કરતા ૭.૩% વધુ છે.
આયાત (Import) બની ગેમ ચેન્જર
આ વખતના કલેક્શનમાં સૌથી ચોંકાવનારો આંકડો આયાત સાથે જોડાયેલો છે. આયાતી માલ પરના GST કલેક્શનમાં ૨૫.૮% નો જબરદસ્ત વધારો થયો છે, જે વધીને ₹૫૭,૫૮૦ કરોડ પર પહોંચી ગયો છે. તેની સામે સ્થાનિક વ્યવહારો (Domestic Transactions) માં ૪.૩% ની સામાન્ય વૃદ્ધિ જોવા મળી છે, જે ₹૧.૮૫ લાખ કરોડ રહી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે દેશમાં ટેકનોલોજી અને કાચા માલની વધતી આયાતને કારણે આ આંકડો વધ્યો છે.
વૈશ્વિક સંકટ અને તેલના ભાવની અસર
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઈરાન-યુએસ તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં લાગેલી આગની અસર ભારતના ટેક્સ કલેક્શનમાં પણ જોવા મળી છે. એપ્રિલ દરમિયાન બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત પ્રતિ બેરલ $૧૨૬ ને પાર કરી ગઈ હતી. જ્યારે આયાત મોંઘી થાય છે, ત્યારે તેના પર લાગતો ટેક્સ પણ વધે છે, જે આ રેકોર્ડબ્રેક કલેક્શન પાછળનું એક મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
રિફંડ અને સેટલમેન્ટની સ્થિતિ
સરકારે એપ્રિલ મહિનામાં ₹૩૧,૭૯૩ કરોડનું GST રિફંડ જારી કર્યું છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ ૧૯.૩% વધુ છે. ખાસ કરીને સ્થાનિક રિફંડમાં ૫૪.૬% નો તોતિંગ વધારો થયો છે. આ દર્શાવે છે કે સરકાર ટેક્સ સિસ્ટમને વધુ પારદર્શક અને વેપારીઓ માટે અનુકૂળ બનાવી રહી છે.
શું ગ્રોથની રફ્તાર ધીમી પડી છે?
રેકોર્ડ કલેક્શન છતાં, આર્થિક વિશ્લેષકો એક ચિંતા પણ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. માર્ચમાં ગ્રોથ રેટ ૮.૮% હતો જે એપ્રિલમાં ઘટીને ૮.૭% થયો છે. સ્થાનિક વપરાશમાં ૪.૩% નો નજીવો વધારો સૂચવે છે કે મોંઘવારીને કારણે સ્થાનિક બજારમાં માંગમાં થોડી સુસ્તી હોઈ શકે છે. જોકે, નવા નાણાકીય વર્ષની શરૂઆત આટલા મોટા આંકડા સાથે થવી એ આગામી સમય માટે શુભ સંકેત છે.
૧ મે ના રોજ જ્યારે દેશ શ્રમિકોના યોગદાનને યાદ કરી રહ્યો છે, ત્યારે ₹૨.૪૩ લાખ કરોડનું આ કલેક્શન દેશના વિકાસના પૈડા ગતિમાન હોવાનો પુરાવો આપે છે. ટાટા ગ્રુપની એરલાઇન્સ ફરી શરૂ થવી અને કેનેડા જેવા દેશોના વર્ક પરમિટના બદલાતા નિયમો વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્રની આ મજબૂતી વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની વિશ્વસનીયતા વધારે છે. જો સ્થાનિક માંગમાં વધારો થશે, તો આગામી મહિનાઓમાં આ આંકડો ₹૨.૫ લાખ કરોડને પણ પાર કરી શકે છે.
