ગુજરાતની એર એમ્બ્યુલન્સ સેવાની મોટી સિદ્ધિ: દર્દીઓ અને અંગોના પરિવહનનાં 98 મિશન સફળ
આજના સમયમાં તબીબી કટોકટી વખતે સૌથી મહત્વનું પરિબળ ‘સમય’ (Time) હોય છે. ગંભીર રીતે બીમાર કે ઇજાગ્રસ્ત દર્દીને જો યોગ્ય સમયે સાચી સારવાર મળી જાય, તો તેનો જીવ બચાવી શકાય છે. દર્દીઓ સુધી ઝડપી અને ગુણવત્તાયુક્ત તબીબી સારવાર પહોંચાડવાના ઉદ્દેશ્યથી ગુજરાત સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી ‘એર એમ્બ્યુલન્સ સેવા’ આજે રાજ્યના હેલ્થકેર ક્ષેત્રે એક ક્રાંતિકારી ઉપલબ્ધિ સાબિત થઈ રહી છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં આ સેવા હવે સફળતાપૂર્વક 100 મિશન પૂરા કરવાની નજીક પહોંચી ગઈ છે, જે રાજ્યની ઈમરજન્સી આરોગ્ય ક્ષમતાની એક મોટી સાબિતી છે.
98 સફળ મિશન: દર્દીઓ અને માનવ અંગોનું ઝડપી પરિવહન
મે 2022માં શરૂ થયેલી આ એર એમ્બ્યુલન્સ સેવાએ અત્યાર સુધીમાં કુલ 98 જેટલા જટિલ અને કટોકટીના મિશન સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યા છે. આ મિશન માત્ર રાજ્ય પૂરતા સીમિત નથી રહ્યા, પરંતુ જરૂરિયાત મુજબ દેશના અન્ય ખૂણાઓ સુધી પણ સેવા પૂરી પાડી રહ્યા છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં બે મુખ્ય પ્રકારની સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે:
ગંભીર દર્દીઓનું પરિવહન (48 મિશન): અતિ ગંભીર સ્થિતિમાં રહેલા દર્દીઓને એક સ્થળેથી બીજી સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલમાં ઝડપથી ખસેડવા માટે 48 ફ્લાઇટ્સ ચલાવવામાં આવી છે.
માનવ અંગોનું પરિવહન (50 મિશન): ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટની પ્રક્રિયા સમય પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. ડોનર પાસેથી મેળવેલું અંગ ચોક્કસ કલાકોમાં જ દર્દી સુધી પહોંચાડવું અનિવાર્ય હોય છે. આ સેવા દ્વારા 50 મિશન માત્ર ઓર્ગન ટ્રાન્સપોરેટેશન માટે સફળતાપૂર્વક હાથ ધરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી અનેક લોકોને નવજીવન મળ્યું છે.
અત્રે નોંધનીય છે કે, આ સેવા હેઠળ પ્રથમ ફ્લાઇટ 5 મે, 2022ના રોજ રાજકોટથી ચેન્નાઈ સુધી એક દર્દીને લઈ જવા માટે ઓપરેટ કરવામાં આવી હતી, જેણે આ સરકારી પહેલનો પાયો નાખ્યો હતો.
પહાડી અને વિષમ વિસ્તારોમાં પણ સફળ કામગીરી
એર એમ્બ્યુલન્સ સેવા માત્ર સામાન્ય હવાઈ માર્ગો પર જ નહીં, પરંતુ ભૌગોલિક રીતે પડકારજનક વિસ્તારોમાં પણ પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરી ચૂકી છે. જૂન 2024માં શ્રીનગરથી જયપુર સુધી એક દર્દીને એરલિફ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. પહાડી વિસ્તારો, ખરાબ હવામાન અને હવાઈ સુરક્ષાના કડક નિયમો વચ્ચે વિગતવાર ફ્લાઇટ પ્લાનિંગ કરીને આ મિશન પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ બાબત દર્શાવે છે કે, ગુજરાત સરકારની આ સેવા ગમે તેવા કપરા સંજોગોમાં પણ દર્દીની સુરક્ષા અને ઝડપને પ્રાથમિકતા આપે છે.
સુસજ્જ એરક્રાફ્ટ અને નાની એરસ્ટ્રિપ્સ પરથી ઓપરેશનની સુવિધા
આ સેવા માટે બીચક્રાફ્ટ કિંગ એર B200 એરક્રાફ્ટ (VT-GUJ) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે ચોવીસે કલાક (24×7) ઓપરેશનલ મોડમાં રહે છે. દર્દીની સ્થિતિ અને જરૂરિયાત મુજબ એરક્રાફ્ટની અંદર આઈસીયુ (ICU) સ્તરના તબીબી સાધનો, નિષ્ણાત ડોક્ટરો અને નર્સિંગ સ્ટાફની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે છે.
આ સેવા પ્લેન લાઈન એરપોર્ટ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ જરૂર પડ્યે અનકંટ્રોલ્ડ કે નાની એરસ્ટ્રિપ્સ પરથી પણ ટેક-ઓફ અને લેન્ડિંગ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ ફ્લેક્સિબિલિટીને કારણે ગ્રામીણ કે અંતરિયાળ વિસ્તારના દર્દીને રોડ માર્ગે લાંબુ અંતર કાપ્યા વિના સીધા જ નજીકની એરસ્ટ્રિપથી હવાઈ માર્ગે એરલિફ્ટ કરી શકાય છે.
સંકલિત ઈમરજન્સી સિસ્ટમ અને કામગીરીની પ્રક્રિયા
એર એમ્બ્યુલન્સની કામગીરી પાછળ એક મજબૂત અને સુગ્રથિત નેટવર્ક કામ કરે છે. નાગરિક ઉડ્ડયન વિભાગ અને GUJSAIL (ગુજરાત સ્ટેટ એવિએશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપની લિમિટેડ) દ્વારા તેનું સંચાલન કરવામાં આવે છે.
108 સેવાઓ અને હોસ્પિટલની ભૂમિકા: દર્દીની સ્થિતિ ગંભીર જણાય ત્યારે 108 ઈમરજન્સી નેટવર્ક અથવા હોસ્પિટલ સીધો જ GUJSAIL ના ફ્લાઇટ ઓપરેશન્સ વિભાગનો સંપર્ક કરે છે.
સીમલેસ કોઓર્ડિનેશન: ફ્લાઇટ ડિપાર્ટમેન્ટ એરપોર્ટ ઓથોરિટી, એરક્રાફ્ટ ક્રૂ, હોસ્પિટલ અને ગ્રાઉન્ડ એમ્બ્યુલન્સ ટીમ વચ્ચે ઝડપી સંકલન સાધે છે, જેથી દર્દીને ઘર કે સ્થાનિક હોસ્પિટલથી લઈને ગંતવ્ય હોસ્પિટલ સુધી પહોંચાડવામાં કોઈ વિલંબ ન થાય.
આ સેવા હાલની રોડ એમ્બ્યુલન્સ સેવાને બદલવા માટે નહીં, પરંતુ તેને વધુ મજબૂત અને ઝડપી બનાવવાના પૂરક વિકલ્પ તરીકે કાર્ય કરે છે.
રાહત દરે અને સમગ્ર દેશના નાગરિકો માટે ઉપલબ્ધ
ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ સેવા અત્યંત રાહત દરે (સબસિડી સાથે) પૂરી પાડવામાં આવે છે, જેથી સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના પરિવાર પણ જરૂરિયાતના સમયે તેનો લાભ લઈ શકે.
ગુજરાતી દર્દી માટે સબસિડીવાળો દર: ₹50,000
બિન-ગુજરાતી દર્દી માટે દર: ₹65,000
હોસ્પિટલ દ્વારા બુકિંગના કિસ્સામાં દર: ₹55,000
આ સેવા માત્ર ગુજરાતના રજિસ્ટર્ડ નાગરિકો પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર ભારતના નાગરિકો માટે ખુલ્લી મૂકવામાં આવી છે. આ નિર્ણય દર્શાવે છે કે, માનવજીવનની સુરક્ષા માટે ગુજરાત સરકાર ભૌગોલિક સીમાઓથી પર જઈને કામ કરી રહી છે.
