ડુંગળી અને કેળાના ઐતિહાસિક ભાવઘટાડાથી ગુજરાતના ખેડૂતોમાં વધી નિરાશા
ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રમાં આ વર્ષે ભાવોની અનિશ્ચિતતા અને વધી રહેલા ખર્ચે ખેડૂતોની મુશ્કેલીમાં વધુ વધારો કર્યો છે. માવઠાના કારણે પાકને થયેલા નુકસાન બાદ હવે બજારના ઘટતા ભાવોએ ખેડૂતોને આર્થિક રીતે ખોરવી નાખ્યા છે. ડુંગળી અને કેળા જેવા મુખ્ય પાકના ભાવ તળિયે પહોંચી જતા ઘણા ખેડૂતોને ગંભીર પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થવું પડી રહ્યું છે. આ સ્થિતિએ રાજ્યના ખેડૂતોમાં નિરાશા અને ગુસ્સો બંને વધાર્યા છે.
બોટાદમાં ડુંગળીના પાકનું વિનામૂલ્યે વિતરણ
બોટાદ જિલ્લાના મનસુખભાઈ પરમારે આ વર્ષે 50 વીઘા જમીનમાં ડુંગળી ઉગાડી હતી, પરંતુ માવઠાના અસરથી પાકને નુકસાન થયું અને નિકાસ પ્રતિબંધોને કારણે બજારમાં ભાવ 3–4 રૂપિયા કિલો સુધી ખસી ગયા. આવા ભાવે ખર્ચો પણ ન નીકળે, તેથી તેમણે આખી ડુંગળી જનતાને મફતમાં વહેંચવાનો નિર્ણય લીધો. તેમના ખેતરમાં મોટી સંખ્યામાં લોકો ડુંગળી લેવા આવી રહ્યા છે, જેને જોઈને ખેડૂતોની પરિસ્થિતિ કેટલા કઠિન તબક્કે પહોંચી છે તે સમજાય છે.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ડુંગળીના ભાવોમાં ભારે ઘટાડો
ગુજરાતની જેમ જ મહારાષ્ટ્ર સહિતના ઘણા રાજ્યોમાં ડુંગળીના ભાવો છેલ્લા કેટલાક સમયમાં ઐતિહાસિક રીતે નીચે ગયા છે. મહારાષ્ટ્રમાં સપ્ટેમ્બર 2025 દરમિયાન ખેડૂતોએ ભાવઘટાડા સામે આંદોલન કર્યું હતું. ત્યાં તો 7.5 ક્વિન્ટલ ડુંગળી માટે એક ખેડૂતને માત્ર 664 રૂપિયા મળ્યા હતા, જ્યારે તેમની ઉપજ પર લગભગ 66 હજાર રૂપિયાનો ખર્ચ આવ્યો હતો. આવા ઉદાહરણો સૂચવે છે કે ઉત્પાદન ખર્ચના મુકાબલે મળતા ભાવો ખેડૂતોને નુકસાન તરફ ધકેલી રહ્યા છે.
ભાવનગરમાં કેળાનો પોષણક્ષમ ભાવ ન મળતાં પાકનો નાશ
ભાવનગર જિલ્લામાં તળાજા તાલુકાના અલંગ અને સોસિયા ગામના ખેડૂતોએ 15 વીઘા કેળાનો પાક JCB વડે નાશ કરી નાખ્યો, કારણ કે બજારમાં તેમને યોગ્ય ભાવ મળતા નહોતા. આ દૃશ્યો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ જતા રાજ્યના ખેડૂત વર્ગમાં ભારે આક્રોશ ફેલાયો છે. અગાઉ જેસર જિલ્લામાં પણ આવી જ ઘટના બની હતી, જ્યાં 10 વીઘા કેળાનો પાક ભાવના અભાવે નાશ કરાયો હતો.
કેળાના ભાવોમાં ઐતિહાસિક ઘટાડો
તળાજા, ગારીયાધાર, મહુવા અને જેસર વિસ્તારોમાં કેળાના ભાવ 60થી 100 રૂપિયા ક્વિન્ટલ સુધી તૂટી ગયા છે, જે ઉત્પાદન ખર્ચ કરતાં ઘણી નીચે છે. આ સમસ્યા માત્ર ગુજરાત પૂરતી નથી, મધ્ય પ્રદેશના ધાર જિલ્લામાં પણ ખરીદદારો ન મળતાં ખેડૂતોને પાક નાશ કરવો પડ્યો હતો. આંધ્ર પ્રદેશમાં તો કેળાના ભાવ મેચબોક્સ કરતાં પણ સસ્તા થઈ જતાં ખેડૂતો પાકને પશુઓના ચારો તરીકે વાપરવા મજબૂર બન્યા છે.
ખેડૂતોની વ્યથા અને સરકારથી અપેક્ષાઓ
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ભાવોની અનિશ્ચિતતા તથા નિકાસ નીતિઓમાં થયેલા ફેરફારોને કારણે કૃષિ ક્ષેત્ર માટે 2025 અત્યંત કઠિન સાબિત થયું છે. માવઠાનું નુકસાન અને બજારના ભાવ વચ્ચે ખેડૂતોને એક તરફ ખર્ચ ચાલતો નથી અને બીજી તરફ જીવનનિર્વાહ મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. ખેડૂતોની મુખ્ય માંગ છે કે સરકાર સમયસર સહાય આપે અને પાકના ભાવોને સ્થિર રાખવા માટે અસરકારક નીતિઓ અમલમાં મૂકે.
