પશ્ચિમ એશિયા સંકટ વચ્ચે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલનો સ્વદેશી ‘બાયો પ્લાન’: ગુજરાતમાં બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ હબ વિકસાવાશે

ગુજરાતમાં બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ હબ: ખાતરમાં આત્મનિર્ભરતા તરફ સરકારનું મોટું કદમ

વૈશ્વિક સ્તરે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને અસ્થિરતાએ આખી દુનિયાના ખાતર પુરવઠાને વેરવિખેર કરી નાખ્યો છે. આ ગંભીર વૈશ્વિક પડકારોને પહોંચી વળવા અને દેશમાં ખાતરની બાબતમાં આત્મનિર્ભરતા લાવવા માટે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાત સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને દૂરગામી પગલું ભર્યું છે. રાજ્યમાં જૈવિક ખાતરો અને જૈવિક જંતુનાશકોને પ્રોત્સાહન આપવા, નવીનતાને વેગ આપવા તથા પરંપરાગત કૃષિ ઇનપુટ્સ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે એક સંકલિત બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવી રહી છે.

પાંચ વર્ષમાં રૂ. 50 કરોડના ખર્ચે બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ

વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી વિભાગ હેઠળ કાર્યરત ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેક્નોલોજી મિશન (GSBTM) દ્વારા આગામી પાંચ વર્ષમાં અંદાજે રૂ. 50 કરોડના ખર્ચે આ ભવિષ્યલક્ષી ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવામાં આવશે. આ દિશામાં એક મોટું સીમાચિહ્ન સર કરતા, જૈવિક ખાતરો અને જૈવિક જંતુનાશકો માટેની બાયોમેન્યુફેક્ચરિંગ સુવિધાઓ સ્થાપવા માટે ગુજરાત સ્ટેટ બાયોટેક્નોલોજી મિશન અને આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી (AAU) વચ્ચે ભાવનગરમાં સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.

ગઢકા ગામમાં રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતની રાત્રિસભા: શિક્ષણ, પ્રાકૃતિક ખેતી અને સંસ્કારો પર ભાર

રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ ગઢકામાં અનુસૂચિત જાતિ પરિવારના ઘરે માણ્યું ભોજન, આત્મીયતાથી કરી વાતચીત

આ ઐતિહાસિક અવસરે વિજ્ઞાન અને પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અર્જુનભાઈ મોઢવાડિયા તથા કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ, સહકાર અને પશુપાલન મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી વિશેષ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પહેલનો મૂળ હેતુ રાજ્યમાં ઉપલબ્ધ સૂક્ષ્મજીવ સંસાધનો, કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ, બાયોટેક્નોલોજી સંસ્થાઓ, સ્ટાર્ટઅપ્સ, એમએસએમઈ (MSMEs), સહકારી સંસ્થાઓ અને ખેડૂતોને એક જ પ્લેટફોર્મ પર જોડીને સંશોધનથી લઈને ખેતર સુધીની મજબૂત સાંકળ ઊભી કરવાનો છે.

ગુજરાતનો મજબૂત વૈજ્ઞાનિક પાયો અને આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટીનું યોગદાન

ગુજરાતની આ પહેલ પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ મજબૂત સંશોધન અને ટેક્નોલોજી પર આધારિત છે. આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી દ્વારા એઝોટોબેક્ટર, એઝોસ્પિરિલમ, રાઇઝોબિયમ, ફોસ્ફેટ અને પોટેશિયમ દ્રાવક બેક્ટેરિયા જેવા અસંખ્ય ઉપયોગી સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ કરીને જૈવિક ખાતરોની ટેક્નોલોજી વિકસાવવામાં આવી છે અને તેનું વ્યાપારીકરણ પણ સફળતાપૂર્વક કરવામાં આવ્યું છે. યુનિવર્સિટીએ બાયો-એનપી (Bio-NP) અને બાયો-એનપીકે (Bio-NPK) જેવા સંયોજનો પણ વિકસાવ્યા છે.

વર્ષ 2024-25 સુધીમાં આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી દ્વારા આશરે 42 લાખ લિટર જૈવિક ખાતરનું ઉત્પાદન કરીને તેનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું છે. યુનિવર્સિટી પાસે જૈવિક ખાતરો અને જંતુનાશકોના વિકાસ માટે ઉપયોગી 1,000થી વધુ સૂક્ષ્મજીવ સંવર્ધનોનો સમૃદ્ધ સંગ્રહ ઉપલબ્ધ છે, જે ગુજરાત માટે ગર્વની વાત છે.

“સ્વચ્છતા એ મોટું કામ, સફાઈ કર્મચારી સાચા હીરો:” રાજકોટના ગઢકા ગામે સ્વચ્છતા અભિયાનમાં જોડાયા રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રત

ડેન્ગ્યુ સામે જંગ લડતા જવાનોની મુલાકાતે પહોંચ્યા આરોગ્ય મંત્રી

પ્રસ્તાવિત પહેલના ચાર મુખ્ય સ્તંભ

આ સમગ્ર કાર્યક્રમ ચાર પરસ્પર સંકળાયેલા મહત્વના સ્તંભો પર આધારિત છે:

1. સેન્ટ્રલ બાયો-સ્ટ્રેઇન રિપોઝિટરી: આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી ખાતે કેન્દ્રીય બાયો-રિપોઝિટરી અને પાયલટ સુવિધા સ્થાપવાની દરખાસ્ત છે, જેનો હેતુ 5,000થી વધુ સ્થાનિક સૂક્ષ્મજીવ સ્ટ્રેઇન્સનું સંરક્ષણ કરવાનો છે.

2. સ્ટાર્ટઅપ્સ અને MSME માટે સહાય: નાના ઉદ્યોગો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સહકારી સંસ્થાઓને પાયલટ સ્તરે ઉત્પાદન ક્ષમતા વિકસાવવા માટે રૂ. 13 કરોડની ફાળવણી કરવાની દરખાસ્ત છે.

3. વૈજ્ઞાનિક ચકાસણી અને પ્રદર્શન: વિવિધ કૃષિ-આબોહવાકીય વિસ્તારોમાં જૈવિક ઉત્પાદનોની સચોટ ચકાસણી કરી ખેડૂતો માટે વિશેષ પ્રદર્શન કાર્યક્રમો યોજાશે.

4. સહકારી ક્ષેત્રમાં મોટા પાયે ઉત્પાદન: અમૂલ, બનાસ, સુમુલ અને ક્રિભકો (KRIBHCO) જેવા સહકારી દૂધ સંઘો અને સંસ્થાઓના સહયોગથી સ્વચાલિત ફર્મેન્ટેશન અને પેકેજિંગ સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવશે.

આ દીર્ઘદ્રષ્ટિવાળી યોજનાથી ગુજરાતની બાયોઇકોનોમી મજબૂત બનશે તેમજ જમીનનું સ્વાસ્થ્ય સુધરશે અને રાષ્ટ્રીય આત્મનિર્ભરતામાં મોટું યોગદાન મળશે.