ગુજરાત પર મેઘમહેર: સાયક્લોનિક સર્ક્યુલેશન સક્રિય થતાં 1 જુલાઈથી અનેક જિલ્લાઓમાં પડશે વરસાદ.
ચોમાસું એ ભારતીય અર્થતંત્ર અને ખાસ કરીને ગુજરાતની ખેતી માટે જીવાદોરી સમાન છે. પરંતુ વર્ષ ૨૦૨૬ના ચોમાસાએ શરૂઆતથી જ નિરાશાજનક ચિત્ર રજૂ કર્યું છે. જૂન મહિનાના અંત સુધીમાં ગુજરાતમાં વરસાદની ખાધ (Deficit) ૮૬% સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે છેલ્લા અનેક વર્ષોની સરખામણીએ ઘણી મોટી છે.
ચોમાસામાં વિલંબ અને તેની પાછળના કારણો
આ વર્ષે કેરળમાં ચોમાસાનું આગમન સામાન્ય કરતા મોડું થયું હતું. ૧ જૂનને બદલે ચોમાસું ૪ જૂનના રોજ કેરળ પહોંચ્યું હતું. ત્યારબાદ પણ તેની ગતિ અત્યંત ધીમી રહી છે. હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, ‘અલ નીનો’ (El Niño) ની અસર અને સમુદ્રી પ્રવાહોમાં આવેલા ફેરફારોને કારણે ચોમાસાના પવનો મજબૂત બની શક્યા નથી. બંગાળની ખાડીમાં સિસ્ટમ બનવામાં થતા વિલંબ અને પવનની દિશામાં થતા ફેરફારોએ સમગ્ર દેશમાં, ખાસ કરીને મધ્ય અને પશ્ચિમ ભારતમાં વરસાદી વાદળોને રોકી રાખ્યા છે.
ગુજરાતમાં વરસાદની વર્તમાન સ્થિતિ
હવામાન વિભાગના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ૨૯ જૂન ૨૦૨૬ સુધીમાં ગુજરાતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં વાતાવરણ સૂકું રહ્યું છે. દક્ષિણ ગુજરાતના કેટલાક વિસ્તારોમાં છૂટોછવાયો વરસાદ નોંધાયો છે, પરંતુ રાજ્યના મધ્ય અને ઉત્તર ગુજરાત તથા સૌરાષ્ટ્ર-કચ્છના વિસ્તારોમાં હજુ પણ વાદળછાયું વાતાવરણ જોવા મળે છે પણ વરસાદ ગેરહાજર છે.
તાપમાન અને અસહ્ય ગરમી: વરસાદ ન હોવાથી દિવસ દરમિયાન તાપમાન ૪૦°C થી ૪૧°C સુધી પહોંચી રહ્યું છે, જે સામાન્ય કરતા ૩-૪ ડિગ્રી વધારે છે. આ ગરમી અને બફારાને કારણે લોકોનું જનજીવન મુશ્કેલ બન્યું છે.
ખેતી પર અસર: ખેડૂતોએ ખરીફ પાકની વાવણીની તૈયારીઓ કરી રાખી છે, પરંતુ જમીનમાં પૂરતો ભેજ ન હોવાથી તેઓ મૂંઝવણમાં છે. ખાસ કરીને મગફળી, કપાસ અને અન્ય કઠોળના પાક માટે સાર્વત્રિક વરસાદ અત્યંત જરૂરી છે.
જુલાઈ માટે હવામાન વિભાગની આગાહી
હવામાન વિભાગ (IMD) એ જુલાઈ મહિનાના પ્રથમ સપ્તાહ માટે થોડી આશાવાદી આગાહી કરી છે.
નવી સિસ્ટમની અસર: ૧ જુલાઈથી બંગાળની ખાડી અને અરબી સમુદ્રમાં નવી સિસ્ટમ સક્રિય થવાની સંભાવના છે, જે ગુજરાતમાં વરસાદી માહોલ જમાવશે.
ભારે વરસાદની શક્યતા: હવામાન વિભાગના સબ-ડિવિઝનલ વોર્નિંગ મુજબ, જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહ દરમિયાન દક્ષિણ ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં ભારેથી અતિભારે વરસાદ પડી શકે છે.
પવનની ગતિ: આગામી દિવસોમાં ૪૦ થી ૫૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા છે, જે વરસાદી વાદળોને ઝડપથી આગળ વધારવામાં મદદરૂપ થશે.
અંબાલાલ પટેલની આગાહી
હવામાન નિષ્ણાત અંબાલાલ પટેલના મતે, જુલાઈના બીજા સપ્તાહ સુધીમાં રાજ્યમાં સારો વરસાદ નોંધાઈ શકે છે. તેઓ માને છે કે બંગાળના ઉપસાગરમાં બનતી સિસ્ટમ ૫ જુલાઈ સુધીમાં ગુજરાત પર પોતાની અસર દેખાડશે, જેનાથી રાજ્યના અનેક જિલ્લાઓમાં ધમાકેદાર એન્ટ્રી થશે. આ આગાહીએ ખેડૂતોમાં થોડી આશા જગાડી છે.
શું કરવું જોઈએ?
પાણીનો સંગ્રહ: હાલમાં પાણીની સ્થિતિ ગંભીર છે, તેથી દરેક નાગરિકે પાણીનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
ખેડૂતો માટે સૂચના: ખેડૂતોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ હવામાન વિભાગના દૈનિક અપડેટ્સ પર નજર રાખે અને જમીનમાં પૂરતો ભેજ થયા બાદ જ વાવણીનું આયોજન કરે.
સાવચેતી: ભારે વરસાદની આગાહી દરમિયાન નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોએ સાવચેતી રાખવી જોઈએ.
જૂન મહિનો નિરાશાજનક રહ્યો છે, પરંતુ કુદરતનો મિજાજ ગમે ત્યારે બદલાઈ શકે છે. જુલાઈ મહિનાની શરૂઆત સાથે જ જો વાદળો વરસવાનું શરૂ કરે, તો ગુજરાતમાં કૃષિ અને જળસ્તર બંનેની સ્થિતિ સુધરી શકે છે. આશા છે કે આગામી દિવસોમાં વાતાવરણમાં આવનારા ફેરફારો રાજ્ય માટે વરસાદની ભેટ લઈને આવશે.
