ગુજરાતના દિવ્યાંગો માટે સૌથી મોટી ખુશખબર: મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયાએ લીધો આ મોટો નિર્ણય!
કોઈપણ સક્ષમ અને પ્રગતિશીલ સમાજની સાચી ઓળખ એ છે કે તે પોતાના તમામ નાગરિકોને સમાન તકો અને આદર પ્રદાન કરે. શારીરિક અક્ષમતા એ ક્યારેય માનસિક ક્ષમતા કે દ્રઢ સંકલ્પની આડે આવતી નથી. ગુજરાત સરકારે હંમેશાંથી સમાજના છેવાડાના માનવી અને ખાસ કરીને દિવ્યાંગ ભાઈ-બહેનોને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવા માટે અનેકવિધ યોજનાઓ અમલમાં મૂકી છે. દિવ્યાંગજનો માત્ર સહાનુભૂતિના પાત્ર નથી, પરંતુ તેઓ પણ પોતાના હુન્નર અને મહેનતના બળે આત્મનિર્ભર બની શકે છે અને દેશના આર્થિક વિકાસમાં મોટો ફાળો આપી શકે છે. દિવ્યાંગોના આ આત્મવિશ્વાસને બિરદાવવા અને તેમને રોજગાર-સ્વરોજગાર ક્ષેત્રે વધુ પ્રોત્સાહિત કરવા માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા ‘રાજ્ય દિવ્યાંગ પારિતોષિક યોજના’ ચલાવવામાં આવે છે. આ યોજના અંતર્ગત દિવ્યાંગો, સન્માનનીય નોકરીદાતાઓ અને સક્ષમ પ્લેસમેન્ટ ઓફિસરોની કામગીરીની કદર કરવામાં આવે છે.
ગાંધીનગર ખાતે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકનું આયોજન
તાજેતરમાં, દિવ્યાંગજનોના સશક્તીકરણને વધુ વેગ આપવાના ઉમદા આશય સાથે પાટનગર ગાંધીનગર ખાતે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બેઠકનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. શ્રમ, કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયાના ગરિમામય અધ્યક્ષસ્થાને ‘રાજ્ય દિવ્યાંગ પારિતોષિક પસંદગી સમિતિ’ની આ ખાસ બેઠક મળી હતી. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પાછલા વર્ષો દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલી અરજીઓમાંથી પારદર્શક અને તટસ્થ રીતે લાયક ઉમેદવારોની આખરી પસંદગી કરવાનો હતો.
આ બેઠકમાં શ્રમ અને રોજગાર વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ તેમજ બિનસરકારી સભ્યોની બનેલી સમિતિએ ખૂબ જ બારીકાઈથી અને ગંભીરતાપૂર્વક તમામ પાસાઓની ચકાસણી કરી હતી. મંત્રીના નેતૃત્વમાં સમિતિએ એ સુનિશ્ચિત કર્યું કે ખરા અર્થમાં સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ બનેલા દિવ્યાંગો અને તેમની પડખે ઊભા રહેનારા સંસ્થાઓની આ એવોર્ડ માટે યોગ્ય પસંદગી થાય.
૨૮૯ અરજીઓનું સઘન સ્ક્રીનિંગ અને ૩૨ વિજેતાઓની પસંદગી
આ પારિતોષિક મેળવવા માટે રાજ્યભરમાંથી ખૂબ જ ઉત્સાહજનક પ્રતિસાદ સાંપડ્યો હતો. વર્ષ ૨૦ Runner, ૨૦૨૩ અને ૨૦૨૪ એમ સતત ત્રણ વર્ષ માટે કુલ ૨૮૯ જેટલી અરજીઓ સમિતિ સમક્ષ આવી હતી. આટલી મોટી સંખ્યામાં આવેલી અરજીઓ એ દર્શાવે છે કે ગુજરાતમાં દિવ્યાંગો પણ વિવિધ ક્ષેત્રે કેટલા સક્રિય છે અને નોકરીદાતાઓ પણ તેમને સ્વીકારવા આગળ આવી રહ્યા છે.
આ તમામ ૨૮૯ અરજીઓનું સરકારી તથા બિનસરકારી સભ્યો સહિતની કુલ ૧૩ સભ્યોની બનેલી ઉચ્ચ સ્તરીય પસંદગી સમિતિ દ્વારા વિગતવાર મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. દરેક કેસનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યા બાદ, મુખ્યત્વે ૩ અલગ-અલગ કેટેગરીમાં કુલ ૩૨ શ્રેષ્ઠ ઉમેદવારો અને સંસ્થાઓની વર્ષવાર પારિતોષિક માટે આખરી પસંદગી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી.
પારિતોષિકોનું વિગતવાર વર્ગીકરણ અને કેટેગરીઝ
બેઠક બાદ વિગતો આપતા મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળીયાએ જણાવ્યું હતું કે, આ પુરસ્કારો દિવ્યાંગતાના પ્રકાર, તેમની મહેનત અને રોજગાર સૃજનને ધ્યાનમાં રાખીને વિભાજીત કરવામાં આવ્યા છે. પસંદ કરાયેલા ૩૨ પારિતોષિકોનું વિતરણ નીચે મુજબની કેટેગરીઝમાં કરવામાં આવ્યું છે:
-
ઉત્કૃષ્ટ નોકરીદાતાઓ (જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્ર): દિવ્યાંગોને માત્ર દયાની દ્રષ્ટિએ નહીં પણ તેમના કૌશલ્યને ઓળખીને માનભેર નોકરી આપતી સંસ્થાઓનું સન્માન કરવું અનિવાર્ય છે. આ કેટેગરીમાં જાહેર ક્ષેત્ર (સરકારી/અર્ધસરકારી) તેમજ ખાનગી કોર્પોરેટ ક્ષેત્રના એકમો મળીને કુલ ૦૮ પારિતોષિકોની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
-
રોજગાર કે સ્વરોજગાર કરતાં દિવ્યાંગજનો: આ એવા દિવ્યાંગો છે જેમણે પોતાની મર્યાદાઓને માત આપીને કાં તો સફળતાપૂર્વક નોકરી મેળવી છે અથવા તો પોતાનો સ્વતંત્ર વ્યવસાય શરૂ કરીને આત્મનિર્ભર બન્યા છે. આવા કર્મઠ દિવ્યાંગો માટે કુલ ૨૩ પારિતોષિકો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.
-
પ્લેસમેન્ટ ઓફિસર: દિવ્યાંગો પાસે હુન્નર હોવા છતાં યોગ્ય પ્લેટફોર્મ મળવું મુશ્કેલ હોય છે. આ મુશ્કેલીને દૂર કરી દિવ્યાંગો અને નોકરીદાતાઓ વચ્ચે સેતુ બનવાનું ભગીરથ કાર્ય કરતા સમર્પિત પ્લેસમેન્ટ ઓફિસર માટે ૦૧ પારિતોષિકની પસંદગી કરવામાં આવી છે.
પારિતોષિકનું સ્વરૂપ અને પ્રોત્સાહન
રાજ્ય સરકાર આ પારિતોષિક વિજેતાઓને માત્ર બિરદાવશે જ નહીં, પરંતુ તેમને યોગ્ય પુરસ્કાર આપીને ગૌરવન્વિત પણ કરશે. યોજનાની રૂપરેખા મુજબ:
૧. શ્રેષ્ઠ નોકરીદાતાઓ અને પ્લેસમેન્ટ ઓફિસરને તેમની અનુકરણીય સેવાઓ બદલ રાજ્ય કક્ષાએથી વિશેષ શીલ્ડ અને પ્રશસ્તિપત્ર (પ્રમાણપત્ર) એનાયત કરવામાં આવશે, જેથી અન્ય કંપનીઓ અને અધિકારીઓ પણ પ્રેરણા મેળવે.
૨. રોજગાર કે સ્વરોજગાર કરતા દિવ્યાંગ ભાઈ-બહેનોને પ્રોત્સાહન સ્વરૂપે રૂ. ૧૦,૦૦૦ની રોકડ સહાય અને સાથે પ્રમાણપત્ર એનાયત કરી સન્માનિત કરવામાં આવશે, જે તેમના આત્મવિશ્વાસમાં બમણો વધારો કરશે.
ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને મહાનુભાવોની ગરિમામય ઉપસ્થિતિ
આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવા માટે આયોજિત બેઠકમાં પ્રશાસનના અનેક ઉચ્ચ અધિકારીઓએ હાજરી આપી પોતાના અમૂલ્ય સૂચનો આપ્યા હતા. જેમાં શ્રમ, કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર વિભાગના સચિવ લોચન સેહરા, શ્રમ આયુક્ત કે.ડી. લાખાણી તેમજ રોજગાર અને તાલીમ નિયામક એ.કે. વસ્તાણી જેવા વરિષ્ઠ સરકારી સભ્યો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
સરકારી અધિકારીઓ ઉપરાંત, સમાજની નબઝ પારખતા અને દિવ્યાંગોના પ્રશ્નોથી વાકેફ એવા બિનસરકારી સભ્યોએ પણ આ પ્રક્રિયામાં સક્રિય ભાગ લીધો હતો. જેમાં પ્રવીણભાઈ ઘોળકિયા, કુ. કૌશલ્યા કુંવરબા વી. પરમાર તથા કાંતિભાઈ આર. પરમાર ઉપસ્થિત રહ્યા હતા અને સમગ્ર પસંદગી પ્રક્રિયાને ન્યાયી અને પારદર્શી બનાવવામાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું હતું.
રાજ્ય સરકારનો સંકલ્પ: આત્મનિર્ભર દિવ્યાંગ, આત્મનિર્ભર ગુજરાત
ગુજરાત સરકારનો મુખ્ય ધ્યેય ‘સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ, સૌનો વિશ્વાસ અને સૌનો પ્રયાસ’ ના મંત્રને સાર્થક કરવાનો છે. દિવ્યાંગોને સમાજમાં સમાન દરજ્જો આપવા માટે માત્ર આર્થિક મદદ પૂરતી નથી, પરંતુ તેમની પ્રતિભાને સામાજિક માન્યતા મળવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. આ એવોર્ડ યોજના દ્વારા સરકાર સાબિત કરવા માંગે છે કે જો દિવ્યાંગોને યોગ્ય વાતાવરણ, તક અને પ્રોત્સાહન મળે, તો તેઓ સામાન્ય નાગરિકો કરતાં પણ વધુ ઉત્કૃષ્ટ પરિણામો આપી શકે છે.
જ્યારે કોઈ દિવ્યાંગ વ્યક્તિ આત્મનિર્ભર બને છે, ત્યારે તે માત્ર પોતાનું જ નહીં પરંતુ પોતાના આખા પરિવારનું જીવન સુધારે છે. તેવી જ રીતે, જે નોકરીદાતાઓ દિવ્યાંગોને પોતાની કંપનીઓમાં સ્થાન આપે છે, તેઓ સામાજિક જવાબદારી (CSR) નું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
