ટોલ પ્લાઝાના નવા નિયમો: ૧૦ એપ્રિલથી બદલાઈ જશે મુસાફરીનો અંદાજ, જાણો તમારા ખિસ્સા પર કેવી પડશે અસર
જો તમે અવારનવાર હાઈવે કે એક્સપ્રેસ-વે પર મુસાફરી કરો છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ જ મહત્વના છે. બદલાતા સમયની સાથે સરકાર હવે ટોલ ટેક્સ વસૂલવાની પદ્ધતિમાં પણ મોટા ફેરફારો કરવા જઈ રહી છે. આગામી ૧૦ એપ્રિલથી દેશભરના નેશનલ હાઈવે પર ટોલના નવા નિયમો લાગુ થશે. આ ફેરફારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મુસાફરીને ઝડપી બનાવવાનો અને ટોલ પ્લાઝા પર લાગતી લાંબી લાઈનોમાંથી મુક્તિ અપાવવાનો છે. જોકે, બેદરકારી રાખનાર વાહનચાલકો માટે આ નવા નિયમો ખિસ્સા પર ભારે પડી શકે છે.
કેશ પેમેન્ટનો યુગ સમાપ્ત: હવે માત્ર ડિજિટલ વ્યવહાર
માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણય મુજબ, હવે ટોલ પ્લાઝા પર રોકડ (Cash) સ્વીકારવાની પ્રથા સંપૂર્ણપણે બંધ કરવામાં આવશે. અત્યાર સુધી ઘણા લોકો FASTag હોવા છતાં પણ કેશમાં પેમેન્ટ કરતા હતા, જેના કારણે ટોલ બૂથ પર છૂટા પૈસાની માથાકૂટ અને સમયનો બગાડ થતો હતો. ૧૦ એપ્રિલથી, કેશ લેન ધીમે ધીમે ઈતિહાસ બની જશે અને દરેક વાહને ડિજિટલ માધ્યમથી જ પેમેન્ટ કરવું પડશે.
FASTag હવે અનિવાર્ય: વગર FASTag એ મુસાફરી મોંઘી પડશે
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ હવે દરેક વાહન પર FASTag હોવું ફરજિયાત છે. જો તમારા વાહન પર FASTag નથી અથવા તે નિષ્ક્રિય છે, તો તમારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. સરકારનો હેતુ એ છે કે વાહનોએ ટોલ નાકા પર ઉભા રહેવું ન પડે અને સેન્સર દ્વારા સીધા જ ખાતામાંથી પૈસા કપાઈ જાય. આનાથી ઇંધણની બચત થશે અને પ્રદૂષણમાં પણ ઘટાડો થશે.
UPI પેમેન્ટનો વિકલ્પ, પણ દંડ સાથે!
જો કોઈ સંજોગોમાં વાહનચાલક પાસે FASTag નથી, તો સરકાર તેમને UPI (Unified Payments Interface) દ્વારા પેમેન્ટ કરવાની સુવિધા આપશે. પરંતુ અહીં એક મોટો ‘કેચ’ છે. જો તમે UPI થી ટોલ ચૂકવો છો, તો તમારે સામાન્ય ટોલ દર કરતા ૧.૨૫ ગણો (૨૫% વધુ) ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. આ નિયમ એટલા માટે લાવવામાં આવ્યો છે જેથી લોકો વધુમાં વધુ FASTag નો ઉપયોગ કરવા પ્રેરાય.
નિયમ તોડનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી
નવી ગાઈડલાઈન્સ મુજબ, જો કોઈ વાહનચાલક FASTag નો ઉપયોગ નથી કરતો અને UPI થી પણ ચૂકવણી કરવાનો ઇનકાર કરે છે, તો તેને હાઈવે પર પ્રવેશતા રોકવામાં આવશે. એટલું જ નહીં, આવા વાહનોને હાઈવે પરથી દૂર (Tow) પણ કરી શકાય છે. નિયમ તોડનાર વાહન માલિકના રજિસ્ટર્ડ એડ્રેસ પર સીધો ઈ-નોટિસ (E-Notice) મોકલવામાં આવશે.
ત્રણ દિવસની મર્યાદા અને બમણો દંડ
સરકારે ચૂકવણીમાં વિલંબ કરનારાઓ માટે પણ કડક જોગવાઈ કરી છે. જો કોઈ વાહનચાલકને ઈ-નોટિસ મળે છે અને તે ત્રણ દિવસની અંદર બાકી ટોલની ચૂકવણી નથી કરતો, તો તેણે નક્કી કરેલા શુલ્ક કરતા બમણો (Double) દંડ ભરવો પડશે. આ સિસ્ટમ દ્વારા સરકાર ટોલ ચોરી અટકાવવા અને શિસ્ત લાવવા માંગે છે.
ખોટી રીતે મળતી છૂટછાટ પર રોક
ઘણીવાર જોવા મળે છે કે સ્થાનિક લોકો અથવા પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓ ટોલ પ્લાઝા પર માત્ર ઓળખપત્ર બતાવીને મફત પસાર થવાનો આગ્રહ રાખતા હોય છે. હવે આ બધું બંધ થશે. ૧૦ એપ્રિલથી કોઈ પણ આઈડી કાર્ડ બતાવીને છૂટ મેળવી શકશે નહીં. જેઓ ખરેખર નિયમ મુજબ છૂટ મેળવવા પાત્ર છે (જેમ કે સરકારી અધિકારીઓ કે માન્યતા પ્રાપ્ત વ્યક્તિઓ), તેમણે “Exempted FASTag” લેવો પડશે. સામાન્ય નાગરિકો માટે માત્ર ડિજિટલ પાસ જ માન્ય ગણાશે.
નિયમિત મુસાફરો માટે ‘વાર્ષિક પાસ’ ની સુવિધા
જે લોકો નોકરી કે વ્યવસાય અર્થે રોજ હાઈવે પરથી પસાર થાય છે, તેમના માટે સરકારે રાહતની પણ વ્યવસ્થા કરી છે. ખાનગી કાર માલિકો માટે ૩,૦૭૫ રૂપિયાની કિંમતનો વાર્ષિક પાસ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યો છે.
- પાસની વિશેષતા: આ પાસ દ્વારા વાહનચાલક વર્ષમાં ૨૦૦ વખત ટોલ પ્લાઝા ઓળંગી શકશે.
- ફાયદો: જો તમે છૂટક ટોલ ચૂકવો તો તેના કરતા આ પાસ ઘણો સસ્તો પડે છે. આ સુવિધા ખાસ કરીને એવા લોકો માટે છે જેઓ ટોલની આસપાસના વિસ્તારમાં રહે છે.
ભવિષ્યની ટેકનોલોજી: મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો સિસ્ટમ
NHAI (નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા) હાલમાં મલ્ટી-લેન ફ્રી ફ્લો (Multi-lane Free Flow) ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહી છે. આવનારા સમયમાં હાઈવે પર ટોલ નાકા પણ જોવા નહીં મળે. હાઈવે પર કેમેરા અને સેન્સર લગાવવામાં આવશે, જે ચાલતા વાહનનો નંબર રીડ કરશે અને સીધા બેંક ખાતામાંથી પૈસા કાપી લેશે. આ ૧૦ એપ્રિલના ફેરફારો એ આધુનિક સિસ્ટમ તરફનું પ્રથમ મોટું પગલું છે.
આ નવા નિયમોથી સામાન્ય જનતાને શું ફાયદો થશે?
ઘણા લોકોને એવું લાગી શકે છે કે આ નિયમો કડક છે, પરંતુ લાંબે ગાળે તેના અનેક ફાયદા છે: ૧. સમયની બચત: ટોલ પર કલાકો સુધી ઉભા રહેવાની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળશે. ૨. પારદર્શિતા: ડિજિટલ પેમેન્ટને કારણે ભ્રષ્ટાચાર કે વધારે પૈસા લેવાની ફરિયાદો ઘટશે. ૩. ઝડપી મુસાફરી: વગર રોકટોકે વાહન ચલાવી શકાશે, જેનાથી મુસાફરીનો સમય ૨૦% થી ૩૦% ઘટી શકે છે. ૪. પર્યાવરણ સુરક્ષા: વાહનો ટોલ પર ઉભા રહીને જે ઈંધણ બાળે છે, તેમાં ઘટાડો થશે.
