હવે ટોલ પ્લાઝા પર લાંબી લાઇનમાંથી મળશે છુટકારો! NHAIનો મોટો નિર્ણય, નવી ટેક્નોલોજીથી વાહનો દોડતાં-દોડતાં ભરશે ટોલ ટેક્સ
જો તમે પણ હાઇવે પર મુસાફરી કરતા હોવ તો ટોલ પ્લાઝા પર લાગતી લાંબી લાઇનોનો અનુભવ ચોક્કસ કર્યો હશે. ઘણી વખત ટોલ ભરવા માટે 10થી 20 મિનિટ સુધી રાહ જોવી પડે છે. ખાસ કરીને તહેવારો, રજાઓ અને વીકએન્ડ દરમિયાન ટોલ પ્લાઝા પર વાહનોની લાંબી કતારો જોવા મળે છે. જોકે, હવે આ સમસ્યામાંથી લોકોને મોટી રાહત મળી શકે છે. નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (NHAI) દ્વારા ટોલ વસૂલાતની વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
NHAIની નવી યોજના હેઠળ ભવિષ્યમાં બનનારા નેશનલ હાઇવે પ્રોજેક્ટ્સમાં મલ્ટી લેન ફ્રી ફ્લો (MLFF) એટલે કે બેરિયર ફ્રી ટોલિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે. આ ટેક્નોલોજીનો સૌથી મોટો ફાયદો એ રહેશે કે વાહનચાલકોએ ટોલ ભરવા માટે ટોલ પ્લાઝા પર ઊભા રહેવાની જરૂર નહીં પડે. વાહનો રસ્તા પર સામાન્ય ગતિએ આગળ વધતાં રહેશે અને ટેક્નોલોજીની મદદથી આપમેળે ટોલ કપાઈ જશે.
હવે ટોલ પ્લાઝા પર નહીં હોય જૂની જેવી વ્યવસ્થા
અત્યાર સુધી મોટાભાગના ટોલ પ્લાઝા પર વાહનોને બૂમ બેરિયર પાસે રોકાવું પડે છે. FASTag સ્કેન થયા બાદ બેરિયર ખૂલે છે અને વાહન આગળ વધે છે. આ પ્રક્રિયાને કારણે એકસાથે વધારે વાહનો આવી જાય ત્યારે લાંબી લાઇનો લાગી જાય છે.
પરંતુ નવી MLFF સિસ્ટમમાં પરંપરાગત ટોલ બૂથ અને બેરિયરની જરૂરિયાત નહીં રહે. હાઇવે ઉપર ખાસ પ્રકારના ઓવરહેડ ગેન્ટ્રી લગાવવામાં આવશે. તેના પર અત્યાધુનિક કેમેરા અને રીડર મશીન હશે, જે પસાર થતાં વાહનોની ઓળખ કરીને ટોલની રકમ વસૂલ કરશે.
FASTag અને કેમેરાથી આપમેળે કપાશે પૈસા
નવી સિસ્ટમમાં મુખ્યત્વે બે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
- RFID રીડર: આ મશીન વાહન પર લાગેલા FASTagને ઓળખશે અને તેના આધારે ટોલની રકમ કપાશે.
- ANPR કેમેરા: ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન કેમેરા વાહનની નંબર પ્લેટ વાંચીને તેની ઓળખ કરશે.
આ બંને ટેક્નોલોજીની મદદથી વાહનને રોક્યા વગર ટોલ વસૂલાત શક્ય બનશે. જો કોઈ વાહન પર માન્ય અને કાર્યરત FASTag નહીં હોય, તો નિયમો અનુસાર ઇ-નોટિસ અથવા દંડની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
હવે ટોલ પ્લાઝા પર વધુમાં વધુ 8 લેનની વ્યવસ્થા
NHAIના નવા નિર્ણય મુજબ ટોલ પ્લાઝાની ડિઝાઇનમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવશે. નવી માર્ગદર્શિકા હેઠળ નિર્ધારિત ટોલિંગ વ્યવસ્થામાં વધુમાં વધુ આઠ ટોલિંગ લેનની મર્યાદા રાખવામાં આવશે. સાથે જ ખાસ કદનાં વાહનો અને ઇમરજન્સી માટે વધારાની સ્પેર લેનની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવશે.
અત્યારના કેટલાક મોટા ટોલ પ્લાઝા પર 20થી 32 લેન સુધીની વ્યવસ્થા જોવા મળે છે. તેમ છતાં ટ્રાફિકના ભારે દબાણને કારણે વાહનોની લાંબી કતારો લાગે છે. નવી સિસ્ટમમાં દરેક લેન કલાકના આશરે 600 વાહનો પસાર કરી શકે તેવો અંદાજ NHAI દ્વારા વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
હાઇવે બનાવવાના ખર્ચમાં પણ થઈ શકે છે બચત
આ નિર્ણયનો ફાયદો માત્ર વાહનચાલકોને જ નહીં, પરંતુ સરકારને પણ થઈ શકે છે. પરંપરાગત ટોલ પ્લાઝા બનાવવા માટે મોટી જમીનની જરૂર પડે છે. ટોલ બૂથ, બેરિયર અને અન્ય માળખાની જાળવણી પાછળ પણ ખર્ચ થાય છે.
નવી વ્યવસ્થામાં ઓવરહેડ ગેન્ટ્રી અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થવાથી ટોલ પ્લાઝા માટે વધારે જમીન સંપાદન કરવાની જરૂરિયાત ઘટી શકે છે. આ ઉપરાંત ટોલ વસૂલાતની કામગીરીનો ખર્ચ પણ ઓછો થવાની શક્યતા છે.
ક્યારે લાગુ થશે નવા નિયમો?
NHAIના નવા નિયમો ભવિષ્યમાં શરૂ થનારા તમામ નેશનલ હાઇવે પ્રોજેક્ટ્સમાં લાગુ કરવામાં આવશે. જે પ્રોજેક્ટ્સ હાલમાં DPR એટલે કે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટના તબક્કામાં છે, તેમાં નવી ડિઝાઇનનો સમાવેશ કરાશે.
જે હાઇવે પ્રોજેક્ટ્સને મંજૂરી મળી ગઈ છે, પરંતુ ટોલ પ્લાઝાનું બાંધકામ હજુ શરૂ થયું નથી, તેમાં પણ નવી વ્યવસ્થા પ્રમાણે ફેરફાર કરવામાં આવશે. જોકે, આ નિયમનો અર્થ એવો નથી કે દેશના તમામ જૂના અને હાલમાં કાર્યરત ટોલ પ્લાઝા તરત જ બદલી નાખવામાં આવશે.
વાહનચાલકો માટે શું બદલાશે?
જો આ વ્યવસ્થા યોગ્ય રીતે અમલમાં આવશે તો હાઇવે પર મુસાફરીનો સમય ઘટી શકે છે. ટોલ પ્લાઝા પર વારંવાર બ્રેક મારવાની જરૂર નહીં પડે, જેના કારણે ઇંધણની બચત અને વાહનોના પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થવાની પણ શક્યતા છે.
એકંદરે, NHAIનો આ નિર્ણય ભારતના હાઇવે પરિવહન ક્ષેત્રમાં ટેક્નોલોજી આધારિત મોટો બદલાવ સાબિત થઈ શકે છે. આવનારા સમયમાં મુસાફરોને ટોલ પ્લાઝા પર કલાકો સુધી લાઇનમાં ઊભા રહેવાને બદલે સરળ અને ઝડપી મુસાફરીનો અનુભવ મળી શકે છે.
