ગુલાબજળના અદભૂત ફાયદા, જાણો કેવી રીતે ઘરે જ તૈયાર કરવું
બજારમાં મળતા કોસ્મેટિક્સની ચમક-ધમક વચ્ચે આપણે અવારનવાર ભૂલી જઈએ છીએ કે આપણી દાદી-નાની પાસે સુંદરતાનો અસલી ખજાનો હતો. તે ખજાનામાંની એક અમૂલ્ય વસ્તુ એટલે— ગુલાબજળ (Rose Water). ચહેરા પર નિખાર લાવવો હોય, આંખોનો થાક દૂર કરવો હોય કે કોઈ ખાસ વાનગીમાં સુગંધ ઉમેરવી હોય, ગુલાબજળ હંમેશા આપણી પહેલી પસંદ રહ્યું છે.
પરંતુ શું તમે ક્યારેય બજારમાંથી ખરીદેલા ગુલાબજળની શીશી પાછળ લખેલી સામગ્રી વાંચી છે? ઘણીવાર તેમાં ‘આર્ટિફિશિયલ ફ્રેગ્રન્સ’ અને ‘પ્રિઝર્વેટિવ્સ’ હોય છે. તો શા માટે આ વખતે આપણે ઘરે જ એકદમ શુદ્ધ અને કેમિકલ-મુક્ત ગુલાબજળ તૈયાર ન કરીએ? વિશ્વાસ રાખો, તેને બનાવવું એટલું જ સુખદ છે જેટલી તેની સુગંધ.
ચાલો જાણીએ ઘરે ગુલાબજળ બનાવવાની બે શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને તેના ઉપયોગની કેટલીક જાદુઈ રીતો.
તૈયારીની શરૂઆત: સાચા ગુલાબની પસંદગી
ગુલાબજળ બનાવવા માટે સૌથી મહત્વનું છે સાચા ગુલાબની પસંદગી. પ્રયત્ન કરો કે તમે ‘દેશી ગુલાબ’ (ગુલાબી રંગના, જેમાં ખૂબ સુગંધ હોય છે) નો ઉપયોગ કરો. હાઇબ્રિડ કે સુગંધ વગરના સુશોભન ગુલાબમાં તે ઔષધીય ગુણો હોતા નથી.
-
સફાઈ: ગુલાબની પાંખડીઓને અલગ કરી લો અને તેને ઠંડા પાણીથી સારી રીતે ધોઈ લો જેથી ધૂળ-માટી કે જંતુનાશકો નીકળી જાય.
પદ્ધતિ 1: ઉકાળવાની રીત (Simmering Method)
આ સૌથી સરળ રીત છે અને તેને બનાવવામાં બહુ સમય લાગતો નથી.
સામગ્રી:
-
તાજા ગુલાબની પાંખડીઓ (1-2 કપ)
-
ડિસ્ટિલ્ડ વોટર (શુદ્ધ પાણી)
બનાવવાની રીત:
-
એક ઊંડા વાસણમાં ધોયેલી ગુલાબની પાંખડીઓ નાખો.
-
તેમાં એટલું પાણી નાખો કે પાંખડીઓ બસ ડૂબી જાય. ધ્યાન રાખજો, વધારે પાણી નાખવાથી ગુલાબજળ પાતળું (Diluted) બનશે.
-
વાસણને ધીમા તાપે ગેસ પર રાખો અને ઢાંકણ ઢાંકી દો.
-
તેને ત્યાં સુધી ઉકાળો (લગભગ 20-30 મિનિટ) જ્યાં સુધી પાંખડીઓ પોતાનો રંગ છોડી ન દે અને પાણીનો રંગ ઘાટો ગુલાબી કે આછો સફેદ ન થઈ જાય.
-
ગેસ બંધ કરો અને તેને સંપૂર્ણપણે ઠંડું થવા દો.
-
હવે તેને ગાળી લો અને કાચની બોટલમાં ભરી લો.
પદ્ધતિ 2: વરાળ/નિસ્યંદન રીત (Distillation Method)
જો તમે એકદમ પારદર્શક અને લાંબા સમય સુધી ચાલે તેવું ગુલાબજળ ઈચ્છો છો, તો આ પદ્ધતિ સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.
સામગ્રી:
-
ગુલાબની પાંખડીઓ (3-4 કપ)
-
એક મોટું ઊંડું વાસણ અને તેનું ઢાંકણ
-
એક નાનો કાચનો વાટકો (Heat-resistant)
-
બરફના ટુકડા
બનાવવાની રીત:
-
મોટા વાસણની વચ્ચે એક નાનો ખાલી વાટકો મૂકો.
-
વાટકાની ચારે બાજુ ગુલાબની પાંખડીઓ ફેલાવી દો.
-
હવે પાંખડીઓ પર એટલું પાણી નાખો કે તે ડૂબી જાય, પણ ધ્યાન રાખજો કે વચ્ચેના વાટકામાં પાણી ન જાય.
-
વાસણના ઢાંકણને ઊંધું કરીને વાસણ પર મૂકો (જેથી ઢાંકણનું હેન્ડલ વાટકાની બરાબર ઉપર રહે).
-
ધીમા તાપે તેને ગરમ કરો. જેવું પાણી ઉકળવા લાગશે એટલે વરાળ બનશે.
-
હવે ઊંધા ઢાંકણની ઉપર બરફના ટુકડા મૂકો. આનાથી વરાળ ઠંડી થઈને પાણીના ટીપાંમાં ફેરવાઈ જશે અને સીધી વચ્ચેના વાટકામાં પડશે.
-
20-30 મિનિટ પછી જે પાણી વાટકામાં જમા થશે, તે જ સૌથી શુદ્ધ ‘ગુલાબજળ’ છે.
ગુલાબજળના અદભૂત ફાયદા
-
નેચરલ ટોનર: ચહેરો ધોયા પછી ગુલાબજળ લગાવવાથી ત્વચાના છિદ્રો (Pores) કસાઈ જાય છે અને સ્કીન ટાઈટ રહે છે.
-
આંખો માટે વરદાન: જો કોમ્પ્યુટર પર કામ કરીને આંખો થાકી ગઈ હોય, તો રૂ (Cotton ball) ને ઠંડા ગુલાબજળમાં પલાળીને આંખો પર રાખો. તરત જ રાહત મળશે.
-
વાળ માટે: શેમ્પૂ કર્યા પછી પાણીમાં થોડું ગુલાબજળ ભેળવીને વાળ ધોવો. આનાથી વાળ ચમકદાર બને છે અને તેમાં હળવી સુગંધ આવે છે.
-
સ્કીન ઇરિટેશન: તડકાથી બળેલી ત્વચા કે શેવિંગ પછી થતી બળતરા પર ગુલાબજળ લગાવવાથી ઠંડક મળે છે.
-
ઊંઘ માટે: સુતા પહેલા તમારા તકિયા પર થોડું ગુલાબજળ છાંટો. તેની સૌમ્ય સુગંધ મગજને શાંત કરે છે અને સારી ઊંઘ લાવવામાં મદદ કરે છે.
કેટલીક જરૂરી ટિપ્સ (Pro-Tips)
-
સંગ્રહ (Storage): ઘરે બનાવેલા ગુલાબજળમાં પ્રિઝર્વેટિવ્સ હોતા નથી, તેથી તેને હંમેશા ફ્રીજમાં રાખો. તે 15-20 દિવસ સુધી તાજું રહે છે.
-
કાચની બોટલ: પ્લાસ્ટિકને બદલે કાચની ઘાટા રંગની બોટલનો ઉપયોગ કરો. આનાથી તેના ગુણો લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહે છે.
-
પેચ ટેસ્ટ: જોકે ગુલાબજળ કુદરતી છે, તેમ છતાં પહેલીવાર ઉપયોગ કરતા પહેલા કોણી પર લગાવીને જોઈ લો કે તમને તેનાથી કોઈ એલર્જી તો નથી ને.
પ્રકૃતિએ આપણને ગુલાબના રૂપમાં એક અનમોલ ભેટ આપી છે. પોતાના હાથે બનાવેલું ગુલાબજળ માત્ર તમારી ત્વચાને જ નહીં નિખારે, પણ તમને એક માનસિક સંતોષ પણ આપશે કે તમે તમારી સુંદરતા માટે કંઈક એકદમ શુદ્ધ વાપરી રહ્યા છો. તો હવે જ્યારે તમારા ઘરે ગુલાબના ફૂલ આવે, તો તેને માત્ર ફૂલદાનીમાં જ ન રહેવા દો, પણ તેમાંથી તમારી સુંદરતાનું જાદુ તૈયાર કરો.

પદ્ધતિ 2: વરાળ/નિસ્યંદન રીત (Distillation Method)