શેકેલા ચણા ખાતા પહેલા ચેતી જજો! બજારમાં મળતા ચણામાં ઔદ્યોગિક ડાઈ, જે લીવર અને કિડનીને કરી શકે છે ખરાબ
જો તમે પણ બજારમાંથી શેકેલા ચણા લાવીને ખાતા હો, તો અત્યારથી જ સાવધાન થઈ જાઓ. કારણ કે બજારમાં વેચાતા ચણામાં ઔરામાઇન (Auramine) નામનું ઔદ્યોગિક ડાઈ મળી આવ્યું છે, જે કેન્સરના જોખમને વધારે છે. આ સાથે જ તે લીવર અને કિડનીને પણ ખરાબ રીતે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ સંદર્ભમાં, ડૉ. હિમાની પાસેથી જાણીએ કે ઔરામાઇન સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું ખતરનાક છે.
પૌષ્ટિક નાસ્તાની જ્યારે પણ વાત થાય છે, તેમાં ચણાનું સ્થાન મોખરે હોય છે. તેનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. પરંતુ આજના સમયમાં બજારમાં દરેક વસ્તુમાં ભેળસેળ થઈ રહી છે. તાજેતરમાં દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં શેકેલા ચણામાં કપડાંને રંગવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી ઔદ્યોગિક ડાઈ ‘ઔરામાઇન ઓ’ની ભેળસેળ મળી આવી છે, જેનાથી લોકોની ચિંતા વધી ગઈ છે. ‘ઔરામાઇન ઓ’ની ભેળસેળવાળા શેકેલા ચણા ઝેર બની ચૂક્યા છે, જે લીવર, કિડની અને કેન્સર જેવા રોગોનું જોખમ વધારી રહ્યા છે. દિલ્હીના લાજપત નગરના મુખ્ય બજારોમાં વેચાતા ચણામાં પણ આ ભેળસેળ મળી છે.
ડૉ. હિમાનીના મતે ઔરામાઇન કેટલું ખતરનાક છે?
ડૉ. હિમાની સર્બાધિકારી, એચ.ઓ.ડી., ડાયટેટિક્સ, યથાર્થ સુપર સ્પેશિયાલિટી હોસ્પિટલ, મોડલ ટાઉન, દિલ્હીના જણાવ્યા મુજબ:
-
ઔરામાઇન એક રંગ (ડાઈ) છે, જેનો ઉપયોગ ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં પ્રતિબંધિત છે, કારણ કે તેમાં ઘણા પ્રકારના રાસાયણિક એસિડ હોય છે, જે શરીરમાં કેન્સરને પ્રોત્સાહન આપે છે.
- તે ખાસ કરીને લીવર કેન્સર, કિડની સંબંધિત રોગો અને અલ્સરેટિવ કોલાઇટિસનું જોખમ વધારે છે.
-
જ્યારે તમે તેનું અજાણતા સેવન કરો છો, ત્યારે તે લોહીમાં ભળીને સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ પર અસર કરે છે, જેનાથી સતત થાક, ચક્કર આવવા, ઉબકા અને માથાનો દુખાવો જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
-
આ ભેળસેળ માત્ર ચણા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ કોઈપણ પીળી દાળમાં પણ ઔરામાઇન ભેળવવામાં આવી શકે છે.
ભેળસેળવાળા ચણાને કેવી રીતે ઓળખવા?
ડૉક્ટરે ચણામાં ભેળસેળ ઓળખવાની સરળ રીતો જણાવી:
-
ચમક (ગ્લોસ): શેકેલા ચણા કુદરતી રીતે નાના અને ઓછા ચમકદાર (મેટ) હોય છે. જો દાળને કૃત્રિમ રીતે રંગવામાં આવી હોય, તો તેના પર કપડાંની જેમ ચમકદાર અને ગ્લોસી પડ દેખાય છે.
-
પાણીની કસોટી: થોડા શેકેલા ચણા એક ગ્લાસ પાણીમાં નાખો. 5-10 મિનિટ પછી જુઓ કે શું પાણી પીળું થઈ રહ્યું છે. જો પાણીમાં રંગ છૂટે તો તે કૃત્રિમ રંગની ભેળસેળનો સંકેત છે.
-
વજન અને તરવું: રંગેલા ચણા વજનમાં હળવા હોય છે. જો ચણા પાણીમાં નાખતા ઉપર તરે અને પછી નીચે બેસી જાય તો તે સામાન્ય છે, પરંતુ જો તે સતત ઉપર જ તરતા રહે તો ભેળસેળની આશંકા રહે છે.
WHOએ વ્યક્ત કરી ચિંતા
વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO)ની આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્સર સંશોધન એજન્સી (IARC) એ ઔરામાઇનને મનુષ્યોમાં કેન્સર પેદા કરવાની ક્ષમતાવાળો પદાર્થ જાહેર કર્યો છે. FSSAI અને ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગે દિલ્હીના બજારોમાંથી 200 નમૂના લીધા હતા, જેમાં પ્રારંભિક તપાસ રિપોર્ટમાં તેમાંથી 40 ટકામાં ઔરામાઇન ઓની હાજરી મળી આવી હતી.
