ફ્રી વાઈફાઈ કે હેકર્સની જાળ? જાહેર સ્થળોએ ઈન્ટરનેટ વાપરતા પહેલા આ વાતો જાણી લો
આજના ડિજિટલ યુગમાં ઈન્ટરનેટ આપણી પાયાની જરૂરિયાત બની ગયું છે. આવા સમયે જ્યારે પણ આપણે કોઈ મોલ, રેલ્વે સ્ટેશન, એરપોર્ટ, હોટલ કે કેફેમાં જઈએ છીએ અને ત્યાં ‘Free WiFi’ નું બોર્ડ જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણો પહેલો પ્રયાસ એ જ હોય છે કે તરત જ આપણો ફોન તેની સાથે કનેક્ટ કરી લઈએ. મફત ડેટાની આ લાલચ સાંભળવામાં જેટલી સારી લાગે છે, હકીકતમાં તે તમારી ડિજિટલ સુરક્ષા માટે એટલી જ મોટી ‘જાળ’ સાબિત થઈ શકે છે.
સાયબર એક્સપર્ટ્સનું માનીએ તો પબ્લિક વાઈફાઈ નેટવર્ક હેકર્સ માટે સૌથી સરળ અને મનપસંદ શિકાર હોય છે. તમારી એક નાની ઉતાવળ તમારી આખી જિંદગીની મહેનતની કમાણી અને અંગત જીવનને જોખમમાં મૂકી શકે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે ફ્રી વાઈફાઈ કેવી રીતે કામ કરે છે અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો શું છે.
હેકર્સ કેવી રીતે પોતાની જાળ બિછાવે છે?
જાહેર વાઈફાઈ નેટવર્ક સામાન્ય રીતે અનસિક્યોર્ડ (પાસવર્ડ વગરના) હોય છે. હેકર્સ ઘણીવાર ‘Evil Twin’ ટેકનિકનો ઉપયોગ કરે છે. આમાં તેઓ એક નકલી વાઈફાઈ નેટવર્ક બનાવે છે જેનું નામ અસલી નેટવર્ક જેવું જ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે કોઈ જાણીતા કેફેમાં હોવ, તો હેકર તે જ કેફેના નામ જેવું જ મળતું આવતું ઓપન નેટવર્ક બનાવી દેશે.
જેવા તમે તે નેટવર્ક સાથે જોડાઓ છો, કે તરત જ તમારા ફોન અને ઈન્ટરનેટ વચ્ચેનો તમામ ડેટા હેકરના સર્વર પરથી પસાર થવા લાગે છે. તેને સાયબર સુરક્ષાની ભાષામાં ‘Man-in-the-Middle’ (MitM) એટેક કહેવામાં આવે છે.
શું-શું ચોરી થઈ શકે છે?
એકવાર તમે અનસિક્યોર્ડ વાઈફાઈ સાથે જોડાઈ જાઓ, પછી હેકર્સ નીચેની માહિતી સરળતાથી મેળવી શકે છે:
-
બેંકિંગ વિગતો: જો તમે પેમેન્ટ કરો છો અથવા બેંકિંગ એપ ખોલો છો, તો તમારો પાસવર્ડ અને પિન ચોરી થઈ શકે છે.
-
OTP અને ઈમેલ: તમારા ફોન પર આવતા વન-ટાઈમ પાસવર્ડ (OTP) ને વચ્ચેથી જ આંતરી શકાય છે.
-
સોશિયલ મીડિયા લોગિન: તમારા ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ કે વોટ્સએપનો એક્સેસ હેકર પાસે જઈ શકે છે.
-
અંગત ડેટા: તમારી ગેલેરીના ફોટા, કોન્ટેક્ટ લિસ્ટ અને મહત્વના દસ્તાવેજો લીક થઈ શકે છે.
રિમોટ કંટ્રોલ અને જાસૂસીનું જોખમ
જોખમ માત્ર ડેટા ચોરી સુધી મર્યાદિત નથી. કેટલાક કિસ્સાઓમાં હેકર્સ તમારા ઉપકરણમાં ચૂપકેથી Malware (મેલેશિયસ સોફ્ટવેર) અથવા સ્પાયવેર ઇન્સ્ટોલ કરી દે છે. આ પછી તમારા ફોનનું રિમોટ કંટ્રોલ સંપૂર્ણપણે હેકરના હાથમાં આવી જાય છે.
-
કેમેરા અને માઇક્રોફોન એક્સેસ: હેકર દૂર બેસીને તમારા ફોનનો કેમેરા ચાલુ કરી શકે છે અને તમારી વાતો સાંભળી શકે છે.
-
લોકેશન ટ્રેકિંગ: તમારી દરેક હિલચાલ પર નજર રાખી શકાય છે.
-
રેન્સમવેર: તમારા ફોનને લોક કરીને તેને ખોલવાના બદલામાં ખંડણીની માંગણી કરી શકાય છે.
ખતરાની ઘંટડી: આ ભૂલો ક્યારેય ન કરશો
ખતરાની ઘંટડી: આ ભૂલો ક્યારેય ન કરશોજો તમે પબ્લિક વાઈફાઈનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ, તો નીચેની બાબતો કરવી એટલે “પોતાના પગ પર કુહાડો મારવા” સમાન છે:
-
ઓનલાઇન શોપિંગ: ડેબિટ કે ક્રેડિટ કાર્ડની વિગતો ક્યારેય ન ભરો.
-
UPI પેમેન્ટ: જી-પે, ફોન-પે કે પેટીએમ જેવી એપ્સનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળો.
-
ઈમેલ લોગિન: નવા ઉપકરણ પર તમારો પ્રાઈમરી ઈમેલ લોગિન ન કરો.
-
ઓટો-કનેક્ટ: તમારા ફોનના સેટિંગમાં ‘Auto-connect to WiFi’ ઓપ્શન હંમેશા બંધ રાખો.
મજબૂરીમાં ઉપયોગ કરવો હોય તો આ સુરક્ષા ઉપાયો અપનાવો
-
HTTPS વેબસાઇટ્સ: હંમેશા એવી વેબસાઇટ ખોલો જેના URL ની શરૂઆત ‘https://’ થી થતી હોય. ‘S’ નો અર્થ ‘Secure’ થાય છે.
-
VPN નો ઉપયોગ કરો: વર્ચ્યુઅલ પ્રાઇવેટ નેટવર્ક (VPN) તમારા ડેટાને એન્ક્રિપ્ટ કરી દે છે, જેથી હેકર તેને વાંચી શકતો નથી.
-
Two-Factor Authentication (2FA): તમારા તમામ મહત્વના એકાઉન્ટ્સ પર 2FA ઓન રાખો. આનાથી પાસવર્ડ ચોરી થવા છતાં હેકર તમારા એકાઉન્ટમાં પ્રવેશી શકશે નહીં.
-
કામ પૂરું તો વાઈફાઈ બંધ: તમારું કામ પૂરું થતાં જ તરત જ નેટવર્કને ‘Forget’ કરો અને વાઈફાઈ બંધ કરી દો.
નિષ્કર્ષ
ડિજિટલ દુનિયામાં “મફત” કશું જ હોતું નથી. ફ્રી વાઈફાઈની સુવિધાના બદલામાં તમારે તમારી પ્રાઈવસીની કિંમત ચૂકવવી પડી શકે છે. સતર્કતા એ જ સૌથી મોટી સુરક્ષા છે.
