શું તમારી યુનિવર્સિટી UGC માન્ય છે? ડિગ્રી લેતા પહેલા સત્તાવાર વેબસાઇટ પર આ રીતે કરો તપાસ
12માં ધોરણની પરીક્ષા પૂરી થતા જ વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ વચ્ચે કોલેજ અને યુનિવર્સિટી પસંદ કરવાની હોડ મચી જાય છે. દરેક વ્યક્તિ ઈચ્છે છે કે તેને શ્રેષ્ઠ સંસ્થામાં પ્રવેશ મળે જેથી ભવિષ્ય સુરક્ષિત રહે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી એક નાનકડી ભૂલ તમારી મહેનતની કમાણી અને તમારા કરિયરના કિંમતી વર્ષો બરબાદ કરી શકે છે?
આજકાલ ગલી-મહોલ્લામાં ખુલેલી ઘણી સંસ્થાઓ મોટી-મોટી જાહેરાતો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને લોભાવે છે. પરંતુ હકીકત એ છે કે આમાંની ઘણી સંસ્થાઓ ફેક (Fake Universities) હોય છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિને જોતા યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) એ વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે સખત ચેતવણી અને ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે તમે તમારી જાતને શિક્ષણના આ માફિયાઓથી કેવી રીતે બચાવી શકો છો.
UGCની ચેતવણી: શા માટે સતર્ક રહેવું જરૂરી છે?
હાયર એજ્યુકેશનના ક્ષેત્રમાં ફેક સંસ્થાઓની સંખ્યા દિવસેને દિવસે વધી રહી છે. UGC એ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે દેશમાં ઘણી એવી સંસ્થાઓ કાર્યરત છે જે કોઈપણ કાનૂની અધિકાર વિના પોતાને ‘યુનિવર્સિટી’ ગણાવે છે અને ડિગ્રીઓ વહેંચે છે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે જોખમ શું છે?
-
અમાન્ય ડિગ્રી: જો તમે કોઈ ફેક યુનિવર્સિટીમાંથી ડિગ્રી લો છો, તો તે કાગળના ટુકડાથી વિશેષ કંઈ નથી.
-
નોકરીમાં સમસ્યા: સરકારી કે મોટી ખાનગી કંપનીઓમાં વેરિફિકેશન દરમિયાન તમારી ડિગ્રી રદ કરવામાં આવશે.
-
આગળના અભ્યાસ પર રોક: કોઈપણ માન્ય સંસ્થામાં તમે તે ડિગ્રીના આધારે આગળ (જેમ કે માસ્ટર કે પીએચડી) અભ્યાસ કરી શકશો નહીં.
-
આર્થિક અને માનસિક નુકસાન: તમારી વર્ષોની ફી અને મહેનત વ્યર્થ જશે.
કેવી રીતે ઓળખશો સંસ્થા અસલી છે કે નકલી? (UGC ની શરતો)
UGC એક્ટ 1956 મુજબ, ભારતમાં માત્ર તે જ સંસ્થાઓને ‘ડિગ્રી’ આપવાનો કાનૂની અધિકાર છે જે નીચેની શ્રેણીઓમાં આવે છે:
-
કેન્દ્રીય અથવા રાજ્ય યુનિવર્સિટી: જે કેન્દ્ર અથવા રાજ્ય સરકારના અધિનિયમ (Act) હેઠળ સ્થપાયેલી હોય.
-
ડીમ્ડ યુનિવર્સિટી (Deemed Universities): જેમને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વિશેષ દરજ્જો આપવામાં આવ્યો હોય.
-
સંસદીય અધિનિયમ દ્વારા સ્થાપિત સંસ્થાઓ: જેમ કે IIT, AIIMS વગેરે.
-
UGC માન્ય: તે સંસ્થાઓ જેમને UGC ની કલમ 22 હેઠળ ડિગ્રી આપવાની પરવાનગી મળી હોય.
એડમિશન લેતા પહેલા આ 5 સ્ટેપ્સ ફોલો કરો
જો તમે કોઈપણ યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ લેવા જઈ રહ્યા હોવ, તો આંખ મીંચીને વિશ્વાસ ન કરો. આ રીતે તપાસ ચોક્કસ કરો:
1. UGCની સત્તાવાર વેબસાઇટ ચેક કરો
સૌથી વિશ્વસનીય રીત છે UGC ની સત્તાવાર વેબસાઇટ www.ugc.gov.in પર જવું. અહીં તમને ‘Universities’ સેક્શનમાં ‘Fake Universities’ ની એક અલગ યાદી મળશે. UGC દર વર્ષે ફેક યુનિવર્સિટીઓની યાદી અપડેટ કરે છે. જો તે કોલેજનું નામ આ યાદીમાં હોય, તો તરત જ પાછા હટી જાવ.
2. વેબસાઇટના ડોમેન અને નામ પર ધ્યાન આપો
2. વેબસાઇટના ડોમેન અને નામ પર ધ્યાન આપોઘણી ફેક સંસ્થાઓ અસલી યુનિવર્સિટીઓ સાથે મળતા આવતા નામ રાખે છે. હંમેશા તપાસો કે યુનિવર્સિટીની સત્તાવાર વેબસાઇટ સરકારી ડોમેન (.ac.in અથવા .edu.in) પર છે કે નહીં.
3. કેમ્પસની પાયાની સુવિધાઓ
જાહેરાતોમાં બતાવેલા ફોટા અને વાસ્તવિકતામાં જમીન-આસમાનનો તફાવત હોઈ શકે છે. જો શક્ય હોય તો, એકવાર કેમ્પસની મુલાકાત લઈને ત્યાંની લેબ, લાયબ્રેરી અને ફેકલ્ટી વિશે જાણકારી મેળવો.
4. એલ્યુમની (ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ) સાથે વાત કરો
સોશિયલ મીડિયા અથવા લિંક્ડઈન દ્વારા તે યુનિવર્સિટીના જૂના વિદ્યાર્થીઓનો સંપર્ક કરો. તેમને પૂછો કે શું તેમને ડિગ્રી વેરિફિકેશનમાં ક્યારેય કોઈ સમસ્યા આવી છે.
5. એફિલિએશન (સંલગ્નતા) લેટર માંગો
જો તમે કોઈ કોલેજમાં જઈ રહ્યા હોવ, તો તેમને તે યુનિવર્સિટીનું નામ પૂછો જેની સાથે તેઓ સંલગ્ન છે. પછી તે યુનિવર્સિટીની વેબસાઇટ પર જઈને ચેક કરો કે શું તે કોલેજ ખરેખર તેમની સાથે જોડાયેલી છે.
જો છેતરપિંડી દેખાય તો ક્યાં કરવી ફરિયાદ?
UGC એ ફેક સંસ્થાઓ પર લગામ કસવા માટે એક ફરિયાદ તંત્ર પણ બનાવ્યું છે. જો તમને આવી કોઈ સંસ્થાની જાણકારી મળે જે નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરી રહી હોય, તો ચૂપ ન રહો.
-
ઈમેલ કરો: તમે તમારી ફરિયાદ અને પુરાવા [email protected] પર મોકલી શકો છો.
-
સખત કાર્યવાહી: કમિશન આવી ફરિયાદોની તપાસ કરે છે અને દોષિત સંસ્થાઓ સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરવાની સાથે તેમનું નામ ‘બ્લેક લિસ્ટ’ માં મૂકી દે છે.
તમારી જાગૃતિ જ તમારો બચાવ છે
ઉચ્ચ શિક્ષણ એ તમારા જીવનની સૌથી મોટી મૂડી છે. કોઈ આકર્ષક જાહેરાત કે ‘ગેરંટીડ ડિગ્રી’ ના લલચામણા વાયદામાં ન આવો. યાદ રાખો, શિક્ષણનો અર્થ માત્ર ડિગ્રી મેળવવી નથી, પણ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવું છે, અને તે જ્ઞાન ત્યારે જ કામ આવશે જ્યારે તેની માન્યતા હશે.
