શું તમે જાણો છો SMSની પાછળ લખેલા ‘S’, ‘P’, ‘G’ કે ‘T’નો અર્થ? આ નાનકડી જાણકારી તમને કંગાળ થતા બચાવી શકે છે

બેંક અને સરકારી મેસેજ ઓળખવાની આ છે નિશાની, જાણો SMS પાછળ લખેલા ‘G’ અને ‘T’નો અસલી અર્થ

આજના ડિજિટલ યુગમાં આપણો સ્માર્ટફોન આપણી દુનિયા બની ગયો છે. પરંતુ આ ફોન દ્વારા જ સાયબર ઠગ તમારા બેંક એકાઉન્ટ સુધી પહોંચવાની ફિરાકમાં હોય છે. દરરોજ હજારો લોકો ફેક મેસેજ (SMS)ના ઝાંસામાં આવીને પોતાની મહેનતની કમાણી ગુમાવે છે. ક્યારેક બમ્પર સેલની લાલચ, ક્યારેક વીજળીનું બિલ કપાઈ જવાનો ડર, તો ક્યારેક ઘરે બેઠા લાખોની નોકરીની ઓફર—ઠગ દરેક વખતે નવા પેંતરા અજમાવે છે.

પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારા ફોન પર આવતા દરેક ઓફિશિયલ મેસેજમાં એક ‘સિક્રેટ કોડ’ છુપાયેલો હોય છે? ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (TRAI) એ આ કોડ્સ એટલા માટે બનાવ્યા છે જેથી તમે અસલી અને નકલી મેસેજ વચ્ચેનો તફાવત પારખી શકો. જો તમે આ કોડ્સનો અર્થ સમજી ગયા, તો કોઈ પણ સ્કેમર તમને છેતરી શકશે નહીં.

ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે SMS ની પાછળ લખેલા આ અક્ષરોનો અસલી અર્થ શું છે અને તે તમને ફ્રોડથી કેવી રીતે બચાવે છે.

TRAI નો કડક નિયમ: શા માટે જરૂરી છે આ કોડ્સ?

સાયબર ક્રાઈમના વધતા જતા કિસ્સાઓને જોતા TRAI એ એક નિયમ લાગુ કર્યો છે. આ અંતર્ગત કોઈ પણ કંપની કે સંસ્થાએ જો જથ્થાબંધ મેસેજ (Bulk SMS) મોકલવા હોય, તો તેણે પહેલા પોતાનું રજીસ્ટ્રેશન કરાવવું ફરજિયાત છે. રજીસ્ટ્રેશન પછી, મેસેજ કયા પ્રકારનો છે તેના આધારે તેને એક ખાસ ઓળખ (Header) આપવામાં આવે છે. આ હેડરના અંતે ‘S’, ‘P’, ‘G’ કે ‘T’ જેવા અક્ષરો હોય છે.

AC ચાલુ છતાં રૂમ ગરમ કેમ રહે છે? ગેસ લીક થવાનું અસલી કારણ અને તેનો સૌથી સસ્તો ઉપાય!

પ્રાઈવસીની ચિંતા વગર ઓનલાઈન ફ્રોડથી બચાવશે WhatsApp, જાણો આ નવું ફીચર કેવી રીતે કરશે કામ

આ અક્ષરો જ તે મેસેજનું “આધાર કાર્ડ” છે. જો કોઈ મેસેજમાં આ કોડ્સ નથી અને તે કોઈ સાધારણ મોબાઈલ નંબર પરથી આવ્યો છે, તો સમજી લેવું કે કંઈક ગરબડ છે.

‘S’, ‘P’, ‘G’ અને ‘T’ કોડ્સનું ગણિત: વિગતવાર સમજો

આ ચાર કોડ્સને સમજીને તમે સેકન્ડોમાં જાણી શકો છો કે મેસેજ ક્યાંથી આવ્યો છે:

1. ‘S’ – સર્વિસ મેસેજ (Service Message)

જો તમારી પાસે આવેલા SMS ના આઈડી (Header) ના અંતે ‘S’ લખેલું હોય, તો તે સર્વિસ મેસેજ છે.

• અર્થ: આ મેસેજ તમારી બેંક વિગતો, ટેલિકોમ સર્વિસ (જેમ કે ડેટા પૂરો થવાનો એલર્ટ), અથવા કોઈ એપના ટ્રાન્ઝેક્શન નોટિફિકેશન સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે.

• ઉદાહરણ: બેંકનો બેલેન્સ એલર્ટ કે સિમ કાર્ડની વેલિડિટી પૂરી થવાની સૂચના. આ મેસેજ સામાન્ય રીતે ભરોસાપાત્ર હોય છે કારણ કે તે તમારી લીધેલી સેવાઓ સંબંધિત હોય છે.

2. ‘P’ – પ્રોમોશનલ મેસેજ (Promotional Message)

જો મેસેજ આઈડીના અંતે ‘P’ હોય, તો તે પ્રોમોશનલ મેસેજ છે.

• અર્થ: આ કોઈ બ્રાન્ડ કે કંપનીની જાહેરાત (Ad) છે. કંપનીઓ પોતાના સેલ, ડિસ્કાઉન્ટ કે નવી પ્રોડક્ટ્સની જાણકારી આપવા માટે આ મેસેજ મોકલે છે.

• ઉદાહરણ: Flipkart, Amazon કે Myntra તરફથી આવતી ડિસ્કાઉન્ટ ઓફર્સ. યાદ રાખો, આ માર્કેટિંગ મેસેજ છે, તેનો તમારી કોઈ પર્સનલ સર્વિસ સાથે લેવાદેવા નથી.

3. ‘G’ – સરકારી મેસેજ (Government Message)

SMS આઈડીના અંતે જો ‘G’ લખેલું હોય, તો આ સંદેશ સીધો સરકાર તરફથી આવ્યો છે.

Ads-Free YouTubeથી લઈને OTT સુધી, Jioના આ બે પ્લાન્સમાં મળી રહ્યા છે અઢળક ફાયદા!

જીમેઈલ કેમ જરૂરી ઈમેઈલ પણ સ્પામમાં મોકલી રહ્યું છે? આ રહ્યું સમસ્યાનું કાયમી સોલ્યુશન

• અર્થ: કેન્દ્ર કે રાજ્ય સરકાર જ્યારે જનતાને કોઈ મહત્વપૂર્ણ યોજના, એલર્ટ કે જાહેર સૂચનાની જાણકારી આપવા માંગતી હોય, ત્યારે તે ‘G’ કોડવાળા મેસેજનો ઉપયોગ કરે છે.

• ઉદાહરણ: વેક્સિન એલર્ટ, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સૂચના (Disaster Alert), અથવા કોઈ સરકારી યોજના માટે જાગૃતિ સંદેશ.

4. ‘T’ – ટ્રાન્ઝેક્શનલ મેસેજ (Transactional Message)

જો આઈડીના અંતે ‘T’ અક્ષર છે, તો સમજી લેવું કે આ લેણ-દેણ સાથે જોડાયેલો મેસેજ છે.

• અર્થ: આ કેટેગરીમાં એવા મેસેજ આવે છે જે કોઈ નાણાકીય લેણ-દેણ અથવા ઓટીપી (OTP) માટે મોકલવામાં આવે છે.

• ઉદાહરણ: નેટ બેંકિંગ લોગિન વખતે આવેલો OTP અથવા કાર્ડ સ્વાઈપ કરવા પર આવેલો ડેબિટ મેસેજ.

સ્કેમથી બચવા માટે આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો

હવે સવાલ એ છે કે આ જાણકારી તમને ઠગાઈથી કેવી રીતે બચાવશે? તેને આ રીતે સમજો:

1. સાધારણ નંબરથી દૂર રહો: જો કોઈ મેસેજ તમને ભારે છૂટ કે લોટરીની લાલચ આપી રહ્યો હોય અને તે કોઈ 10 આંકડાના સાધારણ મોબાઈલ નંબર પરથી આવ્યો હોય (જેમાં કોઈ કોડ નથી), તો તે 99% ફ્રોડ છે. અસલી કંપનીઓ હંમેશા આલ્ફાબેટિક હેડર (જેમ કે AX-HDFCBK) નો ઉપયોગ કરે છે.

2. અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરો: ઠગ ઘણીવાર મેસેજમાં એક લિંક મોકલે છે. જો મેસેજની આઈડી શંકાસ્પદ હોય, તો તે લિંક ક્યારેય ન ખોલો. આ તમારા ફોનનો ડેટા હેક કરવાની કે બેંક એકાઉન્ટ ખાલી કરવાની રીત હોઈ શકે છે.

3. કોડની તપાસ: જો તમારી પાસે વીજળીનું બિલ ભરવાનો કે બેંક એકાઉન્ટ બંધ થવાનો મેસેજ આવે, તો તરત જ ચેક કરો કે તેના અંતે ‘S’ કે ‘T’ છે કે નહીં. ઠગ ઘણીવાર ડરાવનારા મેસેજ મોકલે છે જેથી તમે ગભરાટમાં ભૂલ કરી બેસો.

તમારી સતર્કતા એ જ તમારી સુરક્ષા છે

ટેકનોલોજી જેટલી એડવાન્સ થઈ રહી છે, ઠગ પણ એટલા જ શાતિર બનતા જાય છે. TRAI દ્વારા આપવામાં આવેલા આ નાના નાના કોડ્સ હકીકતમાં તમારી સુરક્ષાની પહેલી દીવાલ છે. હવે પછી જ્યારે પણ તમારા ફોનની ઘંટી વાગે અને કોઈ SMS આવે, તો ઉપર લખેલા કોડ્સને એકવાર ચોક્કસ ચેક કરો.

યાદ રાખો, બેંક કે કોઈ પણ સરકારી સંસ્થા તમારી પાસે ક્યારેય પણ ફોન પર કે SMS દ્વારા તમારો પિન, પાસવર્ડ કે ઓટીપી માંગતી નથી. જાગૃત રહો અને સુરક્ષિત રહો!