સોશિયલ મીડિયા પર ‘હનીટ્રેપ’: પાકિસ્તાની એજન્ટને ગુપ્ત માહિતી લીક કરવા બદલ ઈન્ડિયન એરફોર્સના વિંગ કમાન્ડરની ધરપકડ
ભારતીય વાયુસેના (IAF)ના એક સીનિયર અધિકારી સોશિયલ મીડિયા પર પાકિસ્તાની ગુપ્તચર સંસ્થાની મહિલા એજન્ટની જાળમાં ફસાઈ જતાં મોટી ચકચાર મચી ગઈ છે. દિલ્હી પોલીસના સ્પેશિયલ સેલે દેશની અતિ સંવેદનશીલ અને ગુપ્ત લશ્કરી માહિતી પાકિસ્તાનને મોકલવાના આક્ષેપ હેઠળ 44 વર્ષીય ઈન્ડિયન એરફોર્સના વિંગ કમાન્ડરની ધરપકડ કરી છે.
આ કિસ્સામાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ અધિકારીની ધરપકડ ગત 31 મેના રોજ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તપાસની સંવેદનશીલતાને ધ્યાનમાં રાખીને દિલ્હી પોલીસે આશરે 50 દિવસ સુધી આ મામલો ગુપ્ત રાખ્યો હતો. હાલમાં આ કેસમાં દિલ્હી પોલીસે કોર્ટમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરી દીધી છે.
ઓફિશિયલ સિક્રેટ્સ એક્ટ હેઠળ ગુનો દાખલ: તિહાર જેલમાં ધકેલાયા
દિલ્હી પોલીસ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર નિવેદન અનુસાર, ભારતીય વાયુસેનાના સત્તાવાળાઓ દ્વારા મળેલી લેખિત વિશિષ્ટ ફરિયાદના આધારે સ્પેશિયલ સેલ પોલીસ સ્ટેશનમાં ‘ઓફિશિયલ સિક્રેટ્સ એક્ટ’ (OSA) ની વિવિધ કડક કલમો હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો.
તપાસ ટીમે સંવેદનશીલ પુરાવા એકઠા કર્યા બાદ 30 મેના રોજ અધિકારીને કસ્ટડીમાં લીધા હતા અને 31 મેના રોજ તેમની સત્તાવાર ધરપકડ દર્શાવી હતી. દિલ્હી પોલીસ અને દેશની કેન્દ્રીય ગુપ્તચર એજન્સીઓ (IB અને RAW) દ્વારા કરવામાં આવેલી સંયુક્ત પૂછપરછ બાદ જૂન મહિનામાં અધિકારીને અદાલત સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યાંથી અદાલતે તેમને જ્યુડિશિયલ કસ્ટડી હેઠળ દિલ્હીની તિહાર જેલમાં મોકલી આપ્યા હતા. પોલીસે 30 જુલાઈના રોજ સક્ષમ અદાલતમાં ચાર્જશીટ રજૂ કરી દીધી છે અને મામલો હાલ સબ-જ્યુડિસ (અદાલતી પ્રક્રિયા હેઠળ) છે.
પ્રેમજાળ અને સુરક્ષિત એપ દ્વારા મોકલાતા ગુપ્ત દસ્તાવેજો
તપાસ સાથે જોડાયેલા ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, 44 વર્ષીય આ વિંગ કમાન્ડર પોતાના અંગત જીવનમાં કેટલીક મુશ્કેલીઓ અને તણાવમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન ચાલુ વર્ષની શરૂઆતમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એક અજાણી મહિલાએ તેમની સાથે મિત્રતા કેળવી હતી.
ધીમે ધીમે આ મહિલાએ પ્રેમજાળ (Honey-trap) પાથરીને વિંગ કમાન્ડરનો વિશ્વાસ જીતી લીધો હતો. બંને વચ્ચે નિયમિત ટેક્સ્ટ મેસેજ અને ફોન કોલ્સ દ્વારા વાતચીત શરૂ થઈ હતી. સંવેદનશીલ વિગતોની આપ-લે કરવા માટે મહિલાએ અધિકારીને એક ખાસ સિક્યોર્ડ કોમ્યુનિકેશન એપ ડાઉનલોડ કરવા રાજી કર્યા હતા. વિશ્વાસમાં આવ્યા બાદ, અધિકારીએ ભારતીય સંરક્ષણ પ્રણાલી, લશ્કરી થાણાઓ અને સંવેદનશીલ વ્યૂહાત્મક યોજનાઓને લગતા ગુપ્ત દસ્તાવેજોના ફોટોગ્રાફ્સ અને વીડિયો તે મહિલાને મોકલવાનું શરૂ કર્યું હતું.
સાથી અધિકારીના ફોનમાં સ્પાયવેર ઇન્સ્ટોલ કરાવવાનું કાવતરું
આ જાસૂસી કેસમાં સૌથી ખતરનાક મોડ ત્યારે આવ્યો જ્યારે મહિલાએ વિંગ કમાન્ડરનો ઉપયોગ કરીને વાયુસેનાના અન્ય અધિકારીઓના ડેટા ચોરવાનો પ્રયાસ કર્યો. તપાસ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, મહિલાએ વિંગ કમાન્ડરને તેના જ એક સાથી એરફોર્સ અધિકારીના મોબાઈલ ફોનમાં એક વિશેષ મોબાઈલ એપ્લિકેશન ઇન્સ્ટોલ કરવા માટે દબાણ કર્યું હતું.
આ એપ્લિકેશન હકીકતમાં એક ખતરનાક સ્પાયવેર (Spyware) અથવા રિમોટ એક્સેસ માલવેર (Malware) હોવાની આશંકા છે, જેનો મુખ્ય હેતુ ટાર્ગેટ કરાયેલા ફોનનો તમામ લોકેશન ડેટા ટ્રેક કરવાનો અને તેમાંથી ગુપ્ત દસ્તાવેજો બારોબાર ચોરી લેવાનો હતો. જોકે, આ કાવતરું સફળ થાય તે પહેલાં જ વાયુસેનાના કાઉન્ટર-ઈન્ટેલિજન્સ વિભાગને આ હિલચાલની ગંધ આવી ગઈ હતી.
એરફોર્સ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા પર્દાફાશ અને ધરપકડ
ભારતીય વાયુસેનાની પોતાની ઇન્ટેલિજન્સ વિંગ સતત ઇલેક્ટ્રોનિક સર્વેલન્સ અને ડિજિટલ મોનિટરિંગ કરતી હોય છે. આ સર્વેલન્સ દરમિયાન એરફોર્સના અધિકારીઓને વિંગ કમાન્ડરના શંકાસ્પદ ડિજિટલ વ્યવહારો અને અજાણ્યા આંતરરાષ્ટ્રીય આઈપી એડ્રેસ સાથેની વાતચીત અંગે માહિતી મળી હતી.
ઊંડાણપૂર્વકની આંતરિક તપાસ બાદ વિંગ કમાન્ડર વિરુદ્ધ રજૂ કરી શકાય તેવા ડિજિટલ પુરાવા અને પુષ્ટિ મળતાં જ વાયુસેનાએ કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવા માટે દિલ્હી પોલીસના સ્પેશિયલ સેલનો સંપર્ક કર્યો હતો અને તમામ પુરાવા સોંપ્યા હતા. આ આધારે જ સ્પેશિયલ સેલે તાત્કાલિક દરોડો પાડી અધિકારીની અટકાયત કરી હતી.
પાકિસ્તાની જાસૂસી નેટવર્કની સંડોવણી
દિલ્હી પોલીસ સ્પેશિયલ સેલના બીજા એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, વિંગ કમાન્ડરને પ્રેમજાળમાં ફસાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલી મહિલા કોઈ એક વ્યક્તિ નથી પરંતુ પાકિસ્તાનસ્થિત ગુપ્તચર સંસ્થા (ISI) ના મોટા જાસૂસી નેટવર્કનો ભાગ છે.
આ નેટવર્ક ભારતીય સંરક્ષણ દળો (આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ)ના અધિકારીઓને સોશિયલ મીડિયા પર ફેક પ્રોફાઈલ બનાવીને ટાર્ગેટ કરે છે. ભારતીય સંરક્ષણ પ્રણાલી અને સરહદી સુરક્ષાને લગતી ગુપ્ત માહિતી એકઠી કરવા માટે પાકિસ્તાની આકાઓ આ પ્રકારની ‘હનીટ્રેપ’ તકનીકનો વ્યાપક ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાનું આ તપાસમાં ફરી એકવાર સાબિત થયું છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે લાલ બત્તી અને વધતી સાવચેતી
આ ઘટનાએ ભારતીય સંરક્ષણ દળોમાં સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અને અધિકારીઓની સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અંગે ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે. ભૂતકાળમાં પણ આ પ્રકારે આર્મી અને નેવીના કેટલાક જવાનો અને અધિકારીઓ પાકિસ્તાની મહિલા એજન્ટોની જાળમાં ફસાયા હોવાના કિસ્સા પ્રકાશમાં આવ્યા છે.
આ ઘટના બાદ સંરક્ષણ મંત્રાલય અને તમામ દળોના વડાઓ દ્વારા પોતાના કર્મચારીઓ માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ અંગેની માર્ગદર્શિકા (SOP) વધુ સખત બનાવવામાં આવી રહી છે. અધિકારીઓને અજાણ્યા નંબરો, સોશિયલ મીડિયા પ્રોફાઈલ્સ અને શંકાસ્પદ એપ્લિકેશનોથી દૂર રહેવાની કડક સૂચનાઓ આપવામાં આવી રહી છે.
