આવકવેરા રિટર્નમાં ઉમેરાયો નવો કોલમ, હવે કરદાતાઓએ આપવું પડશે ‘સેકન્ડરી સરનામું’
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭) માટે આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની પ્રક્રિયામાં આવકવેરા વિભાગ દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને દૂરગામી બદલાવ કરવામાં આવ્યો છે. કરદાતાઓની પ્રોફાઇલિંગને વધુ સચોટ બનાવવા અને તેમની સાથેનો સંપર્ક સરળ બનાવવા માટે વિભાગે આ વખતે તમામ ITR ફોર્મમાં એક નવો કોલમ ઉમેર્યો છે.
આવકવેરા વિભાગે આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ માટે કરદાતાઓ માટે ટેક્સ ફાઇલિંગ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને વહીવટી દ્રષ્ટિએ મજબૂત બનાવવા માટે એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. હવેથી તમામ ટેક્સ રિટર્ન ફોર્મમાં ‘સેકન્ડરી સરનામું’ (Secondary Address) દાખલ કરવાનો નવો અને મહત્વનો કોલમ ઉમેરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફાર કોઈ મર્યાદિત વર્ગ માટે નથી, પરંતુ વ્યક્તિગત પગારદાર કરદાતાઓથી લઈને વ્યાવસાયિકો, ટ્રસ્ટો અને મોટી લિમિટેડ કંપનીઓ સુધીના તમામ કરદાતાઓ માટે લાગુ કરવામાં આવ્યો છે. આ સુધારાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કરદાતા સાથેના પત્રવ્યવહારને વધુ સચોટ બનાવવાનો અને સરનામાની અસ્પષ્ટતાને કારણે અટકી જતા રિફંડ કે નોટિસોની સમસ્યાઓનો અંત લાવવાનો છે.
બીજું સરનામું માંગવા પાછળનો મુખ્ય આશય
ઘણી વખત એવું બને છે કે કરદાતાનું કાયમી સરનામું તેના વતનનું હોય છે, પરંતુ તે નોકરી કે ધંધાના અર્થે અન્ય કોઈ શહેરમાં રહેતો હોય છે. આવા કિસ્સાઓમાં જ્યારે આવકવેરા વિભાગ દ્વારા કોઈ મહત્વપૂર્ણ કાનૂની નોટિસ, સુનાવણીના પત્રો અથવા ઇન્કમટેક્સ રિફંડના ચેક મોકલવામાં આવે છે, ત્યારે તે યોગ્ય સમયે કરદાતા સુધી પહોંચી શકતા નથી. સરનામાના આ અંતરને કાયમ માટે નાબૂદ કરવા માટે આ વૈકલ્પિક અથવા સેકન્ડરી સરનામું માંગવામાં આવી રહ્યું છે. જેનાથી કરદાતા અને ટેક્સ વિભાગ વચ્ચેનો સંદેશાવ્યવહાર ઝડપી અને સીધો બની શકશે.
કયા ITR ફોર્મમાં દેખાશે આ નવો કોલમ?
ટેકનિકલ દ્રષ્ટિએ આ નવો કોલમ આકારણી વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના તમામ આઈટીઆર ફોર્મ (ITR-1 થી ITR-7) ના ‘ભાગ A સામાન્ય / વ્યક્તિગત માહિતી’ (Part A General Information) ના વિભાગમાં સત્તાવાર રીતે સ્થાન પામ્યો છે. આઈટી કાયદા હેઠળ ‘વર્તમાન,’ ‘કાયમી,’ અને ‘સેકન્ડરી’ સરનામાની કોઈ ચોક્કસ કે જટિલ કાનૂની વ્યાખ્યા નિર્ધારિત કરવામાં આવી નથી.
વ્યવહારિક સ્તરે, વર્તમાન સરનામું એ સ્થાન છે જ્યાં કરદાતા હાલમાં રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે ભૌતિક રીતે વસવાટ કરે છે, અને કાયમી સરનામું તેનું કાયમી પૂર્વજોનું ઘર અથવા માલિકીનું નિવાસસ્થાન છે. જો કોઈ કરદાતાનું પ્રાથમિક અને સેકન્ડરી સરનામું બિલકુલ સમાન હોય, તો તેણે કોઈ કૃત્રિમ નવું સરનામું શોધવાની જરૂર નથી. તે ઓનલાઈન ફોર્મ સબમિટ કરતી વખતે આઇટી યુટિલિટીમાં માત્ર એક ચેકબોક્સ પર ક્લિક કરીને દર્શાવી શકે છે કે તેનું પ્રાથમિક અને ગૌણ સરનામું સમાન જ છે.
ડેટા મિસમેચ અને સુધારા અંગે નાણાકીય નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય
નવા ફેરફારને કારણે કરદાતાઓમાં એવી ચિંતા છે કે જો આ નવું સરનામું તેમના આધાર કાર્ડ અથવા પાન કાર્ડના રેકોર્ડ સાથે બરાબર મેચ નહીં થાય તો શું કોઈ કાનૂની મુશ્કેલી ઊભી થશે? આ બાબતે નાણાકીય નિષ્ણાતો સ્પષ્ટતા કરે છે કે કેવળ સરનામાની સાધારણ વિસંગતતાના કારણે સીધી કોઈ દંડનીય કે કાનૂની કાર્યવાહી થતી નથી. જો કે, કરદાતાઓએ બને ત્યાં સુધી સાચું અને વેરિફાઇડ સરનામું જ લખવું જોઈએ, કારણ કે આવકવેરા વિભાગ આ વિગતોને બેંકો અને નોકરીદાતા સંસ્થાઓ પાસેથી મળતા ડેટા સાથે ક્રોસ-ચેક કરી શકે છે.
જો રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે કોઈ જોડણીની ભૂલ કે માનવીય ક્ષતિના કારણે ખોટું સરનામું ભરાઈ ગયું હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. જો તમે તમારું મૂળ રિટર્ન સમયમર્યાદાની અંદર ફાઇલ કર્યું હશે, તો આવકવેરા કાયદાની કલમ ૧૩૯(૫) હેઠળ નિયત સમયમાં ‘સુધારેલું આઈટીઆર’ (Revised ITR) ફાઇલ કરીને તમે તમારા સેકન્ડરી સરનામાની માહિતી સરળતાથી સુધારી શકો છો.
