ITR ભરતા પહેલા સાવધાન! બદલાઈ ગયા છે આ 4 મહત્વના નિયમો, એક નાની ભૂલ તમારી મહેનતની કમાણી અને રિફંડ ડુબાડી શકે છે
નાણાકીય વર્ષ 2026-27ની શરૂઆત થઈ ચૂકી છે અને તેની સાથે જ દેશના ઇન્કમ ટેક્સના નિયમોમાં પણ ઘણા મોટા ફેરફારો લાગુ થઈ ગયા છે. ટેક્સપેયર્સ માટે હવે એ સમય આવી ગયો છે જ્યારે તેમણે પાછલા વર્ષની કમાણીનો હિસાબ-કિતાબ સરકારને આપવાનો છે. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ (CBDT) એ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે નવા ITR ફોર્મ નોટિફાય કરી દીધા છે.
જોકે ફોર્મના મૂળ માળખામાં કોઈ ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી, પરંતુ કેટલાક એવા નવા ‘ડિસ્ક્લોઝર’ (ખુલાસા) ફરજિયાત કરવામાં આવ્યા છે, જેને જો તમે અવગણશો તો તમને વિભાગ તરફથી નોટિસ મળી શકે છે અથવા તમારું રિફંડ અટકી શકે છે. ખાસ કરીને ITR 1 અને ITR 2 ભરનારા પગારદાર વર્ગ માટે નિયમો હવે વધુ સ્પષ્ટ અને કડક છે. ચાલો જાણીએ તે 4 મુખ્ય વાતો જેનું ધ્યાન રાખવું આ વખતે તમારા માટે ખૂબ જ જરૂરી છે.
1. રાજકીય દાન (Political Donation) નો આપવો પડશે પાઈ-પાઈનો હિસાબ
જો તમે કોઈ રાજકીય પક્ષને દાન આપીને ટેક્સમાં છૂટનો દાવો કરો છો, તો આ વખતે તમારી તૈયારી પાકી હોવી જોઈએ. હવે માત્ર રકમ લખી દેવાથી કામ નહીં ચાલે.
-
શું બદલાયું છે: હવે તમારે તે રાજકીય પક્ષનું નામ અને તેનો PAN નંબર આપવો ફરજિયાત રહેશે.
-
જરૂરી માહિતી: તમારે દાન આપવાની ચોક્કસ તારીખ અને ચુકવણીની રીત (રોકડ કે ડિજિટલ) અલગ-અલગ જણાવવી પડશે.
-
ડિજિટલ પુરાવા: જો તમે UPI, NEFT કે RTGS દ્વારા પેમેન્ટ કર્યું છે, તો તમારે ‘ટ્રાન્ઝેક્શન રેફરન્સ નંબર’ પણ ફોર્મમાં ભરવો પડશે. સરકારનું આ પગલું નકલી ડોનેશન દ્વારા થતી ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે લેવામાં આવ્યું છે.
2. F&O ટ્રેડિંગ: હવે ઝીણી વિગતો આપવી થઈ અનિવાર્ય
શેરબજારમાં ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) ટ્રેડિંગ કરનારાઓની સંખ્યા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ઝડપથી વધી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને આવકવેરા વિભાગે આ સેગમેન્ટ પર પોતાની પકડ મજબૂત કરી છે.
-
વિગતવાર વિવરણ: હવે તમારે તમારી ખરીદ-વેચાણની સાથે-સાથે સીધા ખર્ચાઓ (Direct Expenses) નો સંપૂર્ણ બ્યોરો આપવો પડશે.
-
સ્ટોકની માહિતી: તમારે ઓપનિંગ સ્ટોક અને ક્લોઝિંગ સ્ટોકની વેલ્યુ પણ જણાવવી પડશે.
-
અલગ કોલમ: નવા ITR ફોર્મમાં F&O ટર્નઓવર અને તેનાથી થતી કમાણી માટે સમર્પિત કોલમ આપવામાં આવ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે તમે તમારી ટ્રેડિંગ ઇન્કમને અન્ય સ્ત્રોતો સાથે ભેળવીને બતાવી શકશો નહીં.
3. સંસ્થાઓને દાન: ઓનલાઇન પેમેન્ટનો પુરાવો છે જરૂરી
ચેરિટેબલ સંસ્થાઓ કે ટ્રસ્ટને આપવામાં આવેલા દાન પર મળતી છૂટ (જેમ કે Section 80G) ના નિયમો હવે વધુ કડક થઈ ગયા છે.
-
સંસ્થાનું વેરિફિકેશન: તમારે સંસ્થાનું નામ, તેનો PAN કાર્ડ નંબર અને પૂરું સરનામું સ્પષ્ટપણે આપવું પડશે.
-
બેંકિંગ વિગતો: પેમેન્ટની પદ્ધતિમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે હવે બેંકનો IFSC કોડ અને ટ્રાન્ઝેક્શન આઈડી આપવો ફરજિયાત છે. આનાથી વિભાગ એ સુનિશ્ચિત કરી શકશે કે પૈસા ખરેખર એક રજિસ્ટર્ડ અને પાત્ર સંસ્થાને જ ગયા છે. આ વિગતો વિના તમારી ટેક્સ છૂટ રદ થઈ શકે છે.
4. એડ્રેસનો નવો ફંડા: હવે આપવું પડશે ‘સેકન્ડરી એડ્રેસ’
આ આ વર્ષના ITR ફોર્મમાં સૌથી અનોખો ફેરફાર છે. અત્યાર સુધી ટેક્સપેયર્સને માત્ર પોતાનું વર્તમાન સરનામું (Primary Address) આપવાનું રહેતું હતું, પરંતુ હવે વિભાગ તમારી પાસેથી એક ડગલું આગળની માહિતી માંગી રહ્યો છે.
-
બે સરનામાં ફરજિયાત: હવે તમારે ફોર્મમાં ‘પ્રાઈમરી’ અને ‘સેકન્ડરી’ બંને સરનામાં નોંધવા પડશે.
-
સંપર્ક સૂત્ર: તેની સાથે જ મોબાઈલ નંબર અને ઈમેલ આઈડીની માહિતી પહેલાની જેમ જ સચોટ આપવી પડશે. વિભાગનો તર્ક છે કે ઘણીવાર ટેક્સપેયર પોતાનું ઘર બદલી નાખે છે જેના કારણે મહત્વની નોટિસ કે કમ્યુનિકેશન તેમના સુધી પહોંચી શકતા નથી. સેકન્ડરી એડ્રેસ હોવાથી વિભાગ પાસે સંપર્કનો એક વૈકલ્પિક રસ્તો ઉપલબ્ધ રહેશે.
સાવધાની એ જ બચાવ છે
ITR ભરવાની પ્રક્રિયા હવે માત્ર એક ફોર્મ ભરવા સુધી મર્યાદિત રહી નથી, પરંતુ તે તમારી નાણાકીય પારદર્શિતાનું પ્રમાણ છે. આ વખતના ફેરફારોથી સ્પષ્ટ છે કે આવકવેરા વિભાગ ડેટા મેચિંગ (Data Matching) પર વધુ જોર આપી રહ્યો છે. ભલે તે UPI ટ્રાન્ઝેક્શન હોય કે સ્ટોક માર્કેટની કમાણી, બધું જ તેમના રડાર પર છે. તેથી, રિટર્ન ફાઇલ કરતા પહેલા તમારા તમામ બેંક સ્ટેટમેન્ટ, ડોનેશન રિસીપ્ટ અને ટ્રેડિંગ રિપોર્ટ્સ સંભાળીને રાખો. યાદ રાખો, સમયસર અને સાચી માહિતી સાથે ભરેલું રિટર્ન જ તમને માનસિક શાંતિ અને સમયસર રિફંડ અપાવી શકે છે.
