જવાબદાર દેશોની યાદી 2026: ભારતે વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત સ્થાન બનાવ્યું, 16મો ક્રમ હાંસલ કર્યો
દુનિયામાં વધતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને આબોહવા સંકટ વચ્ચે, રિસ્પોન્સિબલ નેશન્સ ઇન્ડેક્સ (RNI) 2026 નો પ્રથમ અહેવાલ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં ભારતે 16મો ક્રમ હાંસલ કરીને એક મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય સિદ્ધિ મેળવી છે. આ સૂચકાંક જીડીપી (GDP) કે સૈન્ય શક્તિ જેવા પરંપરાગત માપદંડોને બદલે, કોઈ દેશ તેના નાગરિકો, પર્યાવરણ અને વૈશ્વિક સ્થિરતા પ્રત્યે કેટલી જવાબદારી નિભાવે છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
આ અહેવાલ નવી દિલ્હીમાં વર્લ્ડ ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ ફાઉન્ડેશન (WIF) દ્વારા જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી (JNU) અને IIM મુંબઈના સહયોગથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો.
વૈશ્વિક રેન્કિંગમાં ભારતની સ્થિતિ
આ યાદીમાં સિંગાપોર પ્રથમ સ્થાને છે, ત્યારબાદ સ્વિટ્ઝરલેન્ડ અને ડેનમાર્કનો ક્રમ આવે છે. ભારત 0.5515 ના સ્કોર સાથે 16મા સ્થાને રહ્યું, જે ઘણા વિકસિત દેશો કરતા ઘણું આગળ છે. નોંધનીય છે કે, અમેરિકા (66મો ક્રમ) અને ચીન (68મો ક્રમ) જેવી મહાસત્તાઓ આ યાદીમાં ઘણી પાછળ રહી ગઈ છે. આ દર્શાવે છે કે આર્થિક શક્તિ હંમેશા જવાબદાર રાષ્ટ્રીય વર્તનમાં પરિણમતી નથી.
સૂચકાંકના ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો
આ ઇન્ડેક્સ 154 દેશોને ત્રણ મુખ્ય સ્તંભો અને 58 વૈજ્ઞાનિક સંકેતોના આધારે પરખે છે:
- આંતરિક જવાબદારી: શાસનની ગુણવત્તા, સામાજિક ન્યાય અને નાગરિકોનું કલ્યાણ.
- પર્યાવરણીય જવાબદારી: આબોહવા પરિવર્તન સામેના પગલાં, ટકાઉ વિકાસ અને ઇકોલોજીકલ સંરક્ષણ.
- બાહ્ય જવાબદારી: વૈશ્વિક શાંતિ, આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અને માનવીય ભાગીદારી.
ભારતના શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શનના કારણો
અહેવાલ મુજબ, ભારતના સારા પ્રદર્શનના મુખ્ય કારણો આરોગ્ય સેવાઓમાં સુધારો, સામાજિક સમાનતા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે થયેલી પ્રગતિ છે. ભારતે અક્ષય ઊર્જા (Renewable Energy) જેવા લક્ષ્યો પ્રત્યે પોતાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે. જોકે, ભવિષ્યમાં ટોપ-10માં સ્થાન મેળવવા માટે સંતુલિત વિકાસ અને સતત નીતિગત ધ્યાન મહત્વનું માનવામાં આવે છે.
નવી વૈશ્વિક નેતૃત્વની વ્યાખ્યા
આ સૂચકાંક વૈશ્વિક નેતૃત્વની ધારણા બદલવાનો પ્રયાસ કરે છે. તે સંદેશ આપે છે કે નેતૃત્વ માત્ર પ્રભુત્વ કે સંપત્તિ એકઠી કરવા વિશે નથી, પરંતુ માનવતાના સહિયારા ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા વિશે છે. એશિયાના ટોચના રાષ્ટ્ર તરીકે ઉભરી આવવું એ ભારતને એક જવાબદાર વૈશ્વિક ખેલાડી તરીકે સ્થાપિત કરે છે.
