ભારતની સુરક્ષામાં ઇઝરાયેલનું ‘કવચ’: પીએમ મોદીની મુલાકાત અને આયર્ન ડોમ ટેકનોલોજીની મોટી જાહેરાત
ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેના સંબંધો હંમેશાથી અતૂટ રહ્યા છે, પરંતુ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગામી ઇઝરાયેલ મુલાકાત આ સંબંધોને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ જઈ શકે તેમ છે. આ મુલાકાત પહેલાં ઇઝરાયેલ તરફથી કરવામાં આવેલી એક મોટી જાહેરાતે દુનિયાભરનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. દુશ્મનોની મિસાઈલોને હવામાં જ ફુંકી મારતી વિશ્વવિખ્યાત ‘આયર્ન ડોમ’ (Iron Dome) એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની ટેકનોલોજી ભારતને સોંપવાનો પ્રસ્તાવ ઇઝરાયેલે મૂક્યો છે. જો આ ડીલ પર મહોર વાગશે, તો ભારતીય આકાશ અભેદ્ય બની જશે.
રક્ષા ક્ષેત્રે ઐતિહાસિક સમજૂતીની તૈયારી
પીએમ મોદીની આ મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે અબજો ડોલરના સંરક્ષણ કરારો થવાની સંભાવના છે. આ કરારોમાં માત્ર આયર્ન ડોમ જ નહીં, પરંતુ અત્યાધુનિક આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજી, ઘાતક ડ્રોન્સ અને મિસાઇલ સિસ્ટમ્સનો પણ સમાવેશ થઈ શકે છે. ઇઝરાયેલના મહાવાણિજ્ય દૂત યાનીવ રેવાચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇઝરાયેલ માત્ર હથિયારો વેચવા નથી માંગતું, પરંતુ તે પોતાની ટેકનોલોજી ભારત સાથે શેર કરીને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ હેઠળ ભારતમાં જ તેનું ઉત્પાદન કરવા ઈચ્છે છે.
આયર્ન ડોમ: શા માટે તે ભારત માટે જરૂરી છે?
ઇઝરાયેલે તાજેતરમાં હમાસ, હિઝબુલ્લાહ અને ઈરાન સામેના યુદ્ધમાં આયર્ન ડોમનો સફળતાપૂર્વક ઉપયોગ કર્યો છે. આ સિસ્ટમની સફળતાનો દર 90 ટકાથી વધુ છે. તે ટૂંકા અંતરના રોકેટ, મોર્ટાર અને ડ્રોન હુમલાઓને પળવારમાં ઓળખીને તેને હવામાં જ નષ્ટ કરી દે છે. ભારત માટે આ સિસ્ટમ ચીન અને પાકિસ્તાન સરહદે વધતા જતા ડ્રોન અને મિસાઇલ જોખમો સામે એક મજબૂત સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડી શકે છે. ખાસ કરીને સરહદી વિસ્તારો અને સંવેદનશીલ શહેરોની સુરક્ષા માટે આ ટેકનોલોજી વરદાન સાબિત થઈ શકે છે.
નવું વૈશ્વિક ગઠબંધન અને ભારતની ભૂમિકા
ઇઝરાયેલ માત્ર સંરક્ષણ જ નહીં, પણ રાજકીય રીતે પણ ભારતને એક ‘ગ્લોબલ સુપરપાવર’ તરીકે જુએ છે. ઇઝરાયેલ ભારત, અબ્રાહમ એકોર્ડના દેશો, સાયપ્રસ અને ગ્રીસ જેવા દેશો સાથે મળીને એક નવું જૂથ બનાવવા માંગે છે. આ ગઠબંધનનો હેતુ કટ્ટરપંથી શક્તિઓનો સામનો કરવાનો અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા જાળવી રાખવાનો છે. આ ઉપરાંત, ઇઝરાયેલે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં ભારતની કાયમી સદસ્યતા માટે પણ પોતાનું સમર્થન જાહેર કર્યું છે.
આયર્ન ડોમની તાકાત અને પડકારો
આયર્ન ડોમ સિસ્ટમમાં રડાર, કંટ્રોલ સેન્ટર અને લોન્ચર હોય છે. જ્યારે દુશ્મનનું રોકેટ આવે છે, ત્યારે રડાર તેને પકડે છે અને કમ્પ્યુટર ગણતરી કરે છે કે તે રોકેટ ક્યાં પડશે. જો તે વસ્તીવાળા વિસ્તારમાં પડવાનું હોય, તો જ આ સિસ્ટમ ‘તમીર’ ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ છોડે છે. જોકે, આ ટેકનોલોજી ખૂબ ખર્ચાળ છે. એક મિસાઇલ છોડવાનો ખર્ચ આશરે 40 થી 50 હજાર ડોલર થાય છે. આથી જ નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતે ઇઝરાયેલની નવી લેસર-આધારિત ‘આયર્ન બીમ’ (Iron Beam) સિસ્ટમ પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ, જે ઓછી ખર્ચાળ અને વધુ ઝડપી છે.
