રાફેલને મળશે દેશી ‘ડંખ’: 2028થી ભારતીય મિસાઇલ ‘અસ્ત્ર’થી સજ્જ થશે વાયુસેના, લાંબા અંતરની મારક ક્ષમતા વધશે
ભારતીય વાયુસેના પોતાની લડાયક શક્તિને એક નવા સ્તરે લઈ જવાની તૈયારી કરી રહી છે. આગામી વર્ષોમાં ફ્રાન્સથી આવેલા રાફેલ લડાયક વિમાનો સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી હથિયારોથી સજ્જ જોવા મળશે. વાયુસેનાની યોજના મુજબ, 2028 થી રાફેલ કાફલામાં ભારતમાં વિકસિત ‘અસ્ત્ર’ (Astra) એર-ટુ-એર મિસાઇલોનો સમાવેશ કરવામાં આવશે, જેનાથી માત્ર ઓપરેશનલ ક્ષમતા જ નહીં વધે પરંતુ વિદેશી હથિયારો પરની નિર્ભરતા પણ ઘટશે.
લાંબા અંતરથી દુશ્મન પર પ્રહાર
સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રાફેલ વિમાનોમાં અસ્ત્ર Mk-1 અને અસ્ત્ર Mk-2 મિસાઇલોના એકીકરણની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
- અસ્ત્ર Mk-1: આ મિસાઇલ પહેલાથી જ સુખોઈ-30 MKI અને LCA તેજસ જેવા પ્લેટફોર્મ પર તૈનાત છે અને તે 100 કિલોમીટરથી વધુ અંતર સુધી લક્ષ્યને વીંધવામાં સક્ષમ છે.
- અસ્ત્ર Mk-2: આ તેનું અદ્યતન સંસ્કરણ છે, જેની મારક ક્ષમતા અંદાજે 160 કિલોમીટર માનવામાં આવે છે. આ મિસાઇલ આધુનિક ઇલેક્ટ્રોનિક કાઉન્ટર-મેઝર્સ (દુશ્મનના જામિંગ) વચ્ચે પણ ચોકસાઈથી નિશાન સાધવામાં સક્ષમ હશે.
ફ્રેન્ચ કંપનીઓ સાથે ટેકનિકલ તાલમેલ
રાફેલમાં ભારતીય મિસાઇલ ફિટ કરવી એ સરળ કામ નથી. આ માટે વિમાન નિર્માતા કંપની દસોલ્ટ એવિએશન અને રડાર નિષ્ણાત કંપની થેલ્સ ટેકનિકલ સહયોગ પૂરો પાડશે. આ સહયોગ સોફ્ટવેર, રડાર ઇન્ટરફેસ અને ફાયર-કંટ્રોલ સિસ્ટમના સ્તરે હશે, જેથી અસ્ત્ર મિસાઇલ રાફેલના અત્યાધુનિક સેન્સર અને સિસ્ટમ સાથે સંપૂર્ણ તાલમેલ બેસાડી શકે.
કડક પરીક્ષણોની લાંબી પ્રક્રિયા
અસ્ત્રને રાફેલમાં સામેલ કરતા પહેલા અનેક તબક્કામાં પરીક્ષણો કરવામાં આવશે:
- ડિજિટલ સિમ્યુલેશન: મિસાઇલનું વજન અને ઇલેક્ટ્રોનિક સિસ્ટમ વિમાન પર કોઈ નકારાત્મક અસર ન કરે તેની ચકાસણી થશે.
- ઉડાન પરીક્ષણ: વિમાન સાથે મિસાઇલને હવામાં લઈ જઈને તેના વર્તનનો અભ્યાસ કરવામાં આવશે.
- લાઇવ ફાયરિંગ ટ્રાયલ્સ: અંતિમ તબક્કામાં મિસાઇલને હવામાં છોડીને લક્ષ્ય ભેદવાનું પરીક્ષણ થશે. આ તમામમાં સફળતા મળ્યા બાદ જ તેને ઓપરેશનલ ક્લિયરન્સ મળશે.
આત્મનિર્ભર ભારતને મળશે બળ
રાફેલ જેવા અત્યાધુનિક ફાઇટર જેટ પર સ્વદેશી મિસાઇલની તૈનાતી ભારતના આત્મનિર્ભર સંરક્ષણ અભિયાન માટે મોટી સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે. આનાથી હથિયારોની આયાત પાછળનો ખર્ચ ઘટશે અને કટોકટીના સમયે સપ્લાય ચેઇન માટે વિદેશી નિર્ભરતા ઓછી થશે.
રાફેલમાં ‘અસ્ત્ર’ મિસાઇલનું જોડાણ ભારતીય વાયુસેના માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. આ પગલું ભવિષ્યના કોઈપણ સંઘર્ષમાં વાયુસેનાની ધારને વધુ તેજ બનાવશે.
