ભારતીય સેનાનું મહા-આધુનિકીકરણ: ₹80,000 કરોડના સંરક્ષણ સોદાને મંજૂરી, આત્મનિર્ભરતા તરફ મોટું પગલું
ભારત સરકારે પોતાની સૈન્ય શક્તિ અને સંચાલન સજ્જતાને અભૂતપૂર્વ સ્તરે લઈ જવા માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં સંરક્ષણ અધિગ્રહણ પરિષદ (DAC) એ ભારતીય સશસ્ત્ર દળો માટે ₹80,000 કરોડ ના મહત્વપૂર્ણ સંરક્ષણ ખરીદી પ્રસ્તાવોને ‘આવશ્યકતાની સ્વીકૃતિ’ (AoN) આપી છે. આ નિર્ણય ભારતની 15-વર્ષીય સૈન્ય આધુનિકીકરણ યોજના (TPCR-2025) નો એક અભિન્ન ભાગ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સેનાને ભવિષ્યના યુદ્ધો માટે ‘ફ્યુચર-રેડી’ બનાવવાનો છે.
ત્રણેય સેનાઓની પ્રહાર ક્ષમતામાં થશે મોટો વધારો
આ વિશાળ ખરીદી પેકેજ હેઠળ થલ સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના માટે અત્યાધુનિક હથિયારો અને પ્રણાલીઓને મંજૂરી આપવામાં આવી છે:
- ભારતીય સેના (Indian Army): સેના માટે નાગ મિસાઇલ સિસ્ટમ (NAMIS) Mk-II, લોંગ રેન્જ ગાઈડેડ પિનાકા રોકેટ અને લોઇટર મ્યુનિશન સિસ્ટમ (કામિકાઝ ડ્રોન) ની ખરીદીને મંજૂરી મળી છે. આ સાથે જ દુશ્મનના ડ્રોનનો સામનો કરવા માટે અદ્યતન ‘ઇન્ટિગ્રેટેડ ડ્રોન ડિટેક્શન એન્ડ ઇન્ટરડિક્શન સિસ્ટમ માર્ક-II’ ને પણ સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.
- ભારતીય નૌકાદળ (Indian Navy): નૌકાદળ માટે લેન્ડિંગ પ્લેટફોર્મ ડોક્સ (LPDs) નું નિર્માણ આ પેકેજનો સૌથી મોટો હિસ્સો છે, જે હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાને નવી દિશા આપશે. આ ઉપરાંત સોફ્ટવેર ડિફાઇન્ડ રેડિયો (SDR) અને હાઈ એલ્ટિટ્યુડ લોંગ રેન્જ રિમોટલી પાઇલેટેડ એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમ લીઝ પર લેવાના પ્રસ્તાવને પણ લીલી ઝંડી મળી છે.
- ભારતીય વાયુસેના (Indian Air Force): વાયુસેનાને અસ્ત્ર (Astra) Mk-II એર-ટુ-એર મિસાઇલો, તેજસ વિમાનો માટે ફુલ મિશન સિમ્યુલેટર અને SPICE-1000 લોંગ-રેન્જ ગાઈડન્સ કિટ પૂરી પાડવામાં આવશે. ઉડાન સુરક્ષા માટે ‘ઓટોમેટિક ટેક-ઓફ અને લેન્ડિંગ રેકોર્ડિંગ સિસ્ટમ’ ને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આત્મનિર્ભર ભારત અને વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા
આ ખરીદી પ્રક્રિયા ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ પહેલ સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી છે. મંજૂર કરાયેલા પ્રસ્તાવોમાં મોટો હિસ્સો સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉદ્યોગ, જેમ કે ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (BEL), હિન્દુસ્તાન એરોનોટિક્સ (HAL), અને ઝેન ટેક (Zen Tech) જેવી કંપનીઓને મળશે. TPCR-2025 રોડમેપ મુજબ, ભારતનો લક્ષ્યાંક વિદેશી આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને ડ્રોન ટેકનોલોજી તથા સાયબર યુદ્ધ ક્ષમતાઓમાં આત્મનિર્ભર બનવાનો છે.
ભવિષ્યના પડકારો અને સૈન્ય વ્યૂહરચના
નિષ્ણાતો માને છે કે આ આધુનિકીકરણ ખાસ કરીને પ્રાદેશિક હરીફો, ચીન અને પાકિસ્તાન સામે ભારતની રક્ષણાત્મક સ્થિતિને મજબૂત બનાવશે. ‘નેત્રા’ (Netra AEW&C) જેવા સ્વદેશી દેખરેખ વિમાનોના અપગ્રેડેશન અને નવી મિસાઇલ પ્રણાલીઓના વિકાસથી ભારતને આધુનિક યુદ્ધભૂમિમાં ટેકનિકલ સરસાઈ પ્રાપ્ત થશે.
