દિલ્હી બનશે રાજદ્વારી કેન્દ્ર: 22 આરબ દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની મહાબેઠક, પશ્ચિમ એશિયા સંકટ વચ્ચે ભારત સાધશે સંતુલન
ભારત 30 અને 31 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ રાજધાની દિલ્હીમાં બીજી ભારત-આરબ વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકનું આયોજન કરવા માટે તૈયાર છે. આ ઉચ્ચસ્તરીય સંમેલનમાં આરબ લીગ (Arab League) ના લગભગ 22 સભ્ય દેશોના વિદેશ મંત્રીઓ સામેલ થાય તેવી શક્યતા છે, જે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતા વચ્ચે ભારતની વધતી રાજદ્વારી તાકાતનો મોટો સંકેત છે.
પશ્ચિમ એશિયા સંકટ અને ભારતની ભૂમિકા
આ સંમેલન એવા સમયે યોજાઈ રહ્યું છે જ્યારે ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતો તણાવ, ગાઝા યુદ્ધ અને લાલ સમુદ્ર (Red Sea) માં દરિયાઈ સુરક્ષાના જોખમોએ સમગ્ર પ્રદેશને અસ્થિર કરી દીધો છે. ભારતે સતત બંને પક્ષોને સંયમ જાળવવા અને વાતચીત દ્વારા ઉકેલ લાવવા અપીલ કરી છે. રાજદ્વારી નિષ્ણાતોના મતે, ભારત આ ક્ષેત્રમાં કોઈ એક જૂથનો પક્ષ લેવાને બદલે એક “બ્રિજ પાવર” તરીકે સંતુલન જાળવવાની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
ઊર્જા સુરક્ષા: ભારત માટે સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા
ભારત માટે આરબ દેશો સાથેના સંબંધો વ્યૂહાત્મક રીતે અનિવાર્ય છે. ભારત તેની કાચા તેલની જરૂરિયાતના લગભગ 60% અને ખાતરના 50% થી વધુ આ જ દેશોમાંથી આયાત કરે છે. તાજેતરના સંકટને કારણે તેલના ભાવમાં વધારો થયો છે, જેની સીધી અસર ભારતની અર્થવ્યવસ્થા, મોંઘવારી અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર પડે છે.
IMEC કોરિડોર અને વ્યૂહાત્મક કનેક્ટિવિટી
બેઠકના એજન્ડામાં ભારત-મધ્ય પૂર્વ-યુરોપ આર્થિક કોરિડોર (IMEC) પ્રમુખ સ્થાને રહેશે. આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ ભારતને યુએઈ, સાઉદી અરેબિયા, જોર્ડન અને ઈઝરાયેલ દ્વારા યુરોપ સાથે જોડવા માટે શિપ-ટુ-રેલ નેટવર્ક બનાવવા પર કેન્દ્રિત છે. તેને ચીનની ‘બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ’ (BRI) ના મજબૂત વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવે છે.
ભારત-UAE સંબંધોમાં નવી મજબૂતી
તાજેતરમાં (19 જાન્યુઆરી 2026) યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાનની ભારત મુલાકાતે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નવા સ્તરે પહોંચાડ્યા છે. બંને દેશોએ 2032 સુધીમાં પરસ્પર વેપારને 200 અબજ ડોલર સુધી લઈ જવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આ ઉપરાંત, અવકાશ સહયોગ, AI અને ઊર્જા ક્ષેત્રે 10 વર્ષના LNG પુરવઠા કરાર જેવા મહત્વના નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે.
પ્રવાસી ભારતીયો અને આર્થિક હિતોનું રક્ષણ
આરબ દેશોમાં લગભગ 90 લાખ ભારતીય પ્રવાસીઓ રહે છે, જે ભારત માટે વિદેશી મુદ્રા (Remittance) નો મોટો સ્ત્રોત છે. વર્ષ 2021 માં જ ભારતને લગભગ $87 બિલિયનનું રેમિટન્સ પ્રાપ્ત થયું હતું, જેમાંથી અડધો હિસ્સો ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલ (GCC) દેશોમાંથી આવ્યો હતો. આ બેઠકમાં શ્રમિકોની સુરક્ષા અને વીઝા નિયમો જેવા મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
મુખ્ય ચર્ચાના મુદ્દા:
- રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક સહયોગ: પ્રાદેશિક શાંતિ અને સ્થિરતાને પ્રોત્સાહન આપવું.
- આતંકવાદ અને સુરક્ષા: દરિયાઈ વેપાર માર્ગો (જેમ કે સુએઝ નહેર અને લાલ સમુદ્ર) ની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી.
- ઊર્જા વિવિધતા: અક્ષય ઊર્જા અને ગ્રીન હાઇડ્રોજનના ક્ષેત્રમાં ભાગીદારી.
આ મહાબેઠક માત્ર ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે જ મહત્વની નથી, પરંતુ તે આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતની એક સ્થિર અને પ્રભાવશાળી ખેલાડી તરીકેની છબીને વધુ મજબૂત કરશે.
