ગ્રીન ટેક્નોલોજીથી ગુજરાતના માર્ગોની કાયાપલટ – વિવિધ જિલ્લાના ૨૦ હાઈવે પર ₹૧૧૪૭ કરોડના ખર્ચે પર્યાવરણ ફ્રેન્ડલી કામગીરી શરૂ
ગુજરાત સરકાર હવે માર્ગોના આધુનિકીકરણની સાથે ટકાઉ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ (Sustainable & Green) વિકાસની દિશામાં એક મોટું કદમ ઉઠાવી ચૂકી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘સ્પીડ અને સ્કેલ’ ના વૈશ્વિક વિઝનને આગળ ધપાવતા મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં રાજ્યના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર નેટવર્કને ક્લાયમેટ રેઝિલ્યન્ટ (વાતાવરણના ફેરફારો સામે ટકી શકે તેવું) બનાવવાની મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે. ચાલુ વર્ષના બજેટની જોગવાઈ અનુસાર, રાજ્યના અલગ-અલગ જિલ્લાઓમાં આવેલા ૨૦ મહત્વના માર્ગોના નવીનીકરણ માટે ₹૧૧૪૭ કરોડનું ભારેભરખમ ભંડોળ ફાળવવામાં આવ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં પરંપરાગત પદ્ધતિના બદલે ‘ગ્રીન ટેક્નોલોજી’ નો ઉપયોગ કરવામાં આવશે, જેનાથી પ્રકૃતિના ભોગે નહીં પરંતુ પ્રકૃતિના રક્ષણ સાથે રસ્તાઓનું આયુષ્ય લંબાવી શકાશે.
શું છે ગ્રીન ટેક્નોલોજી અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
સામાન્ય રીતે જૂનો રોડ જ્યારે બગડી જાય ત્યારે તેને સંપૂર્ણ ઉખાડીને નવો મટેરિયલ નાખવામાં આવે છે, જેમાં કુદરતી સંસાધનોનો બગાડ થાય છે. પરંતુ ગ્રીન ટેક્નોલોજીમાં હયાત રોડના જૂના મટેરિયલને જ રિસાયકલ (પુનઃ ઉપયોગ) કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા અંતર્ગત:
-
સ્ટેપ ૧: હયાત રોડની જૂની સપાટીને મશીન વડે ઉખાડીને ત્યાં ચૂનો પાથરવામાં આવે છે અને તે સામગ્રીનો બારીક ભૂકો (પલ્વરાઈઝ) કરીને રોલિંગ દ્વારા સ્થિર કરાય છે.
-
સ્ટેપ ૨: આ મજબૂત સપાટી પર સિમેન્ટ સ્પ્રેડર મશીનથી ખાસ કેમિકલયુક્ત સિમેન્ટ પાથરીને ‘સિમેન્ટ સ્ટેબિલાઇઝેશન’ કરવામાં આવે છે અને ન્યૂમેટિક ટાયર રૉલરથી લેવલિંગ થાય છે.
-
સ્ટેપ ૩: આ કામગીરીના ૭ દિવસ બાદ તેના પર SAMI (Stress Absorbing Membrane Interlayer) નામની હાઇટેક નોન-વુવન ફાઇબર શીટ પાથરવામાં આવે છે અને તેના પર ડામરનું આખરી આવરણ ચડાવવામાં આવે છે. આ શીટ વાહનોના ભારે દબાણને શોષી લે છે અને રસ્તા પર તિરાડો પડવા દેતી નથી.
ગ્રીન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: નવી ટેક્નોલોજી અને તેના પ્રાદેશિક ફાયદા
| ટેક્નોલોજી / પ્રોજેક્ટ | કઈ રીતે બને છે અને તેની વિશેષતા | મુખ્ય ફાયદા અને અસરો |
| SAMI ફાઇબર શીટ | ડામરના સ્તરની નીચે લગાવવામાં આવતી હાઇટેક શીટ. | રસ્તાની તિરાડો ઉપર આવતી અટકાવે છે, રોડનું આયુષ્ય વધારે છે. |
| વેસ્ટ પ્લાસ્ટિક અને ફ્લાય એશ | પ્લાસ્ટિકના કચરાને ડામર સાથે અને કોલસાની રાખને બેઝમાં વાપરવી. | કચરાનો યોગ્ય નિકાલ થાય છે અને રોડની મજબૂતી બમણી થાય છે. |
| વ્હાઇટ ટોપિંગ અને જિયોગ્રીડ | જૂના ડામર પર કોંક્રિટનું લેયર અને પોચી માટીમાં પોલીમરની જાળી. | રોડનું વજન સમાન રીતે વહેંચાય છે, ચોમાસામાં રોડ તૂટતો નથી. |
| બલ્ક ડ્રગ પાર્ક કનેક્ટિવિટી (ભરૂચ) | જંબુસર-ટંકાલી-દેવલા રોડ માટે ₹૫૦ કરોડનું વિશેષ બજેટ. | ફાર્મા પાર્ક, ONGC અને મીઠા ઉદ્યોગને એક્સપ્રેસ-વે અને એરપોર્ટ સાથે સીધું જોડાણ. |
રાજ્યના કયા ૨૦ માર્ગોની બદલાશે સૂરત?
આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ પાટણના લણવા-મણુંદ અને રાધનપુર-મશાલી રોડ, ગીર સોમનાથનો ભીડીયા સોમનાથ રોડ, મહીસાગરનો સંતરામપુર-ઝાલોદ રોડ, ભરૂચના દયાદરા-નબીપુર અને ઈલાવ-કોસંબા રોડ, મોરબી-નાની વાવડી રોડ, સુરેન્દ્રનગર બાયપાસ, સુરતનો ડીંડોલી-કરડવા રોડ, વડોદરાના માંગલેજ-નારેશ્વર અને કરજણ-આમોદ રોડ, છોટાઉદેપુરનો કોસીન્દ્રા-ભાખા રોડ, આણંદના ઇસરવાડા-ઉંદેલ અને વડતાલ-જોળ રોડ, મહેસાણાના વાલમ-કડી અને પેપળુ-કાપરા રોડ, કચ્છનો લુણી-ગુંદાલા હાઈવે, ભાવનગરનો તળાજા-ગોપનાથ રોડ, જામનગરનો કાલાવડ-ફલ્લા રોડ અને નર્મદાના કોઠારા એપ્રોચ રોડનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારોમાં જરૂરિયાત મુજબ ફોર-લેન, વ્હાઇટ ટોપિંગ, આરસીસી ગટરલાઈન અને રોડ ફર્નિચરનું કામ કરાશે.
ભરૂચના ઔદ્યોગિક હબને મોટો આર્થિક બૂસ્ટર ડોઝ
ગ્રીન ટેક્નોલોજીના આ મેગા પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ભરૂચના જંબુસર-ટંકાલી-દેવલા રોડના પુનઃનિર્માણ માટે ₹૫૦ કરોડની વિશેષ મંજૂરી અપાઈ છે. આ માર્ગ જંબુસર પાસે આકાર લઈ રહેલા ફાર્માસ્યુટિકલ બલ્ક ડ્રગ પાર્ક, ONGC પ્લાન્ટ અને કેમિકલ ઉદ્યોગોને વડોદરા એરપોર્ટ, રેલવે તેમજ દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસ-વે સાથે સીધો જોડશે. આ ઉપરાંત દરિયાકાંઠાના ઝીંગા ઉછેર કેન્દ્રો અને મીઠાના ઉદ્યોગોને પણ આનાથી ઝડપી કનેક્ટિવિટી મળતા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થશે.
ગ્રીન ટેક્નોલોજી અને વેસ્ટ પ્લાસ્ટિક રોડ જેવા આધુનિક પ્રયોગો અપનાવીને ગુજરાત સરકારે સાબિત કર્યું છે કે વિકાસની ઝડપ વધારવા માટે પર્યાવરણનું નુકસાન કરવું અનિવાર્ય નથી. ઓછો જાળવણી ખર્ચ, લાંબુ આયુષ્ય અને શૂન્ય કાર્બન ઉત્સર્જન તરફ દોરી જતું આ રોડ મોડેલ આગામી દિવસોમાં દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ રોલ મોડેલ સાબિત થશે.
