એલપીજીના સંકટ વચ્ચે ભારત માટે સારા સમાચાર, ઈરાને આપી જહાજોને ગ્રીન સિગ્નલ
જ્યારે દેશમાં એલપીજી (LPG) સિલિન્ડર માટે લાંબી લાઈનો લાગેલી હોય અને ગૃહિણીઓ રસોઈના બળતણ માટે પરેશાન થતી હોય, ત્યારે એક સકારાત્મક સમાચાર રાહતનો શ્વાસ લઈને આવે છે. તાજેતરમાં ઈરાને ભારત તરફ આવતા એલપીજીથી ભરેલા બે જહાજોને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પગલું માત્ર બે દેશો વચ્ચેના વેપાર માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા માટે પણ ખૂબ જ મહત્વનું સાબિત થયું છે.
મિત્રતાનું પ્રતીક: ઈરાનના રાજદૂતનું નિવેદન
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પાછળની મુત્સદ્દીગીરી સમજવા જેવી છે. ભારતમાં ઈરાનના રાજદૂત મોહમ્મદ ફથલીએ આ અંગે પહેલેથી જ સંકેત આપી દીધા હતા. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ભારતીય જહાજો હોર્મુઝમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ શકશે, ત્યારે તેમણે ખૂબ જ આત્મવિશ્વાસ સાથે જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે ભારતને માત્ર એક વ્યાપારી ભાગીદાર જ નહીં, પરંતુ એક ‘મિત્ર’ ગણાવ્યો હતો. રાજદૂતના શબ્દોમાં કહીએ તો, ભારત અને ઈરાનના હિતો સમાન છે અને બંને દેશો વચ્ચેની મિત્રતા પરસ્પર સહયોગના પાયા પર ટકેલી છે. મુશ્કેલ સમયમાં ભારતે ઈરાનને આપેલો ટેકો આજે આ નિર્ણય દ્વારા પણ પડઘાતો જોવા મળે છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: વૈશ્વિક ઊર્જાનો મુખ્ય ધોરીમાર્ગ
આપણને પ્રશ્ન થાય કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એટલો મહત્વનો કેમ છે? આ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત અને મહત્વના ઉર્જા કોરિડોર પૈકીનો એક છે. વિશ્વના મોટાભાગના તેલ અને ગેસનું શિપમેન્ટ આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગમાંથી પસાર થાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં જ્યારે પણ તણાવની સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે આ વિસ્તારમાં શિપિંગ કંપનીઓ અને સરકારોની ચિંતા વધી જાય છે. ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો પશ્ચિમ એશિયામાંથી આયાત કરે છે. તેથી, હોર્મુઝમાં કોઈપણ પ્રકારનો અવરોધ સીધો જ ભારતના સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર અસર કરે છે. ઈરાનનો આ નિર્ણય ભારતને લાખો ટન એલપીજીની સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદરૂપ થશે, જેનાથી દેશમાં મચેલી અછતને પહોંચી વળવામાં મોટી રાહત મળશે.
ભારતીય પરિસ્થિતિ: એલપીજીની અછત અને પડકારો
દેશના વિવિધ ખૂણેથી જ્યારે આપણે સિલિન્ડર માટે એજન્સીઓ બહાર લોકોની ભીડ જોઈએ છીએ, ત્યારે સમજાય છે કે એક ઘરના રસોડા સુધી ગેસ પહોંચાડવો એ કેટલી મોટી ચેઈન છે. જ્યારે કોઈ એક કડી તૂટે – જેમ કે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર તણાવ – ત્યારે તેની અસર સીધી સપ્લાય ચેઈન પર પડે છે. સરકાર અને ભારતની ઓઈલ કંપનીઓ સતત એ પ્રયાસમાં હોય છે કે આવી વૈશ્વિક કટોકટીમાં પણ ઘરે-ઘરે ગેસ પહોંચતો રહે. ઈરાન તરફથી મળેલી આ મંજૂરીએ અસ્થાયી રીતે ઊભી થયેલી એલપીજીની તંગીને દૂર કરવામાં મોટું યોગદાન આપ્યું છે.
ભારત અને ઈરાન: દાયકાઓ જૂના સંબંધો
ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો માત્ર તેલ અને ગેસના સોદા પૂરતા મર્યાદિત નથી. બંને દેશો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક જોડાણ છે. ઇતિહાસ ગવાહ છે કે જ્યારે પણ ઈરાન કપરા સમયમાંથી પસાર થયું છે, ત્યારે ભારતે એક સાચા મિત્રની જેમ તેને ટેકો આપ્યો છે. ઈરાનના રાજદૂતના નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બંને દેશો માત્ર આર્થિક જ નહીં, પરંતુ આસ્થા અને વિશ્વાસના સ્તરે પણ જોડાયેલા છે. આ પ્રકારના રાજદ્વારી સંબંધો જ્યારે કામ આવે ત્યારે જ દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને સામાન્ય લોકોનું જીવન સામાન્ય બની રહે છે.
