મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણકારો માટે સારા સમાચાર: સેબીએ બનાવ્યા નવા કડક નિયમો
જો તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરો છો, તો સેબી (SEBI) નો એક તાજેતરનો નિર્ણય તમારા માટે ખૂબ મહત્વનો છે. મૂડી બજારના નિયમનકાર સેબીએ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હાઉસિસ દ્વારા લેવામાં આવતી ‘ઇન્ટ્રાડે ઉધાર’ (Intraday Borrowing) બાબતે નવી માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે, જે ૧ એપ્રિલથી અમલમાં આવશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં લિક્વિડિટીની સમસ્યાને દૂર કરી રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે.
શા માટે આ ફેરફારની જરૂર પડી?
ઘણીવાર મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં એક એવી સ્થિતિ ઉભી થાય છે જ્યાં રોકાણકારો જ્યારે તેમના પૈસા પાછા માંગે (Redemption), ત્યારે તે ચૂકવવા માટે ફંડ પાસે તરત જ રોકડ હોતી નથી, કારણ કે રોકાણમાંથી મળવાપાત્ર રકમ (Inflow) સાંજે કે મોડી મળે છે. સામાન્ય રીતે, પેમેન્ટ સવારે પ્રોસેસ કરવાના હોય છે, જ્યારે રકમ મળવામાં મોડું થાય છે. આ સમયના તફાવતને કારણે ફંડ હાઉસિસને કામચલાઉ ધોરણે બેંકો કે અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી ટૂંકા ગાળા માટે ઉધાર લેવું પડે છે. હવે સેબીએ આ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને જવાબદાર બનાવી છે.
નવા નિયમોની મુખ્ય વાતો
સેબીએ આ ઉધાર લેવાની પ્રક્રિયા માટે સ્પષ્ટ સીમાઓ નક્કી કરી છે:
-
ઉધાર લેવાની મર્યાદા: સામાન્ય રીતે એક સ્કીમ તેની કુલ સંપત્તિ (Net Assets) ના ૨૦% સુધી જ ઉધાર લઈ શકે છે, તે પણ વધુમાં વધુ ૬ મહિના માટે. જોકે, ઇન્ટ્રાડે ઉધાર માટે અલગ નિયમો છે, જેમાં આ ૨૦% ની મર્યાદા અમુક ખાસ શરતો સાથે લાગુ પડતી નથી.
-
ઉધાર ક્યાં વાપરી શકાય?: સેબીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ઉધાર લીધેલી રકમનો ઉપયોગ માત્ર રોકાણકારોના રિડેમ્પશન (પૈસા પરત કરવા), ડિવિડન્ડ ચૂકવવા અથવા ટ્રેડ સેટલમેન્ટ જેવા અત્યંત જરૂરી કામો માટે જ કરી શકાશે.
-
મર્યાદા નક્કી કરી: ઇન્ટ્રાડે ઉધારની રકમ તે દિવસે મળવાપાત્ર ગેરંટીડ રકમ (જેમ કે સરકારી સિક્યોરિટીઝ કે આરબીઆઈ પાસેથી મળતી રકમ) કરતા વધારે ન હોવી જોઈએ.
રોકાણકારોને શું ફાયદો થશે? (સૌથી મહત્વનો મુદ્દો)
આ સમાચારમાં રોકાણકારો માટે સૌથી રાહતની વાત એ છે કે, હવે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ આ ઉધાર લેવા પાછળ થતો કોઈ પણ ખર્ચ રોકાણકારો પાસેથી વસૂલશે નહીં.
સેબીએ સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો છે કે: ૧. ઇન્ટ્રાડે ઉધાર લેવા માટે જે કંઈ પણ વ્યાજ કે ખર્ચ થશે, તે એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપની (AMC) એટલે કે ફંડ હાઉસ પોતે પોતાની જેબમાંથી ચૂકવશે. ૨. જો ફંડ મળવામાં કોઈ વિલંબ થાય અથવા કોઈ ટેકનિકલ ભૂલને કારણે નુકસાન થાય, તો તેની જવાબદારી પણ AMC ની રહેશે. તે બોજ રોકાણકારો પર પડશે નહીં.
પારદર્શિતા માટે કડક દેખરેખ
સેબીએ દરેક એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીના બોર્ડ અને ટ્રસ્ટીઓને સૂચના આપી છે કે તેઓ આ ઉધાર લેવાની પ્રક્રિયા માટે એક લેખિત નીતિ બનાવે અને તેને પોતાની વેબસાઇટ પર જાહેર કરે. આનાથી સિસ્ટમમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે અને રોકાણકારો જાણી શકશે કે ફંડ હાઉસ કેવી રીતે નાણાકીય વ્યવસ્થાપન કરી રહ્યું છે.
