ખાડી દેશોમાં યુદ્ધનો ભયાનક દાવલેહ: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે આમને-સામને આક્રમણ, જોર્ડનથી કુવૈત સુધી મિસાઈલ-ડ્રોનનો વરસાદ
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) અને પર્સિયન ખાડી (Persian Gulf) ક્ષેત્ર કાળજું કંપાવી દે તેવા ભયાનક યુદ્ધના જ્વાળામુખી પર આવીને ઊભું રહી ગયું છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રમાઈ રહેલું આ લોહિયાળ ખેલ હવે માત્ર બે દેશો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ સમગ્ર ખાડી ક્ષેત્ર—જેમાં જોર્ડન, કુવૈત, બહરીન અને ઇરાક જેવા દેશો સામેલ છે—તેને પોતાની ચપેટમાં લઈ ચૂક્યું છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) પાસે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ના લશ્કરી ઠિકાણાઓ પર અમેરિકી સેના દ્વારા કરવામાં આવેલા તોતિંગ મિસાઈલ અને હવાઈ હુમલા બાદ ઈરાને વળતો પ્રહાર કરતા બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અને આત્મઘાતી ડ્રોનથી ખાડી દેશોમાં સ્થિત અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર વિધ્વંસક હુમલા શરૂ કરી દીધા છે.
અમેરિકાનો તાબડતોબ પ્રહાર: હોર્મુઝ ક્ષેત્રમાં ઈરાનના ૧૦ ઠેકાણા ધ્વસ્ત
ખાડી ક્ષેત્રમાં યુદ્ધની આ તાજી જ્વાળા ત્યારે ભડકી જ્યારે યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ની સૂચના પર અમેરિકી વાયુસેના અને નૌકાદળે ઈરાની સીમા અંદર અને સમુદ્રી સરહદો પર હુમલા સઘન બનાવ્યા.
અમેરિકી દાવો: અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી કે વૉશિંગ્ટન હોર્મુઝ સામુદ્રધુની નજીક આવેલા ઈરાની લશ્કરી મથકો પર “અત્યંત ભારે અને શક્તિશાળી” હુમલા કરી રહ્યું છે. અમેરિકા અનુસાર, ઈરાને આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગમાં કોમર્શિયલ જહાજોને નુકસાન પહોંચાડવા માટે દરિયાઈ માઈન્સ (Mine Trap) બિછાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેનો જવાબ આપવો જરૂરી હતો.
ટાર્ગેટ કરાયેલા વિસ્તારો: ઈરાની મીડિયા અને વૈશ્વિક એજન્સીઓના અહેવાલો મુજબ, દક્ષિણ ઈરાનના ચાબહાર બંદર, બંદર અબ્બાસ, કેશમ આઈલેન્ડ, જાસ્ક, સિરિક તેમજ જિરોફ્ટના સિવિલ એરપોર્ટ નજીક મોટા ધડાકાઓ સંભળાયા હતા.
અમેરિકાના આ આક્રમક વલણે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે ખાડી દેશોમાં પોતાના સૈન્ય મથકો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારી જળમાર્ગોની સુરક્ષા માટે ઈરાન સાથે સીધા યુદ્ધમાં ઉતરવાથી પણ પાછળ હટશે નહીં.
ઈરાનનો ભયાનક પલટવાર: જોર્ડન, કુવૈત અને બહરીન પર મિસાઈલ-ડ્રોનનો વરસાદ
અમેરિકી હુમલાના કલાકોની અંદર જ ઈરાનના સ્ટીલ કેડર ગણાતા ‘ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ’ (IRGC) એ પોતાના તમામ સૈન્ય કમાન્ડોને એલર્ટ કરી દેતાં વળતા પ્રહાર શરુ કર્યા.
૧. જોર્ડન પર બેલિસ્ટિક મિસાઈલ હુમલો: ઈરાને જોર્ડનમાં આવેલા યુએસ સૈન્ય અડ્ડાઓને લક્ષ્ય બનાવીને ૧૩ અદ્યતન બેલિસ્ટિક મિસાઈલો દાગી. જોર્ડનિયન એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે હવામાં જ ૧૦ મિસાઈલોને તોડી પાડી હતી, જ્યારે ૩ મિસાઈલો જોર્ડનના નિર્જન વિસ્તારોમાં ખાબકી હતી. આ દરમિયાન જોર્ડનના મફરાક શહેર સહિત અનેક વિસ્તારોમાં સાયરેનનો અવાજ ગુંજી ઊઠ્યો હતો.
૨. કુવૈત અને બહરીનમાં ડ્રોન આક્રમણ: ઈરાની ડ્રોન વિમાનોની ટુકડીઓએ બહરીન અને કુવૈતમાં સ્થિત અમેરિકી સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવ્યા. કુવૈતની સેનાએ સત્તાવાર નિવેદન આપતા જણાવ્યું કે તેમની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ દુશ્મનના આત્મઘાતી ડ્રોન્સને હવામાં જ નાશ કરવા માટે સતત કાર્યરત છે.
૩. IRGC નો દાવો: ઈરાની સેનાના ફાર્સ ન્યુઝ એજન્સી દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નિવેદનમાં જણાવાયું કે, “અમે હુમલાખોરોને તેમની ભૂલનો પસ્તાવો થાય તેવો સખત જવાબ આપ્યો છે અને હુમલામાં મોટી સંખ્યામાં અમેરિકી સૈનિકો માર્યા ગયા છે.” જોકે, અમેરિકાએ આ દાવા અંગે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી નથી.
સિરિકમાં લગ્નવાળા ઘર પર મિસાઈલ ત્રાટકી: ૧ બાળક સહિત ૫ ના મોત, પચાસથી વધુ ઘાયલ
આ સમગ્ર યુદ્ધ અને રાજકીય તણાવ વચ્ચે સૌથી કરુણ ઘટના ઈરાનના હોર્મોઝગાન પ્રાંતના સિરિક કાઉન્ટી સ્થિત કુહેસ્તાક ગામમાં બની હતી.
લગ્નની ખુશીઓ માતમમાં ફેરવાઈ: સ્થાનિક ઈરાની અધિકારીઓ અને ‘રેડ ક્રિસેન્ટ’ (Red Crescent) ના જણાવ્યા મુજબ, સોમવારે મોડી રાત્રે એક ઘર પર જ્યાં લગ્ન સમારોહ ચાલી રહ્યો હતો, ત્યાં અમેરિકી મિસાઈલનો કાટમાળ અથવા સીધો ધડાકો થયો હતો.
જાનહાનિ: આ દર્દનાક દુર્ઘટનામાં ૧ નિર્દોષ બાળક સહિત ઓછામાં ઓછા ૫ લોકોના ઘટનાસ્થળે જ અકાળે મોત થયા હતા અને ૫૦ થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે દાઝી ગયા અથવા ઘાયલ થયા હતા.
ઈમરજન્સી સારવાર: ઘાયલોમાંથી કેટલાકને સ્થાનિક કક્ષાએ પ્રાથમિક સારવાર આપી રજા અપાઈ હતી, પરંતુ અત્યંત ગંભીર દર્દીઓને વધુ સારવાર માટે મીનાબ હોસ્પિટલ (Minab Hospital) ખાતે શિફ્ટ કરવામાં આવ્યા છે.
આ ઘટનાએ યુદ્ધમાં સામાન્ય નાગરિકોના ભોગ લેવાઈ રહ્યા હોવાની માનવીય તારાજીની ગંભીર વાસ્તવિકતા છતી કરી છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) કેમ બની છે સંગ્રામનું કેન્દ્ર?
વિશ્વના નકશા પર પર્સિયન ખાડી અને ઓમાનની ખાડીને જોડતો Strait of Hormuz એવો સાંકડો સમુદ્રી માર્ગ છે જે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે:
વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો: વિશ્વના કુલ ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ના વેપારનો લગભગ ૨૦% થી ૨૫% હિસ્સો આ એક જ દરિયાઈ માર્ગ પરથી પસાર થાય છે.
ઈરાનની વ્યૂહાત્મક પકડ: ઈરાન ભૌગોલિક રીતે આ સમુદ્રી પટ્ટી પર મજબૂત પકડ ધરાવે છે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા હુમલા બંધ નહીં કરે, તો તે હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા તમામ તેલ ટેન્કરોનો માર્ગ સંપૂર્ણપણે બ્લોક કરી દેશે.
વૈશ્વિક આર્થિક સંકટ: જો હોર્મુઝ સ્ટેટ લાંબા સમય સુધી બંધ રહે કે યુદ્ધગ્રસ્ત બને, તો સમગ્ર દુનિયામાં પેટ્રોલીયમ પેદાશોના ભાવ આસમાને પહોંચશે અને વૈશ્વિક ફુગાવો (Inflation) ચરમસીમાએ પહોંચશે.
વૈશ્વિક સમુદાયની ચિંતા અને અસ્થિર ભવિષ્ય
આજની તારીખે મધ્ય પૂર્વમાં પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે નિયંત્રણ બહાર જઈ રહી હોય તેમ લાગે છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) અને અન્ય વૈશ્વિક શક્તિઓએ બંને પક્ષોને સંયમ જાળવવાની અપીલ કરી છે, પરંતુ અમેરિકા અને ઈરાન બંનેમાંથી કોઈ પણ પાછળ હટવાના મૂડમાં નથી.
ઈરાનનો દાવો છે કે તેઓ માત્ર પોતાની સાર્વભૌમત્વ અને સરહદોનું રક્ષણ કરી રહ્યા છે અને અમેરિકા નાગરિક વિસ્તારો પર “અંધાધુંધ અને અવિચારી હુમલા” કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ, અમેરિકી પ્રમુખે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે ઈરાનની કોઈપણ હિમાકતનો જવાબ “વધુ ભયાનક લશ્કરી કાર્યવાહી” થી આપવામાં આવશે.
જો આ વિવાદ આગામી દિવસોમાં શાંત નહીં થાય, તો તેની સીધી અસર વૈશ્વિક વિમાન સેવાઓ, કૂડ ઓઈલના ભાવ અને ભારત સહિતના એશિયાઈ દેશોની ઊર્જા સુરક્ષા પર પડશે. ખાડી દેશોમાં વસતા લાખો પ્રવાસીઓ માટે પણ આ પરિસ્થિતિ ભારે ભય અને અનિશ્ચિતતા લઈને આવી છે.
