સમજૂતી કે ફરી સૈન્ય હુમલો? ટ્રમ્પના અલ્ટીમેટમ વચ્ચે ઈરાનનો મોટો હુંકાર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. જોકે વાતચીત માટેના રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલુ છે, પરંતુ જમીની સ્તરે પરિસ્થિતિ વધુને વધુ બગડી રહી છે. ઈરાને અમેરિકાને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવી દીધું છે કે જ્યાં સુધી તેની સાત શરતો પૂરી કરવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી વોશિંગ્ટન સાથે કોઈપણ પ્રકારની વાટાઘાટો કરવાનો કોઈ અર્થ નથી. ઈરાની સંસદના આ કડક નિવેદન પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બંને દેશો વચ્ચેની ખાઈ ઘટવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી.
‘ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ધમકીઓ માત્ર નિવેદનબાજી છે’
ઈરાનની સંસદના સ્પીકરના પ્રવક્તા અબ્બાસ ગૌઝર્દીએ સરકારી સમાચાર એજન્સી સાથે વાતચીત કરતા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદનો પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે ટ્રમ્પ તરફથી સતત મળી રહેલી સૈન્ય હુમલાઓની ચેતવણીઓને માત્ર ‘ડરાવવા-ધમકાવવાની નિવેદનબાજી’ ગણાવી છે.
અબ્બાસ ગૌઝર્દીએ સ્પષ્ટ અંદાજમાં કહ્યું, “ઈરાને પોતાની સાત સ્પષ્ટ શરતો દુનિયા સમક્ષ મૂકી દીધી છે. જ્યાં સુધી અમેરિકા અને તેના સહયોગીઓ તે શરતોને સંપૂર્ણપણે સ્વીકાર નહીં કરે, ત્યાં સુધી કોઈપણ મંચ પર વાતચીત કરવી સંપૂર્ણપણે નિરર્થક અને બેકાર છે.”
ઈરાનનો આક્ષેપ છે કે અમેરિકા આ વાટાઘાટોની આડમાં અસલમાં તેની પરમાણુ ક્ષમતાને નબળી પાડવા માંગે છે અને વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ‘હોર્મુઝ જલડમરૂમધ્ય’ (Strait of Hormuz) પર પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવા માંગે છે. તેહરાનનું માનવું છે કે અમેરિકા પોતાના પર પડી રહેલા રાજકીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણને ઓછું કરવા માટે આ પ્રકારના હથકંડા અપનાવી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પ સામે બે જ રસ્તા: સમજૂતી કે સૈન્ય હુમલો?
જી બીજી બાજુ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ આ સમગ્ર મામલે અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે હવે ઈરાનના મુદ્દે નિર્ણય લેવાનો અંતિમ સમય આવી ગયો છે. તેમના મતે, અમેરિકા પાસે આ સમયે માત્ર બે જ વિકલ્પ બચ્યા છે—યા તો તેહરાન સાથે કોઈ કડક સમજૂતી કરવામાં આવે, અથવા તો ઈરાન પર ફરી એકવાર મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી દેવામાં આવે.
એક કાર્યક્રમમાં ઇન્ટરવ્યુ આપતી વખતે ટ્રમ્પે કોઈ લાફ-લપેટ વગર કહ્યું, “મારે ખૂબ જ જલ્દી એ નિર્ણય કરવાનો છે કે શું હું આ સમગ્ર મામલાને હંમેશા માટે ખતમ કરી દઉં, જે કરવું મારા માટે ખૂબ જ આસાન હશે, અથવા તો કોઈ સમજૂતી કરું? આપણી સામે બસ આ જ બે રસ્તા છે અને આપણે કોઈ બાળકોની રમત નથી રમતા.”
ફારસની ખાડીમાં મંડરાઈ રહ્યા છે યુદ્ધના વાદળો
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિના આ નિવેદનો પછીથી મધ્ય પૂર્વ (Middle East)માં તણાવ ખૂબ જ વધી ગયો છે. ટ્રમ્પ અગાઉ જ આ સંકેત આપી ચૂક્યા છે કે અમેરિકા તરફથી ઈરાન પર સૈન્ય હુમલાઓ ફરીથી શરૂ થઈ શકે છે. આ વાતને ત્યારે બળ મળ્યું જ્યારે અમેરિકાએ ફારસની ખાડી તરફ પોતાની સૈન્ય તાકાત વધારતા વધારાના યુદ્ધ જહાજો અને એક ત્રીજું એરક્રાફ્ટ કેરિયર સ્ટ્રાઇક ગ્રુપ તૈનાત કરી દીધું.
એક તરફ જ્યાં કતાર જેવા દેશો મધ્યસ્થતાની ભૂમિકા ભજવતા રાજદ્વારી સ્તરે તણાવ ઓછો કરવાના પ્રયાસોમાં લાગેલા છે, તો બીજી તરફ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના નિયંત્રણ અને ઈરાનની 7 શરતોને લઈને ગતિરોધ યથાવત છે. હવે આખી દુનિયાની નજર આ વાત પર ટકેલી છે કે અમેરિકા ટ્રમ્પની ધમકીઓ પર અમલ કરે છે કે પછી કूटનીતિના માધ્યમથી આ મહાસંકટનો કોઈ ઉકેલ આવે છે.
