આરોગ્ય ક્ષેત્રે AIની એન્ટ્રી: દર 4 માંથી 1 વ્યક્તિ હેલ્થ ટિપ્સ માટે AI પર નિર્ભર, અભ્યાસમાં થયો મોટો ખુલાસો
આજના ડિજિટલ યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) આપણા જીવનના દરેક પાસામાં વણાઈ ગયું છે. પછી તે ઓફિસનું કામ હોય કે મનોરંજન, AI દરેક જગ્યાએ હાજર છે. પરંતુ તાજેતરમાં સામે આવેલા એક ચોંકાવનારા રિપોર્ટ મુજબ, હવે લોકો પોતાની તબિયત અને બીમારીઓ વિશે જાણકારી મેળવવા માટે પણ ડોક્ટરને બદલે AI ટૂલ્સનો સહારો લઈ રહ્યા છે. આ અભ્યાસ મુજબ, દર 4 માંથી 1 વ્યક્તિ સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત મૂંઝવણો ઉકેલવા માટે AI પર ભરોસો કરી રહી છે.
શું કહે છે આ નવો રિપોર્ટ?
‘હિમેટોલોજી એડવાઈઝર’ (Hematology Advisor) માં પ્રકાશિત થયેલા એક તાજેતરના અભ્યાસ મુજબ, લોકો હવે ગૂગલ સર્ચથી પણ એક ડગલું આગળ વધીને ચેટબોટ્સ અને AI ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે લોકો સામાન્ય શરદી-ઉધરસથી લઈને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોના લક્ષણો, ડાયેટ પ્લાન, દવાઓની આડઅસર અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય (Mental Health) વિશે માહિતી મેળવવા માટે AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરે છે.
ખાસ કરીને યુવા પેઢી અને ઇન્ટરનેટનો વધુ ઉપયોગ કરતા લોકોમાં આ ટ્રેન્ડ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે AI અત્યંત જટિલ મેડિકલ ટર્મ્સને પણ ખૂબ જ સરળ અને સામાન્ય ભાષામાં સમજાવી શકે છે.
લોકો કેમ ડોક્ટરને બદલે AI પસંદ કરી રહ્યા છે?
લોકોમાં AI પ્રત્યે વધતા આકર્ષણ પાછળ કેટલાક મુખ્ય કારણો જવાબદાર છે:
૧. ત્વરિત પ્રતિસાદ: ડોક્ટરની એપોઈન્ટમેન્ટ લેવી અને હોસ્પિટલ સુધી જવામાં સમય લાગે છે, જ્યારે AI તમારી હથેળીમાં રહેલા મોબાઈલ પર સેકન્ડોમાં જવાબ આપે છે.
૨. સરળ ભાષા: ઘણીવાર ડોક્ટરો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી મેડિકલ ભાષા સામાન્ય માણસને સમજાતી નથી, AI તે જ માહિતીને ખૂબ જ સરળતાથી પીરસે છે.
૩. ગોપનીયતા (Privacy): ઘણા લોકો પોતાની ગુપ્ત બીમારીઓ અથવા માનસિક સમસ્યાઓ વિશે કોઈ વ્યક્તિ સાથે વાત કરતા શરમાતા હોય છે, તેમને AI સાથે વાત કરવી વધુ સુરક્ષિત અને ખાનગી લાગે છે.
૪. ખર્ચમાં બચત: પ્રાથમિક માહિતી મેળવવા માટે કોઈ ફી ચૂકવવી પડતી નથી, જે સામાન્ય લોકો માટે ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.
શું હેલ્થ માટે માત્ર AI પર ભરોસો કરવો જોખમી છે?
નિષ્ણાતો અને ડોક્ટરો આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. ભલે AI માહિતીપ્રદ લાગે, પણ તેના કેટલાક ગંભીર જોખમો છે:
ચોકસાઈનો અભાવ: AI ડેટા પર કામ કરે છે, તે કોઈ લાયકાત ધરાવતો ડોક્ટર નથી. ઘણીવાર તે જૂની અથવા ખોટી માહિતી આપી શકે છે (જેને ટેકનિકલ ભાષામાં ‘Hallucinations’ કહેવામાં આવે છે).
વ્યક્તિગત સ્થિતિની અવગણના: દરેક વ્યક્તિનું શરીર અને મેડિકલ હિસ્ટ્રી અલગ હોય છે. AI એક જ પ્રકારની સલાહ દરેકને આપી શકે છે, જે કોઈના માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે.
ખોટું નિદાન (Misdiagnosis): સામાન્ય લક્ષણોને જોઈને AI કોઈ મોટી બીમારીનું સૂચન કરી શકે છે, જેનાથી દર્દી બિનજરૂરી ચિંતા કે ડિપ્રેશનમાં આવી શકે છે. અથવા તો કોઈ ગંભીર લક્ષણને સામાન્ય ગણાવી શકે છે, જે જીવલેણ બની શકે.
AIનો ઉપયોગ કરતી વખતે રાખવાની સાવચેતીઓ
જો તમે પણ સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત માહિતી માટે AIનો ઉપયોગ કરો છો, તો નીચેની બાબતો ખાસ ધ્યાનમાં રાખો:
૧. માત્ર સંદર્ભ તરીકે ઉપયોગ કરો: AI થી મળેલી માહિતીને અંતિમ સત્ય ન માનો. તેને માત્ર એક સામાન્ય જાણકારી તરીકે જ જુઓ.
૨. જાતે ઈલાજ ન કરો (Self-Medication): AI એ સૂચવેલી કોઈ પણ દવા કે સપ્લીમેન્ટ ડોક્ટરની સલાહ વગર ક્યારેય ન લો.
૩. ગંભીર લક્ષણોમાં બેદરકારી ન રાખો: જો છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ કે અચાનક વધુ તાવ જેવા લક્ષણો હોય, તો મોબાઈલ બાજુ પર મૂકી સીધા હોસ્પિટલ પહોંચો.
૪. વિશ્વસનીય સોર્સ તપાસો: હંમેશા ખાતરી કરો કે તમે જે પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો તે અધિકૃત મેડિકલ ડેટા પર આધારિત હોય.
