વરસાદી પાણીના સંચયથી જળ સુરક્ષા તરફ ગુજરાતની મિશન મોડ કામગીરી: કેન્દ્ર-રાજ્ય સંયુક્ત સમીક્ષા બેઠક
મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને કેન્દ્રીય જલશક્તિ મંત્રી શ્રી સી.આર. પાટીલની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં ‘જળસંચય જન ભાગીદારી ૨.૦’ અભિયાનની સર્વગ્રાહી સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. આ અભિયાન અંતર્ગત ગુજરાતમાં વરસાદી પાણીના સંગ્રહ અને ભૂગર્ભ જળ રિચાર્જિંગના કામોને વેગ આપીને રાજ્યને જળ આત્મનિર્ભર બનાવવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કરાયો હતો.
જળસંચય ૨.૦: લક્ષ્યાંક અને નાણાકીય સહાય
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આ અભિયાન માટે ગુજરાતને રૂ. ૫૫૩ કરોડની માતબર ગ્રાન્ટ ફાળવવામાં આવી છે. મુખ્યમંત્રીશ્રીએ આ ગ્રાન્ટનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ માર્ચ-૨૦૨૬ પહેલાં કરવાની તાકીદ કરી છે. વધુમાં, દરેક ધારાસભ્યને રૂ. ૫૦ લાખની ગ્રાન્ટ પણ જળસંચયના કામો માટે ફાળવવામાં આવી છે, જેનો ઉપયોગ તળાવ ઊંડા કરવા અને ચેકડેમ રિપેરિંગમાં કરવામાં આવશે.
બોર રિચાર્જ અને સાયન્ટિફિક એપ્રોચ
કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી સી.આર. પાટીલે જણાવ્યું હતું કે જૂના બોર રિચાર્જ કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર ૯૦ ટકા નાણાકીય સહાય પૂરી પાડે છે. આ યોજનાનો લાભ લઈને મહત્તમ રિચાર્જ સ્ટ્રક્ચર્સ બનાવવામાં આવશે. ૩૧ મે, ૨૦૨૬ સુધીમાં રાષ્ટ્રવ્યાપી ૧ કરોડથી વધુ જળસંગ્રાહક માળખા ઊભા કરવાનો લક્ષ્યાંક છે, જેમાં ગુજરાત મોડેલ સ્ટેટ તરીકે ઉભરી આવશે.
જળસંચયના વિવિધ પ્રકારના કામો
અભિયાન હેઠળ નીચે મુજબની કામગીરી પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે:
-
રેઈન વોટર હાર્વેસ્ટીંગ: વરસાદી પાણીનો સીધો સંગ્રહ.
-
રીચાર્જ ટ્યુબવેલ: ભૂગર્ભ જળસ્તર ઊંચા લાવવા માટે.
-
તળાવ ઊંડા કરવા: સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવા માટે.
-
ખેત તલાવડી: ખેડૂતોને સિંચાઈમાં મદદરૂપ થવા.
જન ભાગીદારી અને NGOનું મહત્વ
મુખ્યમંત્રીશ્રીએ જિલ્લાઓ વચ્ચે હેલ્ધી કોમ્પિટિશન થાય અને NGOs વધુ સંખ્યામાં જોડાય તેવા વાતાવરણની હિમાયત કરી હતી. ‘કેચ ધ રેઈન’ અભિયાન દ્વારા લોકોમાં જાગૃતિ લાવીને ‘જળ સુરક્ષા – જળ આત્મનિર્ભરતા’નો વડાપ્રધાનશ્રીનો સંકલ્પ પાર પાડવા તમામ કલેક્ટરોને મિશન મોડમાં કાર્ય કરવા સૂચના આપવામાં આવી છે.
