રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષ 2026: પુતિનની નવી સૈન્ય વ્યૂહરચના અને આર્થિક કટોકટી વચ્ચે શાંતિની ધૂંધળી રાહ
વર્ષ 2026ની શરૂઆતની સાથે જ રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલું યુદ્ધ એક નવા અને ખતરનાક વળાંક પર પહોંચી ગયું છે. રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને તેમના નવા વર્ષના સંબોધનમાં વિજયનો અતૂટ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે, જ્યારે પાયાના સ્તરે તણાવ અને રાજદ્વારી આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપ તેજ બન્યા છે.
પુતિનના નિવાસસ્થાન પર કથિત હુમલો અને રાજદ્વારી ઘમાસાણ
રશિયાએ આરોપ લગાવ્યો છે કે યુક્રેને રાષ્ટ્રપતિ પુતિનના વલ્દાઈ સ્થિત નિવાસસ્થાનને નિશાન બનાવીને મોટા પાયે ડ્રોન હુમલો કર્યો છે. રશિયન વિદેશ મંત્રી સેર્ગેઈ લાવરોવે તેને “રાજ્ય પ્રાયોજિત આતંકવાદ” ગણાવ્યો અને દાવો કર્યો કે વાયુ સંરક્ષણ પ્રણાલીએ 91 ડ્રોન તોડી પાડ્યા છે. જોકે, યુક્રેને આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધા છે. રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ તેને “રશિયન જૂઠ” ગણાવતા કહ્યું કે આ અમેરિકા સાથેના તેમના રાજદ્વારી સંબંધો બગાડવાનું એક કાવતરું છે.
અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સી CIA એ પણ તેના રિપોર્ટમાં પુષ્ટિ કરી છે કે યુક્રેને પુતિનના ઘરને નિશાન બનાવ્યું ન હતું. આ દરમિયાન, ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ આ અહેવાલો પર “ઊંડી ચિંતા” વ્યક્ત કરી અને શાંતિ પ્રયાસો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા આગ્રહ કર્યો.
2026ની નવી વ્યૂહરચના: ‘બફર ઝોન’નો વિસ્તાર
રશિયન સેનાના ટોચના જનરલ વેલેરી ગેરાસિમોવે ખુલાસો કર્યો છે કે પુતિને યુક્રેનના સુમી અને ખાર્કિવ વિસ્તારોમાં ‘સુરક્ષા બફર ઝોન’ વિસ્તારવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ પગલું રશિયન સરહદી વિસ્તારો જેવા કે બેલગોરોડ અને કુર્સ્કની સુરક્ષાના નામે લેવામાં આવી રહ્યું છે. રશિયાનો દાવો છે કે તેણે ડિસેમ્બરમાં 700 ચોરસ કિલોમીટરથી વધુ વિસ્તાર પર કબજો કર્યો છે. તેના જવાબમાં ઝેલેન્સ્કીએ રશિયાની આ યોજનાને “પાગલપન” ગણાવી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય સાથીદારોને સમર્થન વધારવા અપીલ કરી છે.
રશિયાની ઘેરી બનતી આર્થિક અને બજેટ કટોકટી
સૈન્ય મોરચે સરસાઈના દાવા છતાં, રશિયાની આંતરિક સ્થિતિ ચિંતાજનક બની રહી છે. સ્ત્રોતો અનુસાર, રશિયા “સંપૂર્ણ બજેટ કટોકટી” માં પ્રવેશી ચૂક્યું છે.
- બજેટ ખાધ: 2025 માં રશિયાની બજેટ ખાધ GDP ના 2.6% સુધી પહોંચી ગઈ છે.
- વ્યાજ દરો: ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે વ્યાજ દરો 21% ના બે દાયકાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
- સૈન્ય ખર્ચ: રશિયાનું લગભગ 23% કોર્પોરેટ દેવું હવે હથિયાર બનાવતી કંપનીઓ સાથે સંબંધિત છે, જેનાથી બેંકિંગ સિસ્ટમ પર ભારે દબાણ છે.
- તેલની આવકમાં ઘટાડો: પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધોને કારણે રશિયન તેલના ભાવ ઘટી ગયા છે, જેનાથી આવકમાં મોટો ઘટાડો થયો છે.
શાંતિ વાર્તા અને માનવીય સંકટ
ઝેલેન્સ્કીનો દાવો છે કે શાંતિ સમજૂતી “90% તૈયાર” છે, પરંતુ તેઓ કોઈ પણ “નબળા” કરાર પર હસ્તાક્ષર કરશે નહીં જેનાથી યુક્રેનનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મૂકાય. બીજી તરફ, યુદ્ધની માનવીય અસર વિનાશક બની રહી છે. ઓડેસામાં તાજેતરના રશિયન ડ્રોન હુમલામાં સાત મહિનાના બાળકનું મોત થયું અને અનેક નાગરિકો ઘાયલ થયા, જેનાથી વીજળી અને પાણીનો પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો.
યુક્રેને તેની સંરક્ષણ પ્રણાલીને મજબૂત કરવા માટે જર્મની પાસેથી બે નવી પેટ્રિયટ (Patriot) બેટરી મેળવી છે, જે બેલેસ્ટિક અને હાયપરસોનિક મિસાઇલોને રોકવામાં સક્ષમ છે.
યુદ્ધ ચોથા વર્ષમાં પ્રવેશી રહ્યું છે ત્યારે રાજદ્વારી વાટાઘાટો અને સૈન્ય વિસ્તરણ વચ્ચે ખેંચતાણ ચાલુ છે. એક તરફ પુતિન પોતાની જીત પ્રત્યે આત્મવિશ્વાસ ધરાવતા દેખાય છે, તો બીજી તરફ રશિયાની કથળતી અર્થવ્યવસ્થા અને યુક્રેનની સંરક્ષણાત્મક તૈયારી આ સંઘર્ષને વધુ લંબાવી શકે છે.
