જાપાન પર કુદરતનો પ્રકોપ: 7.5 નહીં પણ 7.7ની તીવ્રતાએ હચમચાવ્યું જાપાન, સમુદ્રમાં ઉઠશે મોતની લહેર?
જાપાનના ઉત્તર-પૂર્વીય કિનારા પર કુદરતનો પ્રકોપ જોવા મળી રહ્યો છે. તાજેતરમાં આવેલા શક્તિશાળી ભૂકંપે સમગ્ર દેશને હચમચાવી દીધો છે. શરૂઆતી અંદાજ કરતા આ ભૂકંપ વધુ પ્રબળ હોવાનું બહાર આવ્યું છે, જેના કારણે દરિયાઈ મોજાં ઉછળવાની અને સુનામી આવવાની દહેશત વધી ગઈ છે. જાપાનની હવામાન વિભાગની એજન્સી સતત સ્થિતિ પર નજર રાખી રહી છે અને નાગરિકોને સાવચેત રહેવા અપીલ કરવામાં આવી છે.
ભૂકંપની તીવ્રતામાં સુધારો: 7.5 થી વધીને 7.7
જાપાની સત્તાવાળાઓ દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ભૂકંપની તીવ્રતા અગાઉ જણાવ્યા કરતા વધુ હતી. પહેલા આ ભૂકંપ 7.5 ની તીવ્રતાનો હોવાનું અનુમાન હતું, પરંતુ ડેટાના ઊંડા વિશ્લેષણ બાદ તેને સુધારીને 7.7 કરવામાં આવી છે. રિક્ટર સ્કેલ પર આ વધારો સામાન્ય લાગતો હશે, પરંતુ વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ તેની વિનાશક શક્તિમાં મોટો તફાવત સર્જાય છે.
આ સાથે જ, ભૂકંપના કેન્દ્રની ઊંડાઈ (Depth) માં પણ ફેરફાર નોંધાયો છે. અગાઉ તે જમીનથી 10 કિમી નીચે હોવાનું મનાતું હતું, જે હવે સુધારીને 19 કિમી (અંદાજે 11.8 માઈલ) કરવામાં આવ્યું છે. ઊંડાણ ભલે વધ્યું હોય, પરંતુ તીવ્રતા વધુ હોવાને કારણે દરિયામાં ઉઠતા મોજાં ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
બીજી મોટી સુનામીની ચેતવણી
જાપાન સરકાર અને દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા એજન્સીઓએ એક અત્યંત ચિંતાજનક ચેતવણી જારી કરી છે. પ્રથમ ભૂકંપ બાદ દરિયામાં જે હલચલ મચી હતી, તેના કરતા પણ વધારે મોટી અને વિનાશક સુનામી આવવાની શક્યતા છે. જ્યારે ભૂકંપ સમુદ્રના પેટાળમાં આવે છે, ત્યારે તે પાણીના વિશાળ જથ્થાને વિસ્થાપિત કરે છે, જે કિનારા તરફ આવતા ભયાનક મોજાં બની જાય છે.
જાપાનના ઉત્તર-પૂર્વીય પ્રાંતોના નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને તાત્કાલિક સુરક્ષિત સ્થળોએ અથવા ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં ખસી જવા આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. સત્તાવાળાઓનું કહેવું છે કે સુનામીના મોજાં એકવાર નહીં, પણ વારંવાર ત્રાટકી શકે છે અને બીજું મોજું અગાઉના કરતા વધુ ઊંચું હોવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
સરકાર અને તંત્રની સજ્જતા
ભૂકંપના આંચકા અનુભવાતાની સાથે જ જાપાનનું ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ તંત્ર એક્શનમાં આવી ગયું છે. વડાપ્રધાન કાર્યાલયમાં કટોકટી કેન્દ્રની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. રેલવે સેવાઓ, ખાસ કરીને બુલેટ ટ્રેન (Shinkansen), સુરક્ષાના કારણોસર અટકાવી દેવામાં આવી છે. ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ્સની સુરક્ષાની પણ તપાસ કરવામાં આવી રહી છે જેથી 2011 જેવી દુર્ઘટનાનું પુનરાવર્તન ન થાય.
સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાઉડસ્પીકર અને મોબાઈલ એલર્ટ દ્વારા લોકોને સતર્ક કરવામાં આવી રહ્યા છે. જાપાન ભૂકંપ પ્રૂફ ટેકનોલોજી માટે જાણીતું છે, તેમ છતાં 7.7 ની તીવ્રતા અને સુનામીનું જોખમ કોઈ પણ આધુનિક વ્યવસ્થા માટે એક મોટો પડકાર છે.
જાપાન માટે ભૌગોલિક પડકાર
જાપાન પેસિફિક ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ પર સ્થિત હોવાથી ત્યાં ભૂકંપ આવવા સામાન્ય બાબત છે. પરંતુ જ્યારે પણ તીવ્રતા 7 થી ઉપર જાય છે, ત્યારે તે ચિંતાનો વિષય બને છે. પૃથ્વીના ટેક્ટોનિક પ્લેટ્સમાં થતી હલચલને કારણે જાપાનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો હંમેશા જોખમ હેઠળ રહે છે.
ભૂતકાળમાં જાપાને અનેક વિનાશક સુનામીનો સામનો કર્યો છે, જેના કારણે ત્યાંની જનતામાં શિસ્ત અને બચાવ કામગીરી પ્રત્યે જાગૃતિ છે. છતાં, કુદરતી હોનારત સામે લડવું હંમેશા મુશ્કેલ હોય છે. લોકો અત્યારે ભયના ઓથાર હેઠળ છે, પરંતુ તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરીને જીવ બચાવવા માટે પ્રયત્નશીલ છે.
