પ્રાકૃતિક ખેતીના વૈજ્ઞાનિક અને પ્રાયોગિક જ્ઞાનથી ખેડૂત બહેનો બનશે આર્થિક રીતે સક્ષમ
ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ (GPKVB) દ્વારા જૂનાગઢ જિલ્લાની અંદાજે ૮૬ જેટલી પ્રગતિશીલ ખેડૂત બહેનો માટે એક પ્રેરણાદાયી શૈક્ષણિક પ્રવાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ૧૮ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલા આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત મહિલા ખેડૂતોએ ગુજરાત નેચરલ ફાર્મિંગ સાયન્સ યુનિવર્સિટી (GNFSU) ની મુલાકાત લીધી હતી. આ પ્રવાસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રામીણ મહિલાઓને રાસાયણિક ખેતીના નુકસાન સમજાવી તેમને ઝેરમુક્ત પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વાળવાનો અને આર્થિક રીતે પગભર બનાવવાનો હતો.
ખેતી ખર્ચ ઘટાડી આવક વધારવાના આધુનિક મોડેલની સમજ
યુનિવર્સિટીના કુલપતિ પ્રો. (ડૉ.) સી. કે. ટીંબડીયાએ ખેડૂત બહેનો સાથે સીધો સંવાદ સાધતા જણાવ્યું હતું કે, પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર ખેતીની પદ્ધતિ નથી પરંતુ જમીન અને માનવ સ્વાસ્થ્ય બચાવવાનું એક પવિત્ર અભિયાન છે. તેમણે ખાસ કરીને ‘પંચસ્તરીય ખેતી મોડેલ’ અને ‘લક્ષાધિપતિ મોડેલ’ વિશે ઊંડાણપૂર્વક માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. આ મોડેલ અપનાવવાથી ખેડૂતો ઓછામાં ઓછા ખર્ચે ગુણવત્તાયુક્ત મબલખ પાક મેળવી શકે છે અને વર્ષ દરમિયાન સતત આવક મેળવતા રહી શકે છે.
જીવામૃત અને કીટ નિયંત્રણ માટેના કુદરતી અસ્ત્રોનું પ્રાયોગિક જ્ઞાન
આ પ્રવાસ દરમિયાન ખેડૂત બહેનોને માત્ર વાતો જ નહીં પરંતુ ખેતરમાં પ્રત્યક્ષ નિદર્શન દ્વારા પ્રાયોગિક જ્ઞાન આપવામાં આવ્યું હતું. નિષ્ણાતો દ્વારા જીવામૃત, બીજામૃત અને ઘનજીવામૃત બનાવવાની સાચી રીત શીખવવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત કુદરતી રીતે પાકનું રક્ષણ કરવા માટે નીમાસ્ત્ર, બ્રહ્માસ્ત્ર અને અગ્નિઅસ્ત્ર જેવા જૈવિક કીટનાશકોનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો તેની સમજ પણ આપવામાં આવી હતી. એક જ ખેતરમાં વિવિધ પાકો લઈને જોખમ ઘટાડવાની ટેકનિક પણ બહેનોએ ઉત્સાહપૂર્વક શીખી હતી.
આદિવાસી અને ગ્રામીણ બહેનોમાં પ્રાકૃતિક ખેતીનો વધતો ઉત્સાહ
વિસ્તરણ શિક્ષણ નિયામક ડૉ. રશ્મિકાન્ત ગુર્જર અને તેમની ટીમ દ્વારા આ કાર્યક્રમનું સફળ સંચાલન કરવામાં આવ્યું હતું. ખેતીમાં બિનજરૂરી ખર્ચ ઘટાડીને જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવી એ આજના સમયની સૌથી મોટી માંગ છે. પ્રવાસના અંતે જૂનાગઢની ખેડૂત બહેનોએ મક્કમ નિર્ધાર કર્યો હતો કે તેઓ પોતાના ગામમાં જઈને અન્ય ખેડૂતોને પણ આ મિશનમાં જોડશે. આ પ્રકારના પ્રયાસોથી આવનારા સમયમાં ગુજરાતની ખેતી વધુ સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ બનશે તેવી આશા જાગી છે.
