દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીથી ખર્ચમાં ઘટાડો અને ઉત્પાદન વધારાનો માર્ગ
વર્તમાન સમયમાં વધતા જતા રાસાયણિક પ્રદૂષણ સામે ધરતી માતાનું રક્ષણ કરવા અને માનવ આરોગ્યને જાળવી રાખવા માટે ‘પ્રાકૃતિક ખેતી’ એક શ્રેષ્ઠ માધ્યમ તરીકે ઉભરી આવી છે. આ પદ્ધતિ માત્ર ખેતી પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે શુદ્ધ વાતાવરણ અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી તરફનું એક મક્કમ ડગલું છે. પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી જમીનમાં ભેજ સંગ્રહવાની શક્તિ વધે છે અને ભૂગર્ભ જળસ્તર ઊંચા આવતા સિંચાઈ માટે પણ પૂરતું પાણી ઉપલબ્ધ થાય છે. આ અભિગમ ખેડૂતોના ખર્ચમાં ઘટાડો કરવાની સાથે પર્યાવરણ માટે પણ આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહ્યો છે.
રાજ્યપાલશ્રીના માર્ગદર્શન હેઠળ ગુજરાતમાં પ્રાકૃતિક ખેતીનું જન-આંદોલન
ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીના સતત માર્ગદર્શન અને પ્રોત્સાહન હેઠળ રાજ્યમાં પ્રાકૃતિક ખેતી હવે એક વ્યાપક જન-આંદોલન બની ચૂકી છે. આ ખેતી પદ્ધતિની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે, તેમાં માત્ર ૧ જ દેશી ગાયના ગોબર અને ગૌમૂત્રની મદદથી અંદાજે ૩૦ એકર જેટલી વિશાળ જમીનમાં સફળતાપૂર્વક ખેતી કરી શકાય છે. રાસાયણિક ખાતરો અને મોંઘી દવાઓના ત્યાગથી ખેતી ખર્ચમાં ધરખમ ઘટાડો થાય છે, જેનાથી ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ સુધરે છે અને ખેતી નફાકારક બને છે.
સૂક્ષ્મજીવોની શક્તિ અને જમીનની ફળદ્રુપતામાં કુદરતી વધારો
કૃષિ નિષ્ણાતોના મતે દેશી ગાયના માત્ર એક ગ્રામ છાણમાં ૩૦૦ કરોડ જેટલા અત્યંત ઉપયોગી સૂક્ષ્મજીવો હોય છે, જે જમીનને કુદરતી રીતે જરૂરી પોષણ પૂરું પાડે છે. રાસાયણિક ખેતીને કારણે નિર્જીવ બનેલી જમીન પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ફરી જીવંત બને છે. આ સૂક્ષ્મજીવો જમીનમાં અળસિયાની પ્રવૃત્તિ વધારે છે, જેનાથી જમીન પોચી અને ફળદ્રુપ બને છે. આ પદ્ધતિથી પકવવામાં આવેલું અનાજ અને શાકભાજી ઝેરમુક્ત અને પૌષ્ટિક હોય છે, જે ગ્રાહકોને ગંભીર બીમારીઓથી બચાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
દાહોદ જિલ્લાના અંતરિયાળ ગામોમાં ખેડૂતોને આધુનિક તાલીમ
દાહોદ જિલ્લામાં ‘આત્મા’ પ્રોજેક્ટ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા માસ્ટર ટ્રેનર્સ અત્યારે ગામે-ગામ જઈને ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતીની પ્રાયોગિક તાલીમ આપી રહ્યા છે. દેવગઢ બારિયા તાલુકાના તોયણી અને દુધિયા સહિતના અંતરિયાળ ગામોમાં યોજાયેલી તાલીમોમાં ખેડૂતોએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. આ ખેતી થકી ૯૦ ટકા જેટલા પાણીની બચત થાય છે અને ખર્ચમુક્ત ઉત્પાદન મેળવી શકાય છે. ગામડાંઓના આ સ્વાવલંબનથી ખેડૂતો આત્મનિર્ભર બની રહ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં રાષ્ટ્રની આર્થિક સમૃદ્ધિનો મજબૂત માર્ગ મોકળો કરશે.

