પતિની લાંબી આયુ માટે રખાય છે આ નિર્જલા વ્રત, વાંચો સંપૂર્ણ પૌરાણિક કથાઓ
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, આજે 29 ઓક્ટોબર 2026, ગુરુવારે સુહાગિન મહિલાઓનો સૌથી પવિત્ર તહેવાર કરવા ચોથ મનાવવામાં આવી રહ્યો છે. આ દિવસે મહિલાઓ પોતાના પતિની લાંબી ઉંમર, સારા સ્વાસ્થ્ય અને અખંડ સૌભાગ્ય માટે આખો દિવસ નિર્જલા ઉપવાસ રાખે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, કરવા ચોથના દિવસે માત્ર પૂજા કરવી જ પૂરતી નથી હોતી, પરંતુ તેની સાથે વ્રત કથા વાંચવી કે સાંભળવી પણ ખૂબ જ જરૂરી માનવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે કથા વગર આ વ્રત અધૂરું રહે છે. આવો જાણીએ કરવા ચોથ સાથે જોડાયેલી ત્રણ મુખ્ય અને પરંપરાગત કથાઓ, જેને આ દિવસે વાંચવી ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
1. વીરાવતી અને સાત ભાઈઓની પ્રખ્યાત કથા
પ્રાચીન સમયમાં વેદ શર્મા નામના એક બ્રાહ્મણ રહેતા હતા, જેમને સાત પુત્રો અને એક વ્હાલી દીકરી વીરાવતી હતી. બધા ભાઈઓની લાડકી હોવાથી વીરાવતીના લગ્ન ખૂબ જ ધામધૂમથી થયા હતા. લગ્ન પછી જ્યારે તેની પહેલી કરવા ચોથ આવી, ત્યારે તે પોતાનું વ્રત રાખવા માટે પોતાના પિયર આવી હતી.
આખો દિવસ ભૂખ્યા-તરસ્યા રહેવાના કારણે સાંજ સુધીમાં વીરાવતીની તબિયત બગડવા લાગી અને તે બેભાન થવાની સ્થિતિમાં આવી ગઈ. પોતાની બહેનની આવી હાલત સાતો ભાઈઓથી જોઈ શકાઈ નહીં. ત્યારે તેમણે એક ઝાડની ઓથે ચાળણી પાછળ દીવો પ્રગટાવીને કૃત્રિમ ચંદ્ર જેવું દ્રશ્ય બનાવી દીધું અને બહેનને કહ્યું કે ચાંદ નીકળી ગયો છે.
પોતાના ભાઈઓ પર વિશ્વાસ રાખીને, વીરાવતીએ તે દીવાને ‘અર્ઘ્ય’ (પૂજા અર્પણ) આપ્યું અને પોતાનું વ્રત તોડ્યું. પરંતુ, જેવી તેણે પહેલો કોળિયો ખાધો, કે તરત જ તેને અશુભ સંકેતો મળવા લાગ્યા અને થોડી જ વારમાં તેને જાણ થઈ કે તેના પતિનું અવસાન થયું છે. પોતાના ગહન દુઃખમાં, વીરાવતીની મુલાકાત ઈન્દ્રાણી (ભગવાન ઈન્દ્રના પત્ની) સાથે થઈ. તેમણે વીરાવતીને સમજાવ્યું કે તેના ભાઈઓની છેતરપિંડીને કારણે, તેણે સાચા ચંદ્રને જોયા વિના જ પોતાનું વ્રત તોડી નાખ્યું હતું. જેનાથી તેનું વ્રત અધૂરું અને નિષ્ફળ ગયું હતું.
આ પછી વીરાવતીએ આખું વર્ષ દરેક ચોથનું વ્રત પૂરી નિષ્ઠાથી કર્યું. આગામી કરવા ચોથ પર તેણે વિધિ-વિધાનથી અસલી ચંદ્રને અર્ધ્ય આપ્યું, જેનાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાને તેના પતિને જીવનદાન આપી દીધું. ત્યારથી આ વ્રતમાં ચંદ્રને અર્ધ્ય આપવાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે.
2. પતિવ્રતા કરવા માતાની કથા
અન્ય એક પૌરાણિક કથા અનુસાર, એક નદીના કિનારે કરવા નામની એક પતિવ્રતા સ્ત્રી તેના પતિ સાથે રહેતી હતી. તે પોતાના પતિને ખૂબ પ્રેમ કરતી હતી. એક દિવસ જ્યારે તેનો પતિ નદીમાં સ્નાન કરી રહ્યો હતો, ત્યારે એક મગરમે તેનું પગ પકડી લીધું અને તેને ઊંડા પાણીમાં ખેંચવા લાગ્યો.
સંકટમાં ફસાયેલા પતિએ કર્વાને બૂમ પાડી. કર્વા તરત નદી પાસે પહોંચી અને પોતાના અટૂટ સતીત્વ અને પ્રેમની તાકાતથી મગરને કાચા સૂતરના દોરાથી બાંધી દીધી. આ પછી તે મૃત્યુના દેવતા યમરાજ પાસે પહોંચી અને પ્રાર્થના કરી કે તેઓ મગરને સજા આપે અને તેના પતિને જીવનદાન આપે, નહીં તો તેઓ બંનેને સાથે લઈ જાય.
કરવાના આ સાહસ અને સમર્પણને જોઈને યમરાજ ખૂબ પ્રસન્ન થયા. તેમણે મગરનો વધ કર્યો અને કરવાના પતિને લાંબી આયુનું વરદાન આપ્યું. આ કથાથી એ પ્રેરણા મળે છે કે સાચી શ્રદ્ધા અને દ્રઢ સંકલ્પ મોટામાં મોટા સંકટને પણ ટાળી શકે છે.
3. માતા પાર્વતી અને ભગવાન શિવની કથા
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, એકવાર માતા પાર્વતીએ ભગવાન શિવને પૂછ્યું કે એવું કયું ઉત્તમ વ્રત છે, જેને કરવાથી મહિલાઓનું સુહાગ હંમેશા સુરક્ષિત રહે છે અને વૈવાહિક જીવનમાં સુખ-શાંતિ જળવાઈ રહે છે.
ત્યારે ભગવાન શિવે તેમને કાર્તિક માસના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી તિથિ એટલે કે કરવા ચોથના વ્રતનું મહત્વ જણાવ્યું. ભગવાન ભોળાનાથે કહ્યું કે આ દિવસે જે પણ સ્ત્રી શ્રદ્ધા અને વિધિ-વિધાનથી માતા પાર્વતી, ભગવાન ગણેશ અને ચંદ્રદેવની પૂજા કરે છે, તેને અખંડ સૌભાગ્ય અને સુખી વૈવાહિક જીવનનું આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.
આ જ કારણ છે કે આજે પણ સુહાગિન મહિલાઓ આ પરંપરાને નિભાવતા આખો દિવસ કઠિન ઉપવાસ રાખે છે, સાંજે કથા સાંભળે છે અને ચંદ્રને અર્ધ્ય આપીને પોતાના સુહાગની લાંબી ઉંમરની પ્રાર્થના કરે છે.
