સોનાના રોકાણકારો માટે ‘ખલનાયક’ કે રક્ષક? કેવિન વોર્શના એક નામે આખા વિશ્વના બજારમાં મચાવી દીધો હડકંપ
વૈશ્વિક નાણાકીય બજારમાં અત્યારે જો કોઈ એક નામની સૌથી વધુ ચર્ચા હોય, તો તે છે કેવિન વોર્શ (Kevin Warsh). યુએસ ફેડરલ રિઝર્વના આગામી ચેરમેન તરીકે તેમનું નામ સામે આવતાની સાથે જ બુલિયન માર્કેટ એટલે કે સોના-ચાંદીના બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. રોકાણકારો તેમને સોનાના ભાવ માટે એક ‘વિલન’ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. જેવી તેમના નામની જાહેરાત થઈ, કે તરત જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં ફરી એકવાર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે અને કિંમતો ગગડીને આશરે $4,694.48 પ્રતિ ઔંસના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
જાન્યુઆરીમાં જ મળી ગઈ હતી ‘ચેતવણી’
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે વોર્શના નામે બજારને ફાળ પાડી હોય. જાન્યુઆરી 2026માં જ્યારે પહેલીવાર તેમના નામાંકનની ચર્ચા શરૂ થઈ હતી, ત્યારે પણ ગ્લોબલ માર્કેટે આકરી પ્રતિક્રિયા આપી હતી. માત્ર ચર્ચાને કારણે જ સોનું 4% કરતા પણ વધુ તૂટી ગયું હતું.
પરંતુ અસલી ભૂકંપ 30 જાન્યુઆરી 2026ના રોજ આવ્યો, જ્યારે તેમના નામાંકનની સત્તાવાર જાહેરાત થઈ. એ એક જ દિવસમાં ચાંદીમાં 37% અને સોનામાં 9%નો જંગી ઘટાડો નોંધાયો હતો. કિંમતી ધાતુઓના ઇતિહાસમાં આ અત્યાર સુધીના સૌથી અસ્થિર કારોબારી સત્રોમાંનું એક હતું.
શા માટે ગોલ્ડ માર્કેટ કેવિન વોર્શથી ડરે છે?
કેવિન વોર્શને ‘સાઉન્ડ મની’ (મજબૂત ચલણ) ના કટ્ટર સમર્થક માનવામાં આવે છે. તેમનું માનવું છે કે ફેડરલ રિઝર્વે પોતાની સીમાઓ ઓળંગી છે અને તે બજારના રક્ષક બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. વોર્શનો અભિગમ નીચે મુજબના મુદ્દાઓ પર સ્પષ્ટ છે:
૧. વ્યાજ દરોમાં કડકાઈ: વોર્શ એક ‘હોકિશ’ (કડક વલણ ધરાવતા) અર્થશાસ્ત્રી છે. તેમના આવવાનો અર્થ છે ઊંચા વ્યાજ દર અને મજબૂત ડોલર. જ્યારે વ્યાજ દરો વધે છે, ત્યારે રોકાણકારો સોનામાંથી નાણાં પાછા ખેંચીને અન્ય વ્યાજ આપતા સાધનોમાં રોકે છે, કારણ કે સોના પર કોઈ વ્યાજ મળતું નથી.
૨. નોટ છાપવા સામે વિરોધ: રિપોર્ટ્સ મુજબ, તેમણે સેનેટમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નાણાંની કિંમત બજાર નક્કી કરે, પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ નહીં. તેઓ ‘ક્વોન્ટિટેટિવ ઇઝિંગ’ (QE) એટલે કે સિસ્ટમમાં નાણાં ઠાલવવાની પ્રક્રિયાને ખતમ કરવા માંગે છે.
૩. ડોલરની મજબૂતી: વોર્શનું મુખ્ય મિશન અમેરિકન ડોલરની વેલ્યુ બચાવવાનું છે. તેમના માટે સોના અને ચાંદીના ભાવ વધવા એ સંકેત છે કે ફેડ ડોલરની રક્ષા કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે. તેથી, તેઓ ડોલરને મજબૂત કરવાના જે પણ પગલાં લેશે, તેની સીધી નકારાત્મક અસર સોનાના ભાવ પર પડશે.
‘ધ એક્સોરસિસ્ટ’: લિક્વિડિટી સૂકવવાનો ખતરનાક પ્લાન
બજારમાં તેમને ‘એક્સોરસિસ્ટ’ (બુરાઈ ભગાવનાર) તરીકે ઓળખવામાં આવી રહ્યા છે, કારણ કે તેઓ છેલ્લા 18 વર્ષથી સિસ્ટમમાં જમા થયેલી વધારાની રોકડ (Liquidity) ને બહાર કાઢવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. અમેરિકા પરના $39 ટ્રિલિયનના દેવાને પહોંચી વળવા માટે તેમની પાસે એક સખત ટૂલકિટ છે:
-
MBSનું વેચાણ: તેઓ ફેડ પાસે પડેલી $2 ટ્રિલિયનની મોર્ટગેજ-બેક્ડ સિક્યોરિટીઝને બજારમાં વેચવાની તૈયારીમાં છે.
-
ક્વોન્ટિટેટિવ ટાઈટનિંગ (QT): તેઓ જૂના બોન્ડ્સને રિન્યુ કરવાને બદલે તેને વેચીને બજારમાંથી કેશ સોસી લેશે.
-
‘ઝોમ્બી’ કંપનીઓનો સફાયો: સસ્તા વ્યાજ દરો પર જીવતી હજારો કંપનીઓ હવે 5% કે તેથી વધુ વ્યાજ દરોને કારણે નાદાર થઈ શકે છે. વોર્શ આ પ્રક્રિયાને ‘ઝોમ્બી પર્જ’ (નકામી કંપનીઓની સાફસૂફી) તરીકે જુએ છે, જે બજાર માટે જોખમી પણ સાબિત થઈ શકે છે.
